Devlet Bahçeli’nin bugün yaptığı açıklama sürpriz oldu. Erdoğan ile yola devam, ama yasama MHP’nin olmalı. Bunu “Erdoğan ile devam, AK Parti’ye dur” diye okumak abartı sayılabilir; metinde bu cümle yok. Ama formülün kendisi, AK Parti’yi baypas eden ve ittifakı Erdoğan ile MHP arasına sıkıştıran bir denklem kuruyor. Bu yüzden siyasi sonuçları olan ve çok tartışılacak bir açıklama olarak tarihe geçecektir diye düşünüyorum.
Bahçeli, partisinin grup toplantısında Cumhur İttifakı’nın adayının yeniden Recep Tayyip Erdoğan olması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin yakaladığı yükselişin kesilmemesini, Erdoğan’ın bir kez daha aday olmasına ve üçüncü defa seçilmesine bağladı. Seçimin yine 2028 içinde yapılmasını istedi. Erken seçim kapısını şimdilik kapattı. Asıl cümle ise şuydu: yürütmede Erdoğan, yasamada MHP; Türkiye’de Cumhur İttifakı, dünyada Türk Asrı. Hemen yanında da Meclis çoğunluğunun ittifakta kalmasını, denge ve denetim için MHP’nin yasamadaki temsil gücünün artmasını söyledi.
Burada ince bir ayrım var. Bahçeli ittifakı dağıtmıyor. Cumhur İttifakı adını koruyor. Erdoğan’a desteği de net. Ama yürütmeyi partiye değil kişiye, yasamayı ise ittifaka değil MHP’ye yazıyor. AK Parti bu denklemde özne değil. Ne yürütmenin sahibi, ne yasamanın ortağı olarak anılıyor. Hal böyle olunca Bahçeli’nin AK Parti ile Erdoğan arasına kalın bir çizgi çektiği, en azından partiyi gözden çıkarabileceğini hissettirdiği de anlaşılabilir. Benim tarif ettiğim düşünce tam olarak bu.
Üçüncü adaylık meselesi de bu formülün altındaki pazarlık. Anayasa’nın 116. maddesi, cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis seçimleri yenileme kararı alırsa bir kez daha aday olunabileceğini söylüyor. Bu karar üye tamsayısının beşte üçüyle, yani 360 oyla alınıyor. Bahçeli bunun uygun zamanda ve azami mutabakatla yapılmasını istiyor. Yani Erdoğan’ın yolunu sandık değil, önce Meclis açacak. O kapının anahtarı da MHP’nin elinde duruyor. Destek bedelsiz değil. Bedel, yasama payının büyümesi.
Bu yüzden açıklamayı iki türlü okumak mümkün. Mütevazı okuma şunu der: MHP, 2023’teki sandalye payından fazlasını, komisyonlarda ve kanun yapımında daha ağır bir yer istiyor. İttifak çoğunluğu kalsın, denetim MHP üzerinden işlesin. Sert okuma ise başka bir yere gider. “Yasamada MHP” ve temsil gücünü artırma hedefi, Meclis’te birinci parti iddiasına kadar uzanabilir. Bahçeli’nin konuşmasında oy ve milletvekili sayısını artırma, yasama organlarında daha fazla görev üstlenme ve kanun yapma süreçlerinde daha belirleyici olma hedefleri de var. Bu okuma doğruysa AK Parti örgütü için rahatsız edici bir tablo çıkar.
Benim kanaatim, Bahçeli’nin kopuş ilan etmediği, ama pazarlığın fiyatını önceden koyduğudur. İttifak devam edecekse devam etsin; fakat Meclis aritmetiğinde söz MHP’nin olsun. Yürütme Erdoğan’da kalsın, yasama MHP’ye gelsin. Bu, klasik koalisyon pazarlığından fazla bir şey. Çünkü cumhurbaşkanlığı sisteminde yasama, sadece kanun çıkaran yer değil. Bütçe, denetim, komisyonlar ve gerektiğinde seçim yenileme kararı da oradan geçiyor. Yasamayı kim tutuyorsa, yürütmenin nefes alma alanını da o belirliyor.
