İktidar bundan sonra ya Yeni Parti’ye baskı yapmayı kesecek ya da süreci toplumsal mutabakat olmadan yürütecek.
Özgür Özel iki gün önce yaptığı açıklama ile barış süreci kapsamındaki İzleme Komisyonu’na Yeni Parti’nin üye vermeyeceğini açıkladı. Bu, Yeni Parti’nin sürece aktif destek vermekten çekildiği anlamına geliyor.
Geçmişte barış süreciyle ilgili her tartışmada ifade ettim: Yeni Parti (ve eski Özel CHP’si), üzerindeki iktidar baskısı göz önüne alındığında barış sürecine 19 Mart sürecinin başından itibaren herhangi bir destek vermese de haklı olurdu. Sizin cumhurbaşkanı adayınız hapse atılacak, belediye başkanlarınıza her hafta başka bir operasyon yapılacak ancak siz bunları yapan iktidarla gene de aynı masaya oturacaksınız. Burada baştan bir çelişki olduğu açık.
Ne var ki, Özel CHP’si ve Yeni Parti gene de masaya oturdu ve sürece aktif destek verdi. Bunu hem sosyal demokrat reflekslerle tarihin doğru tarafında olma motivasyonuyla yaptı hem de MHP ve DEM Parti üzerinden iktidarın CHP/Yeni Parti üzerindeki baskısını dizginleyebileceği beklentisiyle.
Ancak baskı hiçbir şekilde dizginlenmedi. CHP’li/Yeni Partili belediye başkanlarına operasyonlar sürekli devam etti; yetmedi, CHP’ye fiilen kayyum atanarak Özgür Özel genel başkanlıktan gönderildi; yetmedi, muhalefet yanlısı TV kanallarına ardı ardına kayyum atandı.
CHP/Yeni Parti uzun süre bir şeylerin değişebileceğini düşünerek sürece destek olmaya devam etti. Hatta Yeni Parti kendi tabanının önemli bir kısmının tepkisini almak pahasına çerçeve yasaya evet dedi. Ama gene de değişen bir şey olmadı.
E tabii her şeyin bir sınırı var. Bu baskı ortamı böyle devam ederken artık bir noktada bardak taştı ve Yeni Parti barış sürecinde aktif olarak yer almayacağını açıkladı.
Burada durum oldukça açık: Eğer siyasi iktidar bu süreci gerçekten partiler üstü bir toplumsal mutabakatla yürütmek istiyorsa, o zaman Yeni Parti’ye baskı yapmaktan vazgeçecek. Eğer vazgeçmiyorsa o zaman burada barış ve demokrasiden yana olmayan taraf siyasi iktidardır, Yeni Parti değil.
Bu noktada, DEM Partililerin Yeni Parti’ye yönelik “gelin siyasi iktidarı bazı adımları atmaya birlikte zorlayalım” çağrısının da bir karşılığının olduğunu söyleyebilmek mümkün değil. O omuz iki senedir zaten veriliyor ama Yeni Parti’nin gördüğü tek şey daha fazla baskı. Dolayısıyla, bundan sonra bir şeylerin değişeceği beklentisiyle Yeni Parti’nin sürece destek olması hiçbir şekilde gerçekçi değil.
Sürece aktif destek vermeyeceğini açıklamasıyla beraber Yeni Parti’ye yönelik başlayan “ulusalcı köklerine döndü” eleştirileri ise sadece komik. Yeni Parti süreçten durduk yere veya ideolojik bir motivasyonla çekilmiyor. Bu kadar baskı altında Yeni Parti’nin sürece destek olmamasının gayet meşru bir zemini var.
Özgür Özel’in barış sürecinden çekilmekte geç kaldığı, sürece destek olarak iktidar baskısının dizginlenebileceği düşüncesinin baştan yanlış olduğu eleştirilerini de yerinde bulmuyorum. Aslında iktidar baskısının bu şekilde dizginlenmesinin mümkün olmadığı öngörüsü yanlış değil ama şunun da anlaşılması gerekiyor: Siyasette belli adımların atılabilmesi için önce bazı süreçlerin yaşanması ve görülmesi gerekir. Birçok kişi gibi Özgür Özel de Yeni Parti barış sürecine dahil olsa bile iktidarın onun üzerindeki baskıyı azaltmayacağını muhtemelen tahmin ediyordu. Ancak, süreçten çekilme adımının atılabilmesi için önce bunun yaşanarak görülmesi gerekiyordu. Aksi takdirde süreçten çekilmenin meşru zemini oluşmayacaktı.
Dikkat edilirse, Yeni Parti’nin süreçten çekilmesiyle beraber iktidardan hemen yeni baskı hamleleri geldi. Ekrem İmamoğlu’nun siyasi yasağı onaylandı ve diplomasının iptal edilmesine yapılan itiraz Danıştay tarafından reddedildi.
Ne var ki, artık bazı eşikler aşıldı. İktidar, Yeni Parti’ye zaten barış sürecinde yer alırken de baskı yapıyor. İktidar eylemleriyle bir anlamda “barış sürecinde yer alırsan yüksek düzeyde baskı yaparım, almazsan çok yüksek” diyor. Ancak, artık yüksek ile çok yüksek baskı arasında Yeni Parti açısından bir fark kalmadı. Bunların hepsi göze alınmış olacak ki Özgür Özel bu kararı verdi.
40 yıldan fazladır süren ve on binlerce insanımızı kaybetmemize yol açan çatışmalı bir sürecin bitmesini elbette Yeni Parti de ister. Zaten artık aktif destek vermeseler bile sürece karşı da olmadıklarını Özgür Özel açıkça dile getiriyor. Ancak iktidarın “ben bir yandan bu süreci partiler üstü toplumsal mutabakatla yürüteyim ama diğer yandan o toplumsal mutabakatın parçası olan en güçlü rakibime elimdeki iktidar gücünü kullanarak her türlü baskıyı yapayım” politikası kabul edilebilir değil.
İktidar bundan sonra ya Yeni Parti’ye baskı yapmayı kesecek ya da süreci toplumsal mutabakat olmadan yürütecek.