Süleymaniye Stratejik Forumu'nda konuşan KYB lideri Bafıl Talabani, Kürdistan Bölgesi'ndeki derin siyasi krize değinerek KDP'nin parlamentoya saygısızlık yaptığını söyledi. Mesud Barzani'nin diyalog çağrısını samimi bulmadığını belirten Talabani, Kor Mor doğalgaz sahasına yönelik saldırının kapsamlı bir şekilde araştırılması gerektiğini vurguladı.
Federe Kürdistan Bölgesi'nde 20 Ekim 2024 seçimlerinin üzerinden iki yılı aşkın süre geçmesine rağmen yeni hükümetin kurulamaması ve parlamentonun açılışı etrafındaki anlaşmazlıklar siyasi krizi tırmandırmaya devam ediyor. KDP'nin çağrısıyla parlamentonun 52 milletvekilinin katılımıyla 4 Kasım'da açılması ve KYB'nin bu durumu protesto ederek oturuma katılmaması iki parti arasındaki ipleri kopardı. KYB, Yeni Nesil Hareketi, Helwest Hareketi ve Kürdistan İslami Birlik Partisi'nin desteğiyle hükümet kurma çalışmalarından ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nden çekildiğini açıklamıştı.
Süleymaniye'deki forumda konuyu değerlendiren KYB lideri Bafıl Talabani, KDP'nin parlamentoyu yeniden faaliyete geçirme sürecinde bütünüyle saygısızlık yaptığını ve halkın haklarını ihlal ettiğini dile getirdi. Gösterdikleri tepkinin sadece meclisteki olaylarla sınırlı olmadığını, mevcut siyasi statükoya ve yolsuzluğa duyulan hayal kırıklığını yansıttığını belirten Talabani, parlamentoda yaşananların normal bir duruma dönüşmesine asla izin verilmemesi gerektiğini ifade etti. Talabani, bu tablonun ülkeyi on yıllarca geriye götürebileceğini ve şiddete ya da ayaklanmaya sürükleyebileceği uyarısında bulundu.
Barzani'nin diyalog çağrısına eleştiri
KDP Genel Başkanı Mesud Barzani'nin siyasi krizin çözümü için yaptığı diyalog çağrısını değerlendiren Talabani, bu girişimi ciddi bulmadığını ifade etti. Diplomatik temasların medya üzerinden yürütülemeyeceğini söyleyen Talabani, tarafların birbirlerinin telefon numaralarına sahip olduğunu hatırlatarak bu yaklaşımı "eski oyunlar" olarak nitelendirdi.
Resmî bir görüşme talebi gelmesi durumunda bunu değerlendireceklerini belirten Talabani, çağrının KDP tarafından sonraki adımlar için gerekçe olarak kullanılmak istendiğini savundu.
Öte yandan ABD'nin Irak-Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack'ın Kürt taraflara birlik çağrısında bulunmasını değerlendiren Talabani, Washington yönetimine de mesaj gönderdi. ABD'nin çözüm bulmada yardımcı olmayacaksa süreci uzaktan izlemesi gerektiğini belirten Talabani, Beyaz Saray'dan parlamentoda yaşanan hukuki ve siyasi ihlallerin normalleşmesine izin vermemesini istedi.
Bölgesel ilişkiler
Çemçemal bölgesindeki Kor Mor doğalgaz sahasına 8 Kasım'da insansız hava aracıyla düzenlenen ve elektrik kesintilerine yol açan saldırıya da değinen Talabani, olayın silahlı gruplar içindeki gerilimlerden kaynaklanmış olabileceğini söyledi. Soruşturma tamamlanmadan herhangi bir gücün sorumlu tutulmaması gerektiğini vurgulayan Talabani, İranlı yetkililerle görüştüğünü ve Tahran'dan saldırının arkasında olmadıklarına dair güvence aldığını aktardı. Saldırının zamanlamasının ve yönteminin çok ciddî bir şekilde incelenmesi gerektiğini belirtti.
Bölgesel ve uluslararası ilişkilere de değinen KYB lideri, İran ile İsrail arasındaki çatışmaların son bulması çağrısında bulunurken, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun siyasi faaliyetlerden çekilmesinin hem kendi ülkesi hem de bölge için daha iyi olacağına inandığını dile getirdi.
Hükümet krizinde neler yaşandı?
Irak Kürdistanı’nda hükümet krizi sürüyor. Peşmerge’nin 70 ve 80 birliklerinin birleştirilmesine ilişkin açıklamanın üzerinden iki ay geçmeden sürecin geleceği belirsizleşiyor.
