Küresel enerji piyasaları son günlerde Orta Doğu’daki savaş geriliminin etkisiyle sert dalgalandı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve çatışmanın büyüyebileceği endişesi petrol fiyatlarını kısa sürede yukarı taşıdı. Bu gelişmeler, Türkiye’de de “petrol yükseldi, akaryakıta zam kapıda” yorumlarının yapılmasına yol açtı.
Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı 114 doların üzerine çıkarak Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Gün içi işlemlerde 119,5 dolara kadar çıkan fiyatlarda özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden enerji sevkiyatının kesilebileceği endişesi etkili oldu.
Ancak kısa süre sonra gelen diplomatik mesajlar piyasalardaki yönü değiştirdi. G7 ülkelerinin acil petrol rezervlerini devreye alma ihtimali ve ABD Başkanı Donald Trump’ın “Savaş bitiyor” açıklaması sonrası petrol fiyatları hızla geriledi. Brent petrol bir anda 82 dolar seviyesine kadar düşerken, uluslararası piyasalarda yaklaşık 83,5 dolar civarında işlem görmeye başladı.
Eşel mobil sistemi devreye alındı
Petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’ye yansıması ise zam beklentileri olmuştu. Bu süreçte 6,69 liralık motorin zammı, eşel mobil sisteminin devreye alınacağı beklentisiyle ertelenmişti.
Ardından eşel mobil sistemine geçiş kararı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Buna göre uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurlarındaki artış nedeniyle akaryakıt fiyatlarına yapılacak zamların yüzde 75’i kadar kısmı ÖTV’den karşılanacak.
Orta Doğu’daki saldırılar piyasayı sarsmıştı
Gerilimin tırmandığı dönemde Orta Doğu’daki enerji altyapısı da hedef oldu. Irak’ta petrol üretimi saldırıların ardından günlük 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile kadar geriledi.
Basra’daki petrol sahalarına insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlenirken, Bahreyn’deki rafineri tesisleri de hedef alındı. Suudi Arabistan ise Şeybe Petrol Sahası’na yönelik dokuz İHA saldırısının engellendiğini açıkladı.
Bu gelişmeler küresel arz kesintisi endişelerini artırarak petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açmıştı.
Petrol düşünce akaryakıta indirim olur mu?
Petrol fiyatlarındaki hızlı düşüş Türkiye’de benzin ve motorin fiyatlarında indirim olup olmayacağı sorusunu gündeme taşıdı.
Türkiye’de akaryakıt fiyatları; uluslararası petrol fiyatları, döviz kuru ve vergi kalemlerine bağlı olarak belirleniyor. Bu nedenle petrol fiyatlarındaki düşüşün pompaya yansıması genellikle gecikmeli oluyor.
Uzmanlar, petrol fiyatındaki gerilemenin kalıcı olması durumunda bunun akaryakıt fiyatlarına indirim olarak yansıyabileceğini, ancak döviz kuru ve vergi düzenlemelerinin fiyatlar üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini belirtiyor.
