Ergenlerde düşük fiziksel aktivite düzeyi önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ederken, çocukluk ve ergenlik dönemindeki fiziksel aktivite ile hareketsiz davranışların ilerleyen yıllardaki bilişsel performansla ilişkisi araştırıldı.
Finlandiya’da yürütülen çalışmada araştırmacılar, çocukluktan ergenliğe kadar fiziksel aktivite, hareketsiz davranış ve ekran süresinin ergenlik dönemindeki bilişsel işlem performansıyla bağlantısını inceledi.
Araştırmada ayrıca kız ve erkek çocuklar arasındaki farklılıklar ile fiziksel aktivitenin yoğunluğunun bilişsel performans üzerindeki olası bağlantıları değerlendirildi.
Araştırma sonuçlarına göre, çocukluk döneminden itibaren daha fazla ekran süresine sahip olmak, ergenlikte daha iyi bilişsel işlem performansıyla ilişkilendirildi.
Jyväskylä Üniversitesi Doktora Araştırmacısı Petri Jalanko, bulguların ekran süresinin çocukların ve ergenlerin bilişsel işlem becerilerini destekleyebileceğine işaret ettiğini belirtti.
Jalanko, burada belirleyici unsurun ekran karşısında ne yapıldığı olabileceğini vurgulayarak, öğretmenlerin ve ebeveynlerin çocukları aktif düşünmeyi, problem çözmeyi, yaratıcılığı ve öğrenmeyi teşvik eden dijital kullanımlara yönlendirmesi gerektiğini ifade etti.
Araştırmacılar, öğrenme, yaratıcılık, problem çözme ve aktif zihinsel katılım gerektiren dijital etkinliklerin araştırmada ortaya çıkan bağlantının açıklanmasında rol oynayabileceğini değerlendirdi.
Jalanko, ekran süresinin yalnızca zararlı bir unsur olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, fiziksel aktivite ile aktif düşünmeyi destekleyen ekran kullanımı arasında denge kurulmasının önemine işaret etti.
Fiziksel aktivitenin etkisi kız ve erkeklerde farklılaştı
Fiziksel aktivite ile bilişsel performans arasındaki ilişkinin ise daha karmaşık olduğu belirlendi.
Kızlarda çocukluktan itibaren daha fazla hafif yoğunluklu fiziksel aktivite yapılması, ergenlik döneminde daha iyi çalışma belleğiyle ilişkilendirildi.
Erkeklerde ise çocukluktan ergenliğe kadar daha fazla rehberli fiziksel aktiviteye katılımın daha iyi çalışma belleğiyle bağlantılı olduğu görüldü.
Araştırmada ayrıca beklenmedik bir bulguya ulaşıldı. Katılımcıların kendi beyanlarına dayalı olarak daha düşük düzeyde denetimsiz fiziksel aktivite yapmaları, ergenlikte daha iyi bilişsel işlem performansıyla ilişkilendirildi.
Buna karşılık kalp atış hızı ve hareketi ölçen cihazlarla belirlenen fiziksel aktivite ve hareketsiz kalma süreleri ile bilişsel işlem performansı arasında bağlantı bulunmadı.
Araştırmacılar bunun olası nedenlerinden birinin, söz konusu cihazların hareket ve fizyolojik aktiviteyi ölçebilmesine rağmen kişinin aktif veya hareketsiz olduğu sürede tam olarak ne yaptığını belirleyememesi olabileceğini kaydetti.
Jalanko, fiziksel aktivite ve hareketsiz davranışların bilişsel işlem performansıyla bağlantılarının cinsiyete, aktivitenin türüne ve kullanılan ölçüm yöntemine göre değişebildiğini belirtti.
Araştırmacılar neden-sonuç ilişkisi konusunda uyardı
Araştırmacılar, elde edilen sonuçların yalnızca ilişkileri ortaya koyduğunu, ekran süresinin veya belirli fiziksel aktivite türlerinin bilişsel performanstaki değişikliklere doğrudan neden olduğunu göstermediğini vurguladı.
Neden-sonuç ilişkilerinin ve kızlarla erkekler arasındaki farklılıkların daha iyi anlaşılabilmesi için müdahale çalışmalarına ihtiyaç olduğu belirtildi.
Araştırmacılar ayrıca fiziksel aktivitenin yoğunluğunun bilişsel işlem süreçlerinde meydana gelen değişiklikler üzerindeki etkisinin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini ifade etti.
8 yıllık takip çalışmasının sonuçları
Bulgular, çocukların fiziksel aktivite ve beslenmesini inceleyen PANIC araştırmasının 8 yıllık takip sonuçlarına dayanıyor.
Mevcut analizde yaş ortalaması 15,8 olan 124 kız ve 136 erkek olmak üzere toplam 260 katılımcının verileri değerlendirildi.
Fiziksel aktivite ve hareketsiz davranışlar hem anketlerle hem de kalp atış hızı ve hareket ölçümlerini birleştiren cihazlarla takip edildi.
Öğrenme, dikkat ve çalışma belleği ise CogState test bataryası kullanılarak değerlendirildi.
Araştırmanın sonuçları Pediatric Exercise Science dergisinde yayımlandı.
