Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında öğrencilerin becerilerini ölçmeye yönelik hazırlanan “Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu”nu uygulamaya aldı. Bakanlık, kılavuzun merkezi sınavlar, ortak sınavlar, okul geneli yazılılar, ders kitapları ve yardımcı materyallerde temel kaynak olarak kullanılacağını açıkladı.
MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 12 pilot ilde yürütülen çalışmalarla hazırlanan kılavuz, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin imzasıyla Yükseköğretim Kurulu, TÜBİTAK ve ÖSYM başta olmak üzere ilgili kurumlara gönderildi.
Bakanlık yazısında, ölçme ve değerlendirme süreçlerinin yalnızca bilgi düzeyini belirleyen teknik uygulamalar olarak değil, öğretim sürecini destekleyen beceri odaklı bir yapı içinde planlanmasının hedeflendiği belirtildi. Açıklamada, bu doğrultuda ölçme-değerlendirme alanında ortak dil oluşturulmasının amaçlandığı kaydedildi.
Yazıda, şunlar kaydedildi:
"Söz konusu süreçte geliştirilen ölçme modeli ile soru yapılarının sahada test edilmesi amacıyla 12 ilde pilot sınav uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu uygulamaya, temel eğitim düzeyinde 4 bin 361 altıncı sınıf öğrencisi, ortaöğretim düzeyinde ise 10 bin 195 onuncu sınıf öğrencisi olmak üzere toplam 14 bin 556 öğrenci katılmıştır. Pilot uygulama ortaöğretim düzeyinde Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya ile din kültürü ve ahlak bilgisi; temel eğitim düzeyinde ise Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler ile din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde yürütülmüştür. Pilot uygulamadan elde edilen nicel veriler ile öğrencilerle gerçekleştirilen sesli düşünme protokollerine dayalı bilişsel görüşme sonuçları esas alınarak 'Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu' hazırlanmıştır. Söz konusu kılavuzda, öğrencinin edindiği bilgi ve becerileri karşılaştığı yeni ve otantik durumlarda ne ölçüde uygulayabildiğinin, transfer edebildiğinin ve kullanabildiğinin ölçülmesi merkeze alınmıştır. Kılavuzda yer verilen açıklamalar, öneriler, kontrol listeleri ve örnek sorular, sahadaki uygulamalarda karşılaşılan yapısal sorunların giderilmesi, soru yazım sürecinin standartlaştırılması ve ölçme-değerlendirme alanında ortak bir dilin oluşturulması amacıyla hazırlanmıştır."
Temel başvuru kaynağı olarak esas alınacak
Kılavuzun hazırlanmasındaki öncelikli amacın soru yazarları, ders kitabı yazarları ve öğretmenlerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yer alan öğrenme çıktılarının temelini oluşturan becerilerin doğru, geçerli ve güvenilir biçimde ölçülmesine ilişkin yeterliklerini geliştirmek olduğu ifade edilen yazıda, öğretmenlerden eğitim yöneticilerine tüm paydaşlarda bağlam temelli çoktan seçmeli soru yazımına ilişkin ortak bir anlayış ve uygulama birliği oluşturulmasının hedeflendiği kaydedildi.
"Bu bağlamda, alan uygulamalarından elde edilen bulgular doğrultusunda hazırlanan Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu'nun merkezi sınav, ortak sınav, okul geneli yazılı, ders kitabı, yardımcı materyal ve ölçme araçlarının hazırlanması süreçlerinde temel başvuru kaynağı olarak esas alınması zorunludur." ifadelerine yer verilen yazıda, bu hususun tüm ilgili gerçek ve tüzel kişiler, kurum ve kuruluşlar ile Bakanlık birimleri tarafından titizlikle gözetilmesi gerektiği vurgulandı.
Çok sayıda üniversiteden akademisyen ve eğitim uzmanlarının katkısıyla hazırlanan kılavuzda, "bağlam temelli soru" tanımı ve kapsamına, bağlam temelli çoktan seçmeli soru yazım sürecinin aşamalarına, hatalı ve doğru yaklaşımlara ve örnek sorulara yer verildi.
Paydaşlara rehberlik etmesi hedeflenen kılavuzla Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin bütüncül çerçevesi ile öğrencilerin yalnızca ne bildiklerini değil, bildiklerini gerçek yaşam durumlarını içeren bağlamlarda nasıl kullanabildiklerini ortaya koyan bir değerlendirme anlayışının eğitim ortamlarında tutarlı ve sürdürülebilir biçimde hayata geçirilmesi amaçlanıyor.
Kılavuza göre bağlam temelli bir soru, öğrencinin metin, problem durumu, veri seti, görsel ya da senaryo gibi anlamlı bir bağlamla karşılaşmasını ve bu bağlamı kullanarak karar vermesini, yorum yapmasını, çözüm üretmesini ya da açıklama getirmesini gerektiriyor.
Bağlam temelli sorular, çoktan seçmeli, uzun yanıtlı, doğru-yanlış ve eşleştirme şeklinde ya da kısa yanıtlı olarak uygulanabiliyor. Bağlam temelli olma özelliği sorunun formatında değil, bağlam ile soru arasındaki işlevsel ilişkide ve öğrencinin bilgiyi kullanma biçiminde ortaya çıkıyor.