Irak Federe Kürdistan Bölgesi’nde 20 Ekim 2024’te yapılan parlamento seçimlerinin üzerinden iki yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen hala hükümet kurulamadı.
Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasında 30’dan fazla kez gerçekleşen görüşmelere rağmen anlaşmazlık çözülemedi. Hükümette sandalye ve güç dağılımı konusunda yaşanan kriz, parlamentonun açılması konusunda yaşanan gerilimle derinleşti.
KDP’nin çağrısıyla Kürdistan Parlamentosu 52 üyenin katılımıyla 4 Kasım’da açıldı. Açılışa KYB, Yeni Nesil Hareketi, Helwest Hareketi ve Kürdistan İslami Birlik Partisi katılmadı. Ancak bu partilerden 8 vekil KDP’nin çağrısına uydu ve parlamentonun açılması için gerekli olan en az 51 üyeye ulaşıldı.
Bu gelişmenin ardından KYB kritik bir karar aldı. KYB lideri Bafıl Talabani 5 Kasım’da yaptığı açıklamada hükümet kurma çalışmalarından ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden çekildiklerini duyurdu. Bunun ardından devlet kurumlarındaki KYB yetkilileri Süleymaniye kentine çekildi. Bu durum, Kürdistan Bölgesi’nde yeniden iki bölgeli bir yönetim şeklinin ortaya çıkması ihtimalini gündeme getirdi.
Yaşanan bu gelişmeler, birçok Kürt partisi tarafından tepkiyle karşılandı ve diyaloğun esas alınarak birlik hükümetinin kurulması çağrıları yapıldı. Bu çağrılarından ardından KDP lideri Mesud Barzani bir açıklama yaptı ve KDP ile KYB’den krizi diyalog yoluyla çözmelerini istedi.
Ulusal birlik hükümeti nedir?
Irak Kürdistan Bölgesi siyasetinde “ulusal birlik hükümeti”, KDP ve KYB başta olmak üzere bölgedeki başlıca siyasi aktörlerin tamamının ya da ezici çoğunluğunun kabinede temsil edildiği bir ortak yönetim anlayışını ifade ediyor. Tek bir partinin veya dar kapsamlı bir ittifakın iktidarı alıp diğerlerini muhalefet cephesine itmesi yerine, yönetimin tüm güçler arasında paylaşılması hedefleniyor. Bölgenin siyasi geçmişinde krizleri aşmak ve istikrarı sağlamak amacıyla sıkça masaya getirilen bu formülün bir türlü hayata geçirilememesi ise süregelen temel bir çıkmaz olarak dikkat çekiyor.
Bu modelin öncelikli amaçlarının başında bölgedeki çift başlı yönetimi sonlandırmak geliyor.
Erbil ve Süleymaniye merkezli iktidar alanları arasında bölünmüş olan kamu kurumlarının, Peşmerge güçlerinin ve mali kaynakların tek çatı altında toplanması temel hedefler arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra dış sorunlarla başa çıkabilmek, anayasal ve mali hakları savunmak adına Bağdat’a karşı tek ses olmak ve bölge topraklarına dönük her türlü dış müdahale ya da saldırıya ortak bir duruşla karşı koymak amaçlanıyor.
Parlamentonun yeniden açılmasının ardından Irak Kürdistan’ın elini güçlendirecek bir ulusal birlik hükümeti için uzlaşı aranması beklenirken, taraflar arasındaki görüş ayrılıkları daha da keskinleşti. Eylül 2026’da Peşmerge Bakanlığı, 70 ve 80’inci birliklerin birleştirilme sürecinin tamamlandığını ilan etmişti. Gelinen noktada ise bu başlık, son yılların en düğümlü ve hassas meselelerinden birine dönüşmüş durumda.
Her ne kadar resmi düzeyde ve komuta kademesinde çok sayıda tugay Peşmerge Bakanlığı’na bağlanmış olsa da KDP ile KYB arasındaki sert siyasi çekişme, askeri karar alma mekanizmalarının fiilen birleşmesini engelliyor. Siyasi gözlemcilere göre; yaşanan yönetim krizi, gelir paylaşımı anlaşmazlıkları ve parlamento ile hükümet arasındaki gerilim, “Sarı Bölge” ve “Yeşil Bölge” arasında adeta bir soğuk savaş atmosferi doğurdu. Bu tablo da güçlerin birleştirilmesi sürecinin gerçek bir ulusal bütünleşmeden uzaklaşıp yalnızca “idari” bir prosedüre ve “bütçe aktarımına” indirgenmesine neden oldu. Bu durumun ciddi bir tehlike barındırdığına dikkat çekilirken, sorunun ivedilikle çözülmesi yönünde çağrılar yapılıyor.
