Türkler, atı evcilleştirdikleri dönemlerden itibaren bu hayvana maddi ve manevi kültürlerinin pek çok alanında önemli bir yer verdi. İlk dönemlerde gıda, ulaşım ve yük taşıma amacıyla kullanılan at, zamanla Türklerin inanç sisteminde ve çeşitli dini uygulamalarında da önemli bir konuma sahip oldu.
Türk tarihinde hanedanlar ve devletler zaman içerisinde değişse de kültürel özelliklerin önemli bir bölümü nesilden nesile aktarıldı. Bu geleneklerden biri de at kuyruğu bağlama geleneği oldu.
At kuyruğunu bağlamak, Türklerin çok eski dönemlerden itibaren uyguladığı savaş adetlerinden biri olarak biliniyor. Savaş hazırlığı yapan Türk topluluklarında atların kuyruklarının bağlanması veya örülmesi, mücadeleye kararlılıkla hazırlanmanın ve savaşçılığın sembollerinden biri olarak kabul ediliyordu.
At kuyruğunu bağlama geleneği
Eski Türklerde savaş zamanında atların kuyruklarının bağlandığı biliniyor. Bunun nedenlerinden biri, uzun kuyruğun savaş sırasında atın ayaklarına dolanmasını önlemekti. Ancak uygulama yalnızca pratik bir amaç taşımıyordu.
Atın kuyruğunu bağlamak veya örmek, aynı zamanda kahramanlık, yiğitlik ve savaşa kararlılıkla hazırlanmanın işareti sayılıyordu. Hunları anlatan Çin taş oymalarında kuyrukları bağlı atlara rastlanırken, aynı geleneğin Sakalar (İskitler) arasında da görüldüğü belirtiliyor. Osmanlı padişahlarının da savaşa giderken atlarının kuyruklarını bağlattıkları biliniyor.
Türk tarihinin önemli kaynaklarından biri olan Tonyukuk Yazıtı’nda da at kuyruğu bağlı savaşçılarla ilgili anlatımlar yer alıyor. Tonyukuk, Türk milletinin arasına savaşmak amacıyla gelen düşmanların sokulmadığını anlatırken at kuyruğu bağlı savaşçı imgesine yer veriyor.
Eski Türklerin önemli eserlerinden Irk Bitig adlı fal kitabında ise “atının kuyruğunu bağlayıp gururla koştur” ifadesi bulunuyor.
Kaşgarlı Mahmud da Dîvânu Lugâti’t-Türk adlı eserinde yiğit bir alpın atının kuyruğunu ördürdüğünden söz ediyor.
Bu nedenle “atın kuyruğunu bağlamak” ifadesi, tarihsel ve kültürel anlamıyla bir mücadeleye kesin bir kararlılıkla girişmek, geri dönüşü göze almamak ve sonuna kadar mücadele etmek anlamında kullanılıyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamasındaki “atımızın kuyruğunu bağladık” ifadesi de bu tarihsel sembolizme gönderme yaparak, Türkiye Yüzyılı hedefinde geri adım atılmayacağı ve mücadelenin sonuna kadar sürdürüleceği mesajını taşıyor.
