Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki siyasi tıkanıklık ve hükümet kurma krizi devam ederken, bölgedeki hareketlilik uluslararası diplomasi trafiğini de hızlandırdı. Parlamento seçimlerinin üzerinden iki yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen iki parti arasındaki uzlaşmazlık sürerken, KDP’nin Kürdistan Bölgesi Parlamentosu’nu açma hamlesi taraflar arasındaki gerilimi daha da tırmandırdı. Yaşanan siyasi kilitlenmenin aşılması için uluslararası aktörler devreye girerken, ABD’nin Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın temasları ve Erbil'den gelen çağrılar sürecin seyrini etkilemeye başladı.
Kürdistan Bölgesi Başbakanı Mesrur Barzani ile Erbil'de bir araya gelerek taraflara birlik mesajı veren ABD'li Özel Temsilci Tom Barrack, temaslarını uluslararası alanda da sürdürdü. Barrack, dün İngiltere’nin başkenti Londra’da KYB yetkilileriyle bir araya geldi. Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, KYB Politbüro üyesi Derbaz Kosret Resul ve Kürdistan Bölgesi Hükümeti Doğal Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Ahmed Mufti ile bir araya geldiğini duyuran Barrack, görüşmeye ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Bugün KYB Politbüro üyesi Derbaz Resul ve Kürdistan Bölgesi Hükümeti Doğal Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Ahmed Mufti ile Kürdistan Bölgesi’nin geleceği üzerine bir görüşme gerçekleştirdik. Amerika Birleşik Devletleri, bölgenin çeşitliliğini yansıtan güçlü ve birleşik bir Kürdistan Bölgesi’ni desteklemektedir. Görüşmemizde de belirttiğimiz gibi, kalıcı birlik ancak yetki devri, yerel yönetimin güçlendirilmesi, kurumların sağlamlaştırılması ve daha fazla şeffaflığın teşvik edilmesiyle sağlanabilir."
Today, Darbaz Rasool, member of the PUK Political Bureau, and Ahmed Mufti, Deputy Minister of KRG Natural Resources, joined me for a discussion on the Kurdistan Region’s future. The US supports a strong, united Kurdistan Region that reflects the Region’s diversity. As we discussed, lasting unity can only be achieved by devolving authority, empowering local government, strengthening institutions and promoting greater transparency.
— Ambassador Tom Barrack (@USAMBTurkiye) November 10, 2026
BM'den yakından takip mesajı
Bölgedeki gelişmeler uluslararası kamuoyu tarafından yakından izlenirken, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres'in de süreci takip ettiği bildirildi. BM Genel Sekreteri’nin Sözcü Yardımcısı Farhan Haq, yaptığı açıklamada, Genel Sekreter Guterres'in Kürdistan Bölgesi’nde parlamentonun toplanmasıyla ilgili gelişmeleri yakından izlediğini belirtti. Haq, Guterres’in "Bölgede Ekim 2024’te yapılan parlamento seçimlerinin ardından tüm siyasi liderleri ve toplumsal grupları barışçıl bir ortamı korumaya ve her türlü anlaşmazlığı yerleşik yasal kanallar aracılığıyla çözmeye çağırdığını" hatırlattı.
Erbil'den KYB'li bakanlara "toplantılara dönün" çağrısı
Uluslararası temaslar sürerken Kürdistan Bölgesi Bakanlar Kurulu, Başbakan Mesrur Barzani başkanlığında kritik bir toplantı gerçekleştirdi. İç siyasi diyalog, Bağdat ile 2027 bütçe müzakereleri ve Kormor Gaz Sahası’na yönelik saldırının ele alındığı toplantının ardından önemli kararlar kamuoyuyla paylaşıldı.
Açıklamada, Başkan Mesud Barzani’nin siyasi tarafları bir araya gelmeye ve sorunları diyalog yoluyla çözmeye davet eden çağrısının hükümet tarafından memnuniyetle karşılandığı belirtildi. Bu çerçevede Bakanlar Kurulu, boykot kararını sürdüren KYB’li bakanlara görevlerinin başına dönmeleri ve kabine toplantılarına yeniden katılmaları yönünde resmi çağrıda bulundu. Kurul, bakanların her türlü görüş veya itirazlarını kabine bünyesinde dile getirebileceğini ve meselelerin kurum içinde çözüme kavuşturulması gerektiğini vurguladı.
Bağdat ile 2027 bütçe müzakereleri ve Kormor saldırısı
Toplantının diğer önemli gündem maddelerini merkezi yönetimle ilişkiler ve güvenlik başlıkları oluşturdu. Başbakan Mesrur Barzani, Kürdistan Bölgesi üst düzey heyetinin Bağdat’a gerçekleştirdiği son ziyarete ve Irak yetkilileriyle yapılan görüşmelere dair kabineye bilgi aktardı. Federal sisteme ve Kürdistan Bölgesi’nin anayasal statüsüne saygı duyulmasının önemine işaret eden Barzani, 2027 yılı bütçesinde memur maaşlarının ve bölgenin payının güvence altına alınması için müzakerelerin sürdürüleceğini kaydetti.