Kişiselleştirme de ayrı bir sinyal. Formül “yürütmede AK Parti” demiyor. “Yürütmede Erdoğan” diyor. İttifakın muhatabı parti aygıtı değil, lider. Bu, AK Parti’yi denklemin dışına itmeden, denklemin öznesi olmaktan çıkarıyor. Kalın bir tasfiye ilanı saymak için erken. Ama çizgi çekildiğini söylemek için de geç değil. Bahçeli, Erdoğan’ı ittifakın taşıyıcısı, MHP’yi ise Meclis’in sahibi olarak konumlandırıyor. AK Parti bu resimde ne taşıyıcı ne sahip.
Hal böyle olunca AK Parti çevresinden ne tür açıklamalar gelir, bekleyip göreceğiz. İlk tepkiler büyük ihtimalle ittifak birliğini vurgular. Formülü “MHP’nin meşru temsil hedefi” diye yumuşatırlar. Açık restleşme beklemek için erken. Çünkü Bahçeli Erdoğan’ın adaylığına sahip çıkıyor. AK Parti de bu desteği hemen karşısına alamaz. Asıl cevap sözlü tepkide değil, 2028 liste pazarlığında belli olur.
Kısa vadede erken seçim baskısı düşer. Takvim 2028’e kilitlenir. Üçüncü dönem tartışması “olur mu”dan “360 nasıl bulunur”a kayar. Muhalefet bunu süre sınırını Meclis kararıyla aşma olarak çerçeveler. “Azami mutabakat” vurgusu, muhalefetten de oy aranabileceği sinyalini taşıyor. O kapı açılırsa tartışma ittifak içinden Meclis geneline sıçrar.
Orta vadede gerilim sandalye ve aday kotasında çıkar. MHP “yasamada biz” iddiasını il dağılımına, liste sırasına, Meclis başkanlığına ve komisyon paylaşımına çevirirse AK Parti taşra teşkilatı rahatsız olur. Erdoğan formülü sahiplenirse kadro tedirginliği artar. “İttifak çoğunluğu yeter” diye yumuşatırsa cümlenin siyasi ağırlığı azalır. İkisi de mümkün. Benim beklediğim, Erdoğan’ın formülü ne reddetmesi ne de olduğu gibi üstlenmesi. Arada bir dil bulur, ittifakı korur, MHP’ye de Meclis’te daha geniş bir yer açar. O yer açıldıkça AK Parti’nin yasamadaki ağırlığı kendiliğinden geriler.
Yapısal sonuç ise daha kalıcı. Bahçeli, Erdoğan’ın adaylığına desteği bedelsiz bırakmıyor. Bedel, yasama etkisinin büyümesi. Bu, ittifakı “Erdoğan artı MHP vetosu” modeline daha da yaklaştırır. AK Parti’yi fiilen kapatmaz. Ama Meclis aritmetiğinde MHP’nin pazarlık gücünü yükseltir. Kanun, bütçe ve denetim tartışmalarında son sözün kimde olacağı sorusu bundan sonra daha sık sorulur.
Bir de konuşmanın içindeki başka bir çizgi var. Bahçeli, hangi siyasi görüşten ve hangi makamdan gelirse gelsin, kamu kaynaklarının usulsüz kullanımına ilişkin iddiaların bağımsız ve şeffaf soruşturulmasını istedi. Bu cümle, son dönemdeki fon tartışmalarının ortasına düşüyor. İttifakın içini de dışını da bağlayan bir uyarı. Yasamada söz sahibi olmak isteyen bir parti, aynı anda denetim dilini de yükseltiyor. Bu tesadüf değil. MHP, sadece sandalye değil, meşruiyet de talep ediyor.
Eğer benim tarif ettiğim gibi bir düşünceyi ifade etmişse, bu çok yoğun tartışmalara neden olacaktır. Çünkü mesele bir destek açıklaması değil. Mesele, önümüzdeki beş yılın siyasi formülünün kimin eliyle yazılacağı. Bahçeli o formülü kendisi yazdı: yürütmede Erdoğan, yasamada MHP. AK Parti bu cümlede yok. Yokluğu da en az varlığı kadar siyasi.
Tarihe “AK Parti tasfiye edildi” diye geçmeyebilir. Ama “üçüncü dönem kapısı MHP’nin yasama iddiasına bağlandı” diye geçer. Kopuş değil, şartlı devam. Şartı koyan da Bahçeli. AK Parti’nin bu şarta nasıl cevap vereceği, önümüzdeki haftaların değil, 2028 listelerinin meselesi. O liste kurulurken bu cümle unutulmaz.
