Takvim yaprakları yılın son günlerine doğru ilerlerken Türkiye'de milyonlarca vatandaşın gündeminde yine zam var.

Daha yıl bitmeden zam hesapları başladı. Vergiler, harçlar, trafik cezaları, köprü ve otoyol ücretleri, pasaport bedelleri, araç masrafları… Yeni yılın ilk günleriyle birlikte vatandaşın karşısına çıkacak yeni tarifeler şimdiden konuşuluyor. Kısacası yeni bir yıla giriyoruz ama vatandaşın karşısında değişmeyen bir gündem var: Geçim mücadelesi.

2027 yılı için yeniden değerleme oranının yüzde 27,83 olarak belirlenmesi, yeni yılın ekonomik tablosuna ilişkin önemli bir işaret verdi. Bu oranla birlikte birçok vergi, harç ve cezada artış gündeme gelecek. Elbette devletin de giderleri, bütçe ihtiyaçları ve ekonomik dengeleri var. Ancak asıl mesele, bu artışların toplumun hangi kesimine nasıl yansıyacağı.

Çünkü vatandaşın cebindeki para aynı hızla büyümüyor. Zamlar takvimle geliyor, maaşlar geriden takip ediyor.

Her yılın sonuna doğru benzer bir tabloyla karşılaşıyoruz. Yeni yıl yaklaşırken fiyat listeleri güncelleniyor, tarifeler yeniden düzenleniyor, işletmeler maliyet artışlarını gerekçe göstererek etiketleri değiştiriyor. Marketten ulaşıma, kiradan faturaya kadar hemen her alanda vatandaş yeni bir hesap yapmak zorunda kalıyor.

Üstelik bu hesap yalnızca temel ihtiyaçlarla sınırlı değil. Çocuğunu okula gönderen, aracına yakıt alan, evinin kirasını ödeyen, mutfak alışverişini yapan herkes bütçesini yeniden gözden geçiriyor.

Bir tarafta açıklanan zam oranları, diğer tarafta ay sonunu getirmeye çalışan milyonlarca insan var. Kâğıt üzerinde yapılan maaş artışları, pazarda ve markette karşılığını bulmadığında vatandaş için gerçek bir rahatlama sağlamıyor.

Mesele yalnızca maaşlara ne kadar zam yapılacağı değil, yapılan zammın ne kadar süreyle vatandaşın cebinde kalabileceği.

Vergi ve harçlardaki artışlar, yeni yılın en önemli başlıklarından biri. Pasaport çıkarmak, ehliyet almak, aracını muayeneye götürmek ya da köprü ve otoyollardan geçmek isteyen vatandaş daha fazla ödeme yapmak zorunda kalabilecek.

Burada sorulması gereken soru oldukça basit: Vatandaşın gelirindeki artış ile kamunun tahsil edeceği ücretlerdeki artış arasında nasıl bir denge kurulacak?

Ekonomik sıkıntıların yaşandığı dönemlerde vatandaşın üzerindeki yükü artırmak kolay bir yöntem olabilir. Ancak ekonomik toparlanmanın yalnızca gelir artırarak değil, vatandaşın alım gücünü koruyarak da mümkün olduğu unutulmamalı.

Devletin bütçe disiplini kadar vatandaşın bütçesi de önemlidir. Hatta geçim sıkıntısının bu kadar hissedildiği bir dönemde vatandaşın bütçesi daha fazla dikkate alınmalıdır.

Aslında vatandaş yeni yıldan büyük beklentiler içinde değil. Kimse olağanüstü bir refahın bir gecede gelmesini beklemiyor. İnsanlar yalnızca çalıştıklarının karşılığını almak, temel ihtiyaçlarını karşılamak ve ay sonunu borçlanmadan getirebilmek istiyor.

Emekli, aldığı maaşla geçinmenin hesabını yapıyor. Asgari ücretli, daha maaşını almadan hangi faturayı erteleyeceğini düşünüyor. Dar gelirli aileler ise temel ihtiyaçlar arasında tercih yapmak zorunda kalıyor.

Bu nedenle yeni yılın ekonomik politikalarında öncelik, yalnızca enflasyon rakamlarını aşağı çekmek olmamalı. Enflasyonla mücadele edilirken vatandaşın alım gücünü koruyacak, gelir dağılımındaki adaletsizliği azaltacak ve temel yaşam maliyetlerini hafifletecek adımlar da atılmalı.

Unutulmamalı ki ekonomik başarı yalnızca açıklanan oranlarla ölçülmez. Vatandaşın pazar filesini ne kadar doldurabildiği, elektrik ve doğal gaz faturasını öderken ne kadar zorlandığı, maaşından geriye ne kadar para kaldığı da bu başarının göstergesidir.

Takvim değişiyor ama vatandaşın beklentisi değişmiyor. Yeni yıl elbette yeni umutlar demek. Ancak her yılın sonunda aynı zam tartışmalarının yaşanması, yeni yılın ilk günlerinde de vatandaşın aynı geçim kaygısıyla uyanması artık sıradanlaşmamalı.

Zamların otomatik olarak gündeme geldiği, gelir artışlarının ise uzun hesaplamalara ve beklentilere bırakıldığı bir ekonomik düzen, toplumun geniş kesimlerinde güven duygusunu zedeliyor.

Vatandaşın beklentisi çok açık: Yeni yıl, yalnızca vergi ve harçların arttığı bir takvim değişikliği olmasın. İnsanlar yeni yıla zam listelerini ezberleyerek değil, geleceğe biraz daha güvenle bakarak girsin.

Çünkü yeni yılın en büyük müjdesi yeni zamlar değil, vatandaşın gerçekten rahat bir nefes alabilmesidir.