Kapıkule Gümrük Kapısı'nda gerçekleştirilen operasyonda piyasa değeri yaklaşık 472 bin lira olan 6 Pomeranian cinsi yavru köpeğin kaçak yollarla Türkiye'ye sokulmak istenirken ele geçirilmesi, hızla büyüyen kayıt dışı evcil hayvan ticaretini yeniden gündeme taşıdı.
Geçmişte daha çok elektronik eşya, sigara ve lüks tüketim ürünleriyle anılan kaçakçılık güzergâhları, son yıllarda yüksek piyasa değerine sahip cins köpekler, papağanlar ve egzotik hayvanların taşındığı rotalara dönüştü.
Sosyal medyada popüler hâle gelen bazı hayvan türlerinin fiyatları 50 bin TL'den başlayıp 500 bin TL'ye kadar çıkabiliyor.
Evcil hayvan sektöründe milyarlarca liralık ekonomi
Evcil hayvan sektörü yalnızca hayvan satışından oluşmuyor. Mama, veteriner hizmetleri, bakım, eğitim, aksesuar ve pet otellerini de kapsayan sektör milyarlarca liralık ekonomik hacme ulaşmış durumda.
Türkiye Gazetesinin haberine göre sektörün büyümesiyle birlikte internet üzerinden yapılan denetimsiz satışlar ve yasa dışı ithalat da artış gösterdi. Bu durum hem haksız kazanç oluşturuyor hem de hayvan sağlığı açısından ciddi riskler doğuruyor.
Kaçak hayvanlar en çok hangi ülkelerden geliyor?
Avrupa'da yasa dışı köpek üretiminin yoğunlaştığı ülkeler arasında Sırbistan, Macaristan, Romanya ve Polonya öne çıkıyor.
Bu ülkelerdeki kayıt dışı üretim merkezlerinde yetiştirilen yavruların önemli bölümü Bulgaristan üzerinden Türkiye'ye getiriliyor. Kapıkule ve Hamzabeyli sınır kapıları ise kaçak hayvan trafiğinin en yoğun geçiş noktaları arasında gösteriliyor.
Yasal ithalatın maliyeti kaçakçılığı artırıyor
Sektör temsilcilerine göre yasa dışı ticaretin en önemli nedenlerinden biri, yasal ithalat sürecinin maliyetli ve uzun olması.
Bir hayvanın yasal olarak Türkiye'ye getirilebilmesi için uluslararası sağlık sertifikası, kuduz titrasyon testi, mikroçip uygulaması, resmi veteriner belgeleri ve en az 21 günlük karantina sürecinin tamamlanması gerekiyor. Gümrük vergileri ve resmi harçların da eklenmesiyle maliyet önemli ölçüde yükseliyor.
Kaçakçılar ise bu yükümlülüklerden kaçınarak yüksek kâr elde ederken, devletin vergi kaybı da artıyor.
Satışlar sosyal medya üzerinden yapılıyor
Denetimlerin artmasıyla birlikte fiziki pet shoplarda yapılan satışların yerini büyük ölçüde dijital platformlar aldı.
Instagram, WhatsApp ve Telegram üzerinden kurulan kapalı gruplarda Pomeranian, Toy Poodle ve French Bulldog gibi popüler ırklar 70 bin TL ile 150 bin TL arasında değişen fiyatlarla satışa sunuluyor.
Uzmanlar, bu platformlarda faaliyet gösteren dolandırıcıların "acil satılık", "yarı fiyatına" gibi ilanlarla vatandaşlardan kapora, taşıma veya aşı ücreti adı altında para topladıktan sonra ortadan kaybolduğuna dikkat çekiyor.
"Yavru fabrikaları" hayvan refahını tehdit ediyor
Kaçak ticaretin en dikkat çeken yönlerinden biri ise Avrupa'da "yavru fabrikaları" olarak adlandırılan kayıt dışı üretim merkezleri.
Bu tesislerde anne köpeklerin dar kafeslerde sürekli çiftleştirildiği, yavruların ise henüz bağışıklık sistemleri gelişmeden annelerinden ayrılarak kaçak yollarla sevk edildiği belirtiliyor.
Uzmanlar, bu uygulamaların hem hayvan refahını ihlal ettiğini hem de yavruların ciddi sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalmasına neden olduğunu vurguluyor.
Veteriner uyardı: Çoğu yavru ağır hastalıklarla geliyor
Veteriner Hekim Mustafa Yıldız, kliniğe getirilen kaçak yavruların büyük bölümünün anne sütünden erken ayrıldığı için bağışıklık sistemlerinin zayıf olduğunu belirtti.
Yıldız, havasız ortamlarda taşınan hayvanlarda özellikle kanlı ishal (Parvoviral Enterit) ve gençlik hastalığı (Distemper) gibi ölümcül enfeksiyonların sık görüldüğünü ifade etti.
İnternetten daha uygun fiyatla hayvan aldığını düşünen vatandaşların, tedavi ve yoğun bakım masrafları nedeniyle satın alma bedelinin kat kat üzerinde veteriner masrafıyla karşılaştığını belirten Yıldız, uzun tedavi süreçlerine rağmen birçok yavrunun kurtarılamadığını söyledi.
"Kayıtlı esnaf haksız rekabetle karşı karşıya"
İstanbul Esenyurt'ta pet shop işleten Arda Caymaz ise yasal yükümlülükleri yerine getiren işletmelerin kayıt dışı satış yapan kişi ve gruplarla rekabet etmekte zorlandığını dile getirdi.
Caymaz, fiziki mağazalarda denetimlerin sıkılaştırılmasının ardından satışların büyük ölçüde sosyal medya platformlarına kaydığını belirterek, kaçak yollarla getirilen hayvanların vergi ödenmeden ve sağlık prosedürleri uygulanmadan satıldığını söyledi.
Kayıt dışı ticaretin hem devlet açısından vergi kaybına hem de kurallara uygun faaliyet gösteren işletmeler açısından haksız rekabete neden olduğunu ifade eden Caymaz, dijital platformlardaki denetimlerin artırılması gerektiğini vurguladı.
