TÜVTÜRK’ün işletme döneminin sona ermesiyle birlikte araç muayene hizmetlerinde yeni bir sayfa açılacak. 15 Ağustos 2027’den itibaren TURKA, Türkiye genelindeki araç muayene hizmetlerinin işletmesini devralacak. Yeni sistemde teknoloji ve otomasyonun daha yoğun kullanılması, istasyon kapasitesinin artırılması ve kartlı ödemelerde komisyonun kaldırılması planlanıyor. TURKA’nın işletme dönemi 2027’de başlayacak ve 2047 yılına kadar devam edecek.
Ücretler ne kadar olacak?
Araç sahiplerinin merak ettiği konuların başında muayene ücretleri geliyor. Ancak şirket değişikliği doğrudan yeni bir tarife anlamına gelmeyecek. Muayene ücretlerini işletmeci şirket belirlemiyor. Tarifeler, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında belirleniyor. Yetki Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığında bulunuyor. Ücretlerde her yıl yeniden değerleme oranı dikkate alınıyor. Dolayısıyla TURKA’nın göreve başlaması nedeniyle ayrıca bir fiyat tarifesi oluşturulmayacak. 2027 ücretleri, 2026 sonunda belli olacak yeniden değerleme oranına göre şekillenecek.
Turka dönemi başlıyor
TÜVTÜRK’ün 2007 yılında başlayan 20 yıllık işletme hakkı sona yaklaşıyor. Mevcut dönem 14 Ağustos 2027 tarihinde tamamlanacak. Yeni 20 yıllık dönem için ihale gerçekleştirildi. İhaleyi MOI Ortak Girişim Grubu kazandı. Girişim grubunda Met-Gün Grup, Opus Group, Itversia Gestión ve VTV Norte bulunuyor. Yeni sistem TURKA markası altında işletilecek. TURKA’nın görev süresi 15 Ağustos 2027’de başlayacak. Böylece şirket, 2047 yılına kadar Türkiye’deki araç muayene hizmetlerinden sorumlu olacak.
Komisyon kaldırılacak
Yeni sistemde ödeme tarafında önemli bir değişiklik yapılacak. Kartla ödeme sırasında alınan ek maliyet kaldırılacak. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının açıklamasına göre uygulama 15 Ağustos 2027’de başlayacak. Araç sahipleri kredi veya banka kartıyla ödeme yapabilecek. Bunun için vatandaştan ayrıca komisyon alınmayacak. Kartlı araç muayene ödemelerinde alınan komisyon yeni dönemde kaldırılacak ve maliyeti işletici karşılayacak.
352 merkez
Yeni dönemin önemli hedeflerinden biri bekleme sürelerini azaltmak olacak. Bunun için istasyon ve muayene hattı kapasitesi artırılacak. Planlamaya göre Türkiye genelinde 249 sabit merkez kurulacak. Ayrıca 103 mobil muayene merkezi hizmet verecek. Böylece toplam merkez sayısının 352’ye ulaşması hedefleniyor. Yaklaşık 900 muayene hattının kurulması da planlanıyor. Öte yandan plaka tanıma sistemlerinden araç yönlendirmeye kadar birçok işlem otomatikleştirilecek. Ölçüm ve raporlama süreçlerinde de dijital sistemlerden yararlanılacak. Böylece merkezlerde geçirilen sürenin azaltılması amaçlanıyor.
Randevu ve sonrası
Randevu sisteminin de yeni dönemde değişmesi planlanıyor. Sürecin önemli bölümü dijital kanallara taşınacak. Araç sahipleri randevu ve yönlendirme işlemlerini dijital ortamdan gerçekleştirebilecek. Ayrıca istasyon içindeki ekranlar sürücülere yön gösterecek. SMS üzerinden bilgilendirme yapılması da planlanıyor. Araç sahibinin muayenenin hangi aşamada olduğunu takip edebilmesi hedefleniyor. Sonuç raporlarına da dijital ortamdan ulaşılabilecek.
Yapay zeka devreye giriyor
Yeni dönemde yapay zeka teknisyenlerin yerine geçmeyecek. Sistem, kontrollerde yardımcı teknoloji olarak kullanılacak. Kameralar ve sensörler aracın farklı bölümlerini otomatik şekilde inceleyecek. Örneğin araç hareket halindeyken lastik üzerindeki bilgiler okunabilecek. Lastiğin ölçüsü ve üretim tarihi kontrol edilebilecek. Diş derinliği ise temas gerektirmeyen sistemlerle ölçülecek. Çatlak, kesik ve balon gibi sorunlar kameralarla belirlenecek. Ayrıca aracın alt bölümü yüksek çözünürlüklü kameralarla taranacak. Şüpheli noktalar teknisyenin ekranına aktarılacak. Bu sistemle pas, kırık ve darbe belirtileri kontrol edilebilecek. Yağ kaçağı ihtimali bulunan bölgeler de işaretlenebilecek.
Yeni teknolojilerin mevcut muayene kriterlerini daha ölçülebilir hale getirmesi planlanıyor. Bugün teknisyenlerin yaptığı bazı görsel kontroller teknolojik sistemlerle desteklenecek. Kamera, lazer ve dijital sensörlerden alınan veriler kullanılacak. Yapay zeka da değerlendirme sürecine yardımcı olacak. Örneğin robotik sistemler far ölçümlerini otomatik gerçekleştirebilecek. Ağır ticari araçların havalı fren sistemleri de dijital sensörlerle kontrol edilebilecek. Basınç değerleri ve hava kayıpları ölçülebilecek. Böylece farklı teknisyenlerden kaynaklanabilecek değerlendirme farklılıklarının azaltılması hedefleniyor. Yeni sistemde şehirler arasındaki değerlendirme farklılıklarının azaltılması amaçlanıyor. Türkiye genelindeki istasyonlardan elde edilen veriler ortak sistemde toplanacak. Muayene sonuçları merkezi olarak karşılaştırılabilecek. Ayrıca istasyonların performansı takip edilebilecek.
Böylece aynı kusurun farklı şehirlerde farklı değerlendirilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Sistemin temel amaçlarından biri 81 ilde ortak muayene standardı oluşturmak olacak.
Elektrikli araçlarda yeni dönem
Elektrikli otomobiller için ayrı muayene merkezleri kurulması planlanmıyor. Yeni istasyonlar hem elektrikli hem içten yanmalı araçlara hizmet verecek. Fren, süspansiyon ve aydınlatma gibi standart kontroller aynı hatlarda gerçekleştirilecek. Ancak elektrikli otomobillerde batarya güvenliğine ilişkin ek kontroller yapılacak. Sistem, gelecekte batarya teknolojisine yönelik daha gelişmiş testlerin eklenmesine de uygun olacak.
Yeni araç muayene sistemi yalnızca otomobilleri kapsamayacak. Motosiklet ve traktörler için de yeni düzenlemeler bulunuyor. Sabit istasyonlara erişimin zor olduğu bölgelerde mobil sistem kullanılacak. Bu kapsamda 103 mobil merkez planlanıyor. Traktör gibi tarım araçlarının muayenesinde mobil hizmet devam edecek. Ayrıca motosikletlere yönelik ilk aşamada 11 özel muayene merkezi kurulması hedefleniyor. Böylece özellikle büyükşehirlerdeki istasyon yoğunluğunun azaltılması amaçlanıyor.
