AK Parti, son yıllarda özellikle büyükşehirlerin çevresinde hızla yayılan ve tarım arazilerinin tahrip edilmesine yol açan “hobi bahçesi” girişimlerine karşı kapsamlı bir düzenleme hazırladı. TBMM’ye sunulan kanun teklifi ve 4 Nisan’da Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik, tarım arazilerinin parçalanması, kooperatifler üzerinden satılması ve üzerine kaçak yapı inşa edilmesini engellemeyi hedefliyor.
Cezalar ve kısıtlamalar
Habertürk'te yen alan haberde; yeni düzenlemeye göre metrekare başına ceza 10 TL’den 2 bin 500 TL’ye çıkarılıyor. 500 metrekarelik kaçak yapı için 1 milyon 250 bin TL ceza uygulanacak. Kaçak yapıya elektrik, su veya doğalgaz bağlayan kurumlar ise her abonelik için 100 bin TL ceza ödeyecek; abonelik iptal edilmezse her ay aynı miktar tekrar uygulanacak. Ayrıca kooperatifler, tarım faaliyeti dışında arazi satın alamayacak, yalnızca Bakanlık izni ile tarımsal üretim amaçlı alım yapılabilecek.
Bu noktaya nasıl gelindi?
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, teklifin kesinlikle bir “af içermediğini”, mevcut kaçak yapılaşmayı meşrulaştırmadığını ve özellikle kooperatifler üzerinden yapılan sistematik arazi yağmasına karşı önleyici hükümler getirdiğini vurguladı.
Türkiye genelinde özellikle son 5 yılda;
- Tarım arazileri küçük parsellere bölündü
- Kooperatif adı altında satışlar yapıldı
- Alıcılara “tarım yapma” vaadi sunuldu
- Ancak fiiliyatta prefabrik, tiny house ve sabit yapılar kuruldu
- Elektrik, su ve altyapı bağlanarak fiilen yerleşim oluşturuldu.
Yeni düzenlemenin getirileri
- Tarım dışı amaçla kooperatiflerin arazi edinimi yasaklanıyor.
- Mevcut hobi bahçelerinde izin alınmazsa faaliyet durdurulacak; iki ay içinde yıkım yapılmazsa zorla yıkım ve üç kat ceza uygulanacak.
- Tiny house, prefabrik, konteyner veya sabit yapılar tarım dışı kullanımda kaçak yapı sayılacak.
- Tarım arazilerinin sınıflandırılması sıkılaştırıldı; büyük ovalar koruma altına alındı.
Büyük para cezaları geliyor
Kanun teklifinin 23’üncü maddesinde büyük para cezaları öngörülüyor. Mevcut düzenlemede metrekare başına 10 TL olan ceza 2 bin 500 TL’ye çıkarılıyor. Yani, 500 metrekarelik bir ihlal durumunda eski kanuna göre arazi sahibine 5 bin TL ceza kesilirken, yeni yasayla birlikte 1 milyon 250 bin TL ceza kesilecek.
Hizmet verene de ağır ceza
Bu tür kaçak yapılara elektrik, su, doğalgaz, iletişim hizmeti veren kurumlara da büyük cezalar öngörülüyor. Düzenlemenin 24’üncü maddesinde; kaçak yapılarak bu hizmetlerin verilmesi yasaklanıyor. Aksi durumda her abonelik için 100 bin TL ceza, hizmet sözleşmesi iptal edilmezse her ay 100 bin TL ek ceza uygulanacak.
En çok merak edilen sorular
- Hobi bahçeleri yıkılacak mı?
Mevcut mevzuatta zaten kaçak yapılar için yıkım kararı verilebiliyor. Yeni düzenleme yıkımı zorunlu hale getiren süreci sertleştiriyor. Yönetmeliğe göre izin alınmazsa hobi bahçelerinde faaliyet durdurulacak. İki ay içinde yıkım yapılmazsa zorla yıkım artı üç kat ceza uygulanacak. Bu yasayla birlikte yıkım ihtimali ciddi şekilde artıyor.
- Mevcut hobi bahçeleri bu düzenlemeden etkilenir mi?
Af yok. Mevcutlara özel bir düzenleme olmayacağı için mevcut kaçak yapılara da yürürlükteki mevzuata göre işlem yapılacak. Yeni düzenleme mevcutları korumadığı gibi aksine daha riskli hale getiriyor.
- Kooperatifler artık tamamen yasak mı?
Değil ama tarım dışı amaçla kooperatifler imarsız tarım arazisi alamayacak. Tarımsal üretim amaçlı arazi satın alınması ise Bakanlık izniyle mümkün olacak. “Hobi bahçesi kooperatifi” modeli fiilen bitiriliyor.
- Belediyelere ne ceza kesilecek?
Kaçak yapılara altyapı sağlayan kurumlar için; her aboneliğe 100 bin TL ceza, abonelik iptal edilmezse her ay tekrar 100 bin TL ceza kesilecek. Bu madde ile belediyelerin “fiili meşrulaştırma” rolü kesiliyor.
- Tiny house’lar da kapsama giriyor mu?Sabit veya yarı sabit bütün yapılar, prefabrik, konteyner, tiny house gibi yapılar eğer tarım dışı kullanım söz konusuysa ve bakanlık izni yoksa bu kapsama giriyor ve kaçak yapı sayılıyor.
Yönetmelikte neler değişiyor?
Resmi Gazete’te yayımlanan yönetmelik ile;
- Tarım arazilerinin sınıflandırılması sıkılaştırıldı
- Amaç dışı kullanım izni zorlaştırıldı
- “Alternatif alan” zorunluluğu getirildi
- Büyük ovalar tamamen koruma altına alındı
Devletin stratejisi
Yeni yaklaşım 3 temel ayağa dayanıyor:
1. Önleme • Kooperatif modeli kapatılıyor
2. Caydırıcılık • Para cezaları katlanıyor
3. Meşrulaştırmayı kesme • Altyapı yasağı geliyor
Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre:
- Verimli tarım arazileri hızla azalıyor
- Parçalanma üretimi düşürüyor
- Gıda güvenliği riske giriyor
- Özellikle Ankara, İstanbul ve İzmir çevresi hobi bahçesi kuşatması altında
Bu düzenleme ile;
Hobi bahçesi adı altında kaçak yapılaşma yüksek riskli hale geliyor.
Kooperatif üzerinden satış modeli fiilen sona eriyor.
Mevcut yapılar korunmadığı gibi aksine üzerlerindeki baskı artıyor.
Süreç nasıl işleyecek?
1- Kaçak yapının tespit edilir
2- Faaliyet durdurulur
3- Bir ay içinde başvuru hakkı
4- İzin alınmazsa, iki ay süre verilir
5- Yıkılmazsa; zorla yıkım, 3 kat ceza kesilir
Koopetiflerin tarım arazisi alımı eski sistemde fiilen serbestti, şimdi yasaklanıyor. Habi bahçesi satışı yaygındı, şimdi engellendi. Tarımsal kooperatifler ise eski sistemde alabiliyordu şimdi izinle alabilecek. İmar beklentisi geçmişte yüksekti şimdi kapandı.
Kaçak yapılan hangileri olacak?
- Tiny House
- Prefabrik Ev
- Konteyner
- Sabit Bağ Evi (Tarım dışıysa)
