Brezilya’da cumhurbaşkanlığı seçimini kaybeden Senatör Flavio Bolsonaro, hakkında verilen pasaportların teslim edilmesi kararına ve yargı denetimine rağmen ülkeyi terk ederek ABD’ye ulaştı. Yaşanan kaçış Brezilya'da büyük yankı uyandırırken, Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva durumu "utanç verici" olarak nitelendirdi ve Bolsonaro ailesinin asıl vatanının ABD olduğunu söyledi. ABD Başkanı Donald Trump ise aileye vize verileceğini açıkladı.
Brezilya siyasetini sarsan olaylar zinciri, pazar günü gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçim sonuçlarıyla hız kazandı. Seçimi kaybeden aşırı sağcı Senatör Flavio Bolsonaro, yargı kararlarına meydan okurcasına Brezilya dışına çıkmayı başardı. Aileye yakın kaynaklar Bolsonaro’nun Florida’ya ulaştığını teyit ederken, eşi ve iki kızının nerede olduğu henüz bilinmiyor. ABD Dışişleri Bakanlığından üst düzey bir yetkili ise Bolsonaro ve ailesine ABD vizesi verileceğini duyurdu.
Yüksek mahkemenin pasaport kararı ve kaçış
Brezilya Yüksek Mahkemesi, 26 Ekim Pazartesi günü Flavio Bolsonaro’ya pasaportlarını teslim etmesi için 24 saatlik kesin bir süre tanımış, sürenin dolmasıyla birlikte pasaportlar iptal edilmişti. Yüksek Mahkeme; Bolsonaro’nun ülkeden kaçma ihtimalini ve elinde bulundurduğu önemli mali kaynakları kararın gerekçesi olarak göstermişti.
Hakkında çevrimiçi bahis platformları üzerinden kara para aklama suçlamasıyla yürütülen soruşturmalar bulunan Bolsonaro, pazartesi günü yaptığı açıklamada ülkeden ayrılmayı düşünmediğini ve pasaportlarını teslim edeceğini iddia etmişti. Ancak şubat ayında senatörlük görevi sona erdiğinde dokunulmazlığını kaybedecek olan Bolsonaro'nun, pasaportlar için tanınan süre dolmadan ülkeyi nasıl terk ettiği büyük bir soru işareti yarattı. Üst düzey bir Federal Polis yetkilisi, Bolsonaro'nun ülkedeki olağan göç kontrol noktalarının hiçbirini kullanmadığını açıkladı.
Bolsonaro cephesi şaşkın
25 Ekim Pazar günü gerçekleştirilen ikinci tur cumhurbaşkanlığı seçimlerinde, sol aday Luiz Inacio Lula da Silva oyların yüzde 51,8’ini alarak yeniden devlet başkanlığına seçilmişti. Ancak Flavio Bolsonaro seçim yenilgisini hemen kabul etmemiş, oy verme sürecinde usulsüzlükler yapıldığı iddiasıyla sonuçların iptalini isteyeceğini duyurmuştu. Liberal Parti ise pazartesi günü yaptığı açıklamada Lula da Silva’nın zaferini resmen tanıdığını ilan etmişti.
Bolsonaro’nun kampanya yöneticisi ve Senatör Rogerio Marinho, ülkeden ayrıldığı haberini büyük bir şaşkınlıkla karşıladıklarını belirterek, olaydan sadece bir gün önce Bolsonaro’nun aldığı yaklaşık 60 milyon oyun ardından muhalefete liderlik etmesini konuştuklarını aktarmıştı. Öte yandan, ABD’de yaşayan kardeşi Eduardo Bolsonaro’nun seçim öncesinde, Flavio Bolsonaro’nun yenilmesi halinde ülkeyi terk etmesini açıkça desteklediği biliniyordu.
Lula da Silva'dan çok sert eleştiri: 'Brezilya onlar için ikinci vatan'
Yeniden seçilen Devlet Başkanı Lula da Silva, destekçileriyle 27 Ekim’de bir araya geldiği sırada yaptığı açıklamada, rakibinin ülkeyi terk etmesini sert bir dille eleştirdi:
"Ne yazık ki Bolsonaro ailesi böyle. Brezilya onlar için ikinci vatan. Asıl vatanları, önünde eğildikleri ABD."
Bolsonaro’nun ülkede kalıp hakkındaki suçlamaların asılsız olduğunu kanıtlayabileceğini belirten Lula, "Kendisinden istenen belgeleri vermemesi, gördüğüm en büyük yalancı olduğunun kanıtı. Saklayacak bir şeyi olmayanın korkacak bir şeyi de olmaz" ifadelerini kullandı. Seçimleri kaybeden birinin ülkesinden kaçmasının vicdani sorumluluğuna dikkat çeken Lula, kendi geçmişindeki yargı süreçlerinde pasaportunu seve seve teslim ettiğini hatırlattı.
Arka plan ve aile tarihi: Baba Jair Bolsonaro'nun darbe cezası
Olayın gerisindeki köklü siyasi gerilimler, ailenin geçmişteki benzer adımlarını da yeniden gündeme taşıdı. Flavio Bolsonaro’nun babası olan eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro da 2022 seçimlerinde Lula da Silva’ya yenildikten sonra ABD’ye gitmiş, daha sonra Brezilya’ya dönmüştü. Jair Bolsonaro, ülkeye döndükten sonra destekçilerinin başkent Brasilia’daki kamu binalarını basmasıyla sonuçlanan darbe girişimini örgütlemek suçundan yargılanmış ve 27 yıl hapis cezasına çarptırılarak ev hapsine alınmıştı.
ABD-Brezilya ilişkilerinde diplomatik gerilim
Flavio Bolsonaro’nun ABD’ye kabul edilmesi, iki ülke arasında diplomatik bir krize de zemin hazırladı. ABD Başkanı Donald Trump, gazetecilerin soruları üzerine Flavio Bolsonaro’nun ABD’ye gelmesini onaylayacağını belirterek Brezilya’daki seçimleri "çok tuhaf" olarak nitelendirdi ve sonuçtan memnun olmadığını dile getirdi. Trump daha önce de eski Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro’nun Brezilya yargısı tarafından haksız muameleye uğradığını öne sürmüştü.
Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva ise Washington yönetimini, Bolsonaro ailesinin yeniden iktidarı ele geçirmesi için açıkça iş birliği yapmakla suçladı. İki ülke arasındaki bu diplomatik sürtüşme ve Flavio Bolsonaro’nun yargıdan kaçarak ABD’ye sığınması, Brezilya kamuoyunda geniş yankı uyandırmaya devam ediyor.
