MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile PKK lideri Abdullah Öcalan’ın çağrılarının ardından gelişen ‘barış ve demokrasi süreci’, kamuoyunda ‘kök ya da çerçeve yasa’ olarak anılan yasaya rağmen atılması beklenen somut adımlarla ve bununla birlikte devam eden tartışmalarla güncelliğini koruyor.
Sürecin en kritik konularından biri olarak öne çıkan Kürtçenin yasal, kamusal ve kültürel alandaki varlığına ilişkin atılacak somut adımlara ilişkin değerlendirmelerde bulunan Anka Dil Kültür Sanat Derneği (ANKA-DER) yöneticisi Kürtçe öğretmeni Doğan Şenses ise dil ile ilgili atılacak her adımın çözümü kolaylaştıracağı vurgusunda bulundu.
Şenses, Ağustos ayında Meclis’ten geçen yasanın esasen ‘askıda’ olduğunu ifade ederken sürecin de benzer şekilde olduğunu belirterek, “Kürtlerin halk olmaktan kaynaklı temel kolektif haklarının ne olacağı da askıdadır. Süreçten dolayı devlet, dil ve kültürel çalışmalara görünür bir baskı uygulamıyor. Dil ve kültür çalışmaları yapan dernekler olarak bizlere davalar açılmıyor, baskınlar olmuyor ve kapatılmıyoruz. Ancak Meclis’te süreçle ilgili kurulan komisyonda Kürtçe konuşmak isteyen Barış Anneleri’ne izin verilmiyor, Kürtçenin statüsüne dair de tek bir adım atılmıyor. Kısacası kamusal alanda Kürtçenin kullanımı hala en net biçimde yasak. Buna yönelik yaptığımız eylemler, etkinlikler açık bir biçimde olmasa da farklı yöntemlerle önlenmeye, etkisizleştirilmeye çalışılıyor. Yani hala sadece evde, sokakta Kürtçe konuşulabilir seviyesindeyiz” değerlendirmesinde bulundu.
“Devletin tek görevi yasa çıkarmak değildir”
Kürtçenin kamusal alandaki karşılığına ilişkin devlete düşen görevlere dair değerlendirmelerde bulunan Şenses, toplumun sürece ve Kürtçeye ilişkin bir zihinsel hazırlığa ihtiyaç duyduğunu belirterek “Devlet, yüzyıldır tekçi zihniyeti aşıladığı toplumunu yapacağı yasal ve anayasal değişimlere ve bununla birlikte sürecin getireceği demokratik değişimlere hazırlaması gerekiyor” ifadelerini kullandı. Yasal düzenlemelerin zaman alacağı ve bunların hemen gerçekleşmesinin mümkün olmadığının altını çizen Şenses, tüm bu zorluklara rağmen ‘Barış Anneleri’nin Kürtçe konuşabileceği devlet pratiğinin’ sergilenmesi gerektiğini ifade etti.
Kürtçenin süreç içerisindeki kritik konumuna ilişkin olarak orta ve uzun vadedeki gereklilikleri de dile getiren Şenses, nihai olarak Kürtçenin ikinci resmi dil olması gerektiğini vurgulayarak “Sürecin ilerleyen aşamalarında dil ve kültürel haklar konusunda nasıl açılımlar olabileceğinin dile getirmesi gerekiyor. Bunun pratiğinim sergilenmesi gerekiyor. Orta vadede Kürtçenin statüsü ile ilgili tartışmaların başlatılması ve eğitim dili olmasının yasal zeminin oluşturulması gerekiyor. Bu bağlamda orta vade dediğimiz, sürecin ikinci aşaması olan pozitif barış dönemidir. Yani askıda olan çerçeve yasanın uygulanmaya başlamasıyla birlikte atılacak demokratikleşme adımları dil ve kültürel kolektif hakları kapsaması gerekiyor. Uzun vade ise sürecin son aşaması olabilecek kısmında Kürtçenin statüsünün anayasal olarak belirlenmesi ve Kürtçe eğitimin önündeki tüm yasal sınırlamaların kaldırılması gerekiyor” vurgusunda bulundu.
Doğan Şenses
“Kürtçeye yönelik atılacak somut adımlar, Kürtlerin sürece yönelik güvenini artıracak”
Sorunu yaratan temel unsurun tekçi kurucu felsefe ile birlikte Kürtleri ve Kürtçeyi inkar eden yaklaşım olduğunu ifade eden Şenses, dolayısıyla silah bırakmanın da bir çözüm anlamı taşımadığını belirtti. Kürtçeye yönelik atılacak somut adımların Kürtlerin sürece yönelik güvenini artıracak ve devletin çözüme ilişkin ciddiyetini ortaya koyacağı hayati bir öneme sahip olduğu vurgusunda bulunan Şenses, “Kürtlerin kolektif varlığının kabulü ve Kürtçenin statüsünün çözümü gibi demokratikleşme adımlarıdır. Bu nedenle Kürtçe ile ilgili atılacak her adım çözümü çok daha fazla kolaylaştıracak. Kürt halkının sürece olan güvenini artıracaktır. Bu bağlamda süreç için Kürtçenin statüsü ve devletin Kürtçe ile ilgili atacağı adımlar, sürecin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi ve devletin ciddiyetini göstermesi sebebiyle hayati önemdedir“ değerlendirmesinde bulundu.
