Kürdistan Bölgesi'ndeki siyasi gelişmeler ve mevcut duruma ilişkin mesaj yayımlayan Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Başkanı Mesud Barzani, Kürdistan halkının çıkarlarının her türlü parti ve siyasi hesabın üzerinde olduğunu söyledi.
Bölgede tırmanan krizi aşmak ve yönetimde istikrarı yeniden tesis etmek amacıyla tarihi bir uzlaşı çağrısında bulunan Barzani, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
"Gelişmeler ve siyasi durumla ilgili olarak, herkesin Kürdistan halkının çıkarının diğer tüm çıkar ve hedeflerden daha üstün olduğunu göz önünde bulundurması gerekir. Bu temel üzerinden, Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) kardeşlerimizden KDP ile bir araya gelmelerini, sorunları çözmelerini ve Kürdistan Bölgesi'ndeki siyasi krize son vermelerini talep ediyorum. Bölgedeki diğer siyasi tarafların da siyasi sürecin adımlarına katılarak hep birlikte geniş tabanlı ve milli bir hükümet kurmalarını, Kürdistan halkının talep ve isteklerine yanıt vermelerini çok arzu ediyorum."
Ne olmuştu?
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde (IKBY) uzun süredir KDP ile KYB arasında yaşanan anlaşmazlıklar derin bir krize dönüşmüş, KYB Başkanı Bafıl Talabani’nin hükümetten çekildiğini açıklamasıyla süreç yeni bir boyut kazanmıştı. Kürdistan Parlamentosu’nun yaklaşık iki yıllık siyasi tıkanıklığın ve seçimlerin ardından KDP ve diğer taraflardan 52 milletvekilinin katılımıyla toplanarak Başkanlık Divanı'nı seçmesinin hemen ardından KYB cephesinden sert bir hamle gelmişti.
Süleymaniye'de Bafıl Talabani başkanlığında acil toplanan KYB Başkanlık Konseyi'nin ardından kameralar karşısına geçen Talabani, partisinin bölgesel hükümetten çekildiğini duyurmuştu. Talabani açıklamasında, "KYB olarak Kürdistan Parlamentosu’nun söz konusu oturumunu tanımıyoruz. Şu dakikadan itibaren bu hükümetten çekiliyoruz. Kendi bölgemizdeki halkımızın neye ihtiyacı varsa onu yerine getirmek için tüm gücümüzü kullanacağız" ifadelerini kullanmıştı.
Hükümet kurma çalışmalarındaki tıkanıklıklara dikkat çeken Talabani, bölge halkının endişe etmemesi gerektiğinin altını çizerek, "Bir damla kanın dökülmesine izin vermeyeceğimize söz verdik ve buna müsaade etmeyeceğiz" mesajını vermişti. Yaşanan bu gelişmelerin ardından Kürdistan Bölgesi Başbakan Yardımcısı Kubat Talabani ve hükümetteki KYB'li bakanlardan oluşan ekibin Erbil'deki ofislerini boşaltarak Süleymaniye'ye dönme hazırlığı yaptığı bildirilmişti.
Anlaşmazlığın arka planı
Kürdistan Parlamentosu, 2024 yılında yapılan seçimlerden iki yılı aşkın bir süre sonra dün toplanmış ve KDP parlamento grubu başkanı Dr. Vala Ferid, oturuma katılan milletvekillerinin oy birliğiyle parlamento başkanlığına seçilmişti. KYB ve müttefik partiler, üst düzey yönetim görevlerinin paylaşımı konusunda uzlaşmaya varılana kadar oturumun ertelenmesini talep ederek toplantıyı boykot etmişti. Ancak 100 üyeli parlamentoda toplantı yeter sayısı olan 51'in aşılmasıyla oturum gerçekleştirilmişti. Oturumun ardından KDP'den yapılan açıklamada, parlamentonun toplanmasının hiçbir tarafın zaferi veya yenilgisi olmadığı, aksine Kürdistan halkının başarısı olduğu vurgulanmıştı.
Parlamentonun yeni Başkanı Dr. Vala Ferid ise sürecin iki yıl gecikmesinin Kürdistan Bölgesi'nin anayasal statüsünün devamı üzerinde tehlike yarattığını belirterek, atılan adımın hiçbir siyasi güce veya tarafa karşı olmadığını kaydetmişti. Bugün ise yabancı ülkelerin konsolos ve temsilcileri parlamentoyu ziyaret ederek temaslarda bulunmuştu.
Kürdistan Bölgesi’nde Ekim 2024'te düzenlenen parlamento seçimlerinde KDP 39, KYB ise 23 sandalye kazanmış; KYB seçimlerde 15 sandalye elde eden Yeni Nesil Hareketi ile ittifak kurmuştu. Ancak üst düzey hükümet görevlerinin hangi formüle göre dağıtılacağına ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle seçimlerin üzerinden iki yıl geçmesine rağmen yeni kabine oluşturulamamıştı. Bu süreçte KDP'li Başbakan Mesrur Barzani liderliğindeki önceki hükümet görevini sürdürürken, hükümetin hukuki statüsü Irak Federal Yüksek Mahkemesi'nde itiraz konusu olmuştu. IKBY'deki iki büyük siyasi güç olan KDP ve KYB arasındaki rekabet uzun yıllara dayanıyor.
Siyasi yetki, toprak kontrolü ve gümrük gelirlerinin paylaşımı konusundaki anlaşmazlıklar 1994'te iki parti arasında iç savaşa dönüşmüş, ABD'nin arabuluculuğuyla 1998'de Washington'da imzalanan anlaşma çatışmaları sona erdirse de bölge iki ayrı yönetim altında kalmaya devam etmişti. İki yönetim 2006'da imzalanan güç paylaşımı anlaşmasıyla resmen birleştirilse de tarafların siyasi ve güvenlik yapıları tam olarak bütünleştirilememiş; KDP Erbil ve Duhok'ta, KYB ise Süleymaniye'de güçlü konumunu korumuştu. Son siyasi kriz, bölgedeki güvenlik güçlerinin birleştirilmesi yönünde ilerleme kaydedildiği, eylül ayında daha önce KDP ve KYB ile bağlantılı olan Peşmerge birliklerinin Peşmerge İşleri Bakanlığı bünyesinde ortak bir komuta yapısı altında birleştirildiği bir dönemde yaşandı. KYB'nin hükümetten çekilme kararının bu düzenlemeyi ve bölge dengelerini nasıl etkileyeceği merakla bekleniyor.
