Anayasa Mahkemesi (AYM), Gündem Gazetesi Mersin Temsilcisi Bayram Parlak ile Dicle Haber Ajansı (DİHA) muhabirleri Ali Buluş ve Mehmet Karaaslan hakkında verilen mahkûmiyet kararlarına ilişkin başvuruyu karara bağladı. AYM, Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verdi. Mahkeme, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına hükmetti. Kararın birer örneği Mersin 4. Ağır Ceza Mahkemesi’ne ve Adalet Bakanlığı’na gönderildi.
AYM’nin gerekçesi
AYM, Mersin Ağır Ceza Mahkemesi’nin yargılamanın yenilenmesi talebini, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) ihlal kararını yalnızca kanun lafzından kaynaklanan öngörülemezliğe indirgeyerek reddettiğini belirtti. AYM kararında, AİHM’in kanun hükmünün uygulamadaki yorumunun ortaya çıkardığı belirsizlik nedeniyle ihlal sonucuna ulaştığı vurgulandı.
Kararda, ağır ceza mahkemesinden önündeki davada kanun hükmünün yorumundan kaynaklanan eksikliğin somut olayda giderilip giderilmediğinin değerlendirilmesinin beklendiği, bu değerlendirmenin yapılabilmesi için yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi gerektiği ifade edildi. AYM, ağır ceza mahkemesinin kararındaki söz konusu hükmün halen yürürlükte olduğuna dair değerlendirmesinin AİHM’in ihlal kararıyla örtüşmediği sonucuna ulaştı. Mahkeme, bu değerlendirmenin Anayasa’nın 26. maddesinin gerektirdiği ölçüde ve özende bir inceleme içermediğini ve AİHM tarafından verilen ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmadığını belirtti. AYM, başvurucuların tazminat talebini ise reddetti.
Ne olmuştu?
Mersin’de 2007'de DİHA bürosuna baskın düzenlendi, Parlak ve Buluş gözaltına alındı. Mersin’de haber takibi yapan Karaaslan da aynı gün gözaltına alındı. Kapatılan Adana 8. Ağır Ceza Mahkemesi, 17 Mart 2008'de üç gazeteciye “örgüte üye olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek” suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezası verdi. Karaaslan’a ayrıca “örgüt propagandası yapmak” gerekçesiyle 10 ay hapis cezası verildi.
Kararların kesinleşmesinin ardından gazeteciler başvurularını AİHM’e taşıdı. AİHM, 23 Haziran 2020'de Buluş ve diğerleri/Türkiye kararında, mahkûmiyetin dayanağı olan Türk Ceza Kanunu’nun 220. maddesinin 7. fıkrasının kanunilik şartını sağlamadığını belirterek Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine hükmetti. AİHM, her bir başvurucuya 5 bin Euro manevi tazminat ve toplam 1.500 Euro yargılama gideri ödenmesine karar verdi.
AİHM kararının ardından gazetecilerin avukatları yeniden yargılama talebiyle Mersin 4. Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurdu. Mahkeme, 8 Mart 2021'de talebi reddetti. Gerekçede, ilgili kanun maddesinin halen yürürlükte ve uygulanır olduğu, bu nedenle yargılamanın yenilenmesi şartlarının oluşmadığı belirtildi. Karara yapılan itiraz, Mersin 5. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 19 Nisan 2021'de reddedildi. Bunun üzerine gazeteciler Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