Öte yandan, Kormor Gaz Sahası’na yönelik düzenlenen terör saldırısının etkileri de masaya yatırıldı. Elektrik ve Doğal Kaynaklar Bakan Vekili, gaz üretimindeki kesintinin elektrik arzında düşüşe yol açtığını belirterek, açığın fuel oil ve dizel gibi alternatif kaynaklarla kapatılmaya çalışıldığını ifade etti. İçişleri Bakanı ise saldırının aydınlatılması amacıyla Erbil ile Bağdat arasında kurulan ortak güvenlik komisyonunun çalışmalarına dair detaylı bir sunum yaptı. Bakanlar Kurulu, enerji altyapısını hedef alan saldırıyı en sert şekilde kınayarak kamu çıkarlarına zarar veren bu tür eylemlerin derhal son bulması gerektiğini belirtti.
Hükümet krizinde neler yaşandı?
Irak Kürdistanı’nda hükümet krizi sürüyor. Peşmerge’nin 70 ve 80 birliklerinin birleştirilmesine ilişkin açıklamanın üzerinden iki ay geçmeden sürecin geleceği belirsizleşiyor.
Irak Federe Kürdistan Bölgesi’nde 20 Ekim 2024’te yapılan parlamento seçimlerinin üzerinden iki yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen hala hükümet kurulamadı.
Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasında 30’dan fazla kez gerçekleşen görüşmelere rağmen anlaşmazlık çözülemedi. Hükümette sandalye ve güç dağılımı konusunda yaşanan kriz, parlamentonun açılması konusunda yaşanan gerilimle derinleşti.
KDP’nin çağrısıyla Kürdistan Parlamentosu 52 üyenin katılımıyla 4 Kasım’da açıldı. Açılışa KYB, Yeni Nesil Hareketi, Helwest Hareketi ve Kürdistan İslami Birlik Partisi katılmadı. Ancak bu partilerden 8 vekil KDP’nin çağrısına uydu ve parlamentonun açılması için gerekli olan en az 51 üyeye ulaşıldı.
Bu gelişmenin ardından KYB kritik bir karar aldı. KYB lideri Bafıl Talabani 5 Kasım’da yaptığı açıklamada hükümet kurma çalışmalarından ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden çekildiklerini duyurdu. Bunun ardından devlet kurumlarındaki KYB yetkilileri Süleymaniye kentine çekildi. Bu durum, Kürdistan Bölgesi’nde yeniden iki bölgeli bir yönetim şeklinin ortaya çıkması ihtimalini gündeme getirdi.
Yaşanan bu gelişmeler, birçok Kürt partisi tarafından tepkiyle karşılandı ve diyaloğun esas alınarak birlik hükümetinin kurulması çağrıları yapıldı. Bu çağrılarından ardından KDP lideri Mesud Barzani bir açıklama yaptı ve KDP ile KYB’den krizi diyalog yoluyla çözmelerini istedi.
Ulusal birlik hükümeti nedir?
Irak Kürdistan Bölgesi siyasetinde “ulusal birlik hükümeti”, KDP ve KYB başta olmak üzere bölgedeki başlıca siyasi aktörlerin tamamının ya da ezici çoğunluğunun kabinede temsil edildiği bir ortak yönetim anlayışını ifade ediyor. Tek bir partinin veya dar kapsamlı bir ittifakın iktidarı alıp diğerlerini muhalefet cephesine itmesi yerine, yönetimin tüm güçler arasında paylaşılması hedefleniyor. Bölgenin siyasi geçmişinde krizleri aşmak ve istikrarı sağlamak amacıyla sıkça masaya getirilen bu formülün bir türlü hayata geçirilememesi ise süregelen temel bir çıkmaz olarak dikkat çekiyor.
Bu modelin öncelikli amaçlarının başında bölgedeki çift başlı yönetimi sonlandırmak geliyor.
Erbil ve Süleymaniye merkezli iktidar alanları arasında bölünmüş olan kamu kurumlarının, Peşmerge güçlerinin ve mali kaynakların tek çatı altında toplanması temel hedefler arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra dış sorunlarla başa çıkabilmek, anayasal ve mali hakları savunmak adına Bağdat’a karşı tek ses olmak ve bölge topraklarına dönük her türlü dış müdahale ya da saldırıya ortak bir duruşla karşı koymak amaçlanıyor.
Parlamentonun yeniden açılmasının ardından Irak Kürdistan’ın elini güçlendirecek bir ulusal birlik hükümeti için uzlaşı aranması beklenirken, taraflar arasındaki görüş ayrılıkları daha da keskinleşti. Eylül 2026’da Peşmerge Bakanlığı, 70 ve 80’inci birliklerin birleştirilme sürecinin tamamlandığını ilan etmişti. Gelinen noktada ise bu başlık, son yılların en düğümlü ve hassas meselelerinden birine dönüşmüş durumda.
Her ne kadar resmi düzeyde ve komuta kademesinde çok sayıda tugay Peşmerge Bakanlığı’na bağlanmış olsa da KDP ile KYB arasındaki sert siyasi çekişme, askeri karar alma mekanizmalarının fiilen birleşmesini engelliyor. Siyasi gözlemcilere göre; yaşanan yönetim krizi, gelir paylaşımı anlaşmazlıkları ve parlamento ile hükümet arasındaki gerilim, “Sarı Bölge” ve “Yeşil Bölge” arasında adeta bir soğuk savaş atmosferi doğurdu. Bu tablo da güçlerin birleştirilmesi sürecinin gerçek bir ulusal bütünleşmeden uzaklaşıp yalnızca “idari” bir prosedüre ve “bütçe aktarımına” indirgenmesine neden oldu. Bu durumun ciddi bir tehlike barındırdığına dikkat çekilirken, sorunun ivedilikle çözülmesi yönünde çağrılar yapılıyor.
