Türkiye genelinde 2026 yılının ilk yarısında konut, arsa, tarla, iş yeri ve ticari taşınmazları kapsayan toplam gayrimenkul satış sayısı geçen yılın aynı dönemine göre geriledi. Yılın ilk altı ayında toplam 1 milyon 268 bin 950 satış gerçekleşirken, geçen yılın aynı döneminde bu rakam 1 milyon 414 bin 382 olarak kaydedildi. Böylece gayrimenkul satışları yıllık bazda yaklaşık yüzde 10,3 azaldı.
Satış adetlerindeki düşüşe rağmen tapu harcı gelirleri önemli ölçüde arttı. Bu dönemde tapu harcı gelirleri yaklaşık 109 milyar liraya ulaşarak dikkat çekici bir yükseliş gösterdi.
MEVA sistemi 81 ilde aktif olarak kullanılıyor
Türkiye Gazetesinin haberine göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından geliştirilen yapay zekâ tabanlı MEVA (Mekânsal Veri Analiz Sistemi), Mayıs 2025 itibarıyla 81 ilde tam kapasiteyle devreye alındı.
Sistem, tapuda beyan edilen satış bedellerini piyasa rayiçleri, emsal satışlar ve banka transferleriyle anlık olarak karşılaştırıyor. Böylece geçmişte sıkça başvurulan düşük bedel beyanlarının önüne geçilmesi hedeflenirken, kayıt dışılığın azaltılması ve vergi adaletinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Emlak vergisindeki artış da etkili oldu
Tapu harcı gelirlerindeki yükselişi değerlendiren Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, 2025 yılının ilk altı ayında 62 milyar 372 milyon 706 bin 289 lira olan tapu harcı gelirinin, bu yılın aynı döneminde yaklaşık 109 milyar liraya ulaştığını belirtti.
Özelmacıklı, satış adetleri yaklaşık yüzde 10 azalmasına rağmen tapu harcı gelirlerinin yaklaşık yüzde 75 arttığını ifade ederek, işlem başına beyan edilen taşınmaz değerlerinin önemli ölçüde yükseldiğini söyledi. Son dönemde emlak vergisi matrahlarında yaşanan artışların da bu yükselişte etkili olduğunu vurguladı.
Yapay zekâ destekli denetimler devrede
MEVA sistemi, tapuda beyan edilen satış bedellerini emsal satışlar ve piyasa verileriyle karşılaştırarak riskli işlemleri otomatik olarak tespit ediyor. Web Tapu üzerinden gerçekleştirilen işlemler de dijital ortamda anlık olarak analiz ediliyor.
Aynı bölgede gerçekleşen benzer satışlarla yapılan karşılaştırmalar sonucunda düşük bedel beyanı şüphesi bulunan işlemler riskli olarak işaretlenirken, denetimler ihbar beklenmeden yapay zekâ destekli analizlerle yürütülüyor.
Banka hareketleri de inceleme kapsamında
Denetim sürecinde yalnızca tapu kayıtları değil, satışlara ilişkin banka transferleri de inceleniyor. Gelir İdaresi Başkanlığı ile Tapu ve Kadastro verileri ortak analiz edilerek şüpheli işlemler belirleniyor.
Riskli görülen işlemlerde alıcı ve satıcı "izaha davet" edilirken, gerekli görülmesi hâlinde geriye dönük inceleme başlatılıyor. Eksik ödenen tapu harçları ve vergiler gecikme faiziyle tahsil edilirken, saha denetimleri ve vatandaş ihbarları da kayıt dışı işlemlerin önlenmesine katkı sağlıyor.
