Yaş ve mutluluk ilişkisi, psikoloji ile ekonomi araştırmalarının en ilgi çekici konularından biri. Uzun yıllar boyunca dünya çapında yapılan çalışmalar, mutluluğun (ya da yaşam memnuniyetinin) yaşla birlikte U şeklinde bir eğri izlediğini gösteriyordu.
Yaş ve mutluluk ilişkisi, psikoloji ile ekonomi araştırmalarının en ilgi çekici konularından biri. Uzun yıllar boyunca dünya çapında yapılan çalışmalar, mutluluğun (ya da yaşam memnuniyetinin) yaşla birlikte U şeklinde bir eğri izlediğini gösteriyordu.
Klasik U Eğrisi Nedir?
Gençlik yıllarında (özellikle 20-30'lu yaşlar) mutluluk seviyesi nispeten yüksek.
20'li yaşların sonundan itibaren yavaşça düşmeye başlar.
En düşük nokta (dip) genellikle 47-49 yaş civarında görülür (farklı araştırmalarda 47,2 veya 49 olarak belirtiliyor).
50'li yaşlardan sonra mutluluk yeniden yükselmeye başlar; 60'lı ve 70'li yaşlarda birçok kişi kendini daha sakin, kabullenmiş ve tatmin olmuş hisseder
Bu eğri, David Blanchflower gibi ekonomistlerin öncülük ettiği geniş çaplı verilere (132 ülke, milyonlarca katılımcı) dayanıyor.
Dip nokta, kariyer-realite uyumsuzluğu, aile yükleri, ebeveyn kaybı ve zamanın sınırlılığını fark etme gibi faktörlerle açıklanıyor. Ancak bu düşüş kalıcı bir kriz değil, geçici bir yeniden değerlendirme dönemi olarak görülüyor.
Eğri Tersine mi Dönüyor?
Son yıllarda (özellikle 2017 sonrası) bazı araştırmalar çarpıcı bir değişim gösteriyor:
• Gelişmiş ülkelerde gençler (özellikle 18-24 yaş grubu, Z kuşağı) tarihin en mutsuz nesli haline geldi.
• Akıllı telefonlar, sosyal medya, ekonomik baskılar (konut krizi, iş güvencesizliği), pandemi etkileri gibi nedenlerle gençlikteki mutsuzluk zirve yaptı.
• Artık mutluluk eğrisi U yerine daha düz veya tersine dönmüş bir çizgi izliyor: Gençlikte en düşük, yaş ilerledikçe artan bir memnuniyet.
Türkiye'de Durum
Türkiye'deki TÜİK Yaşam Memnuniyeti Araştırmaları ve Dünya Mutluluk Raporu verileri de benzer eğilimler gösteriyor:
• En yüksek mutluluk genellikle 65+ yaş grubunda.
• Düşük seviyeler 35-44 veya genç yetişkinlerde görülüyor.
• Genel mutluluk seviyesi son yıllarda dalgalı; gençlerde stres ve umutsuzluk artışı dikkat çekiyor.
Ne Yapmalı?
Yaş ve mutluluk ilişkisi evrensel olsa da bireysel faktörler (sağlık, ilişkiler, amaç duygusu) çok etkili.
Araştırmalar gösteriyor ki:
• 40-50'lerdeki dip geçici; beklentileri gerçekçi hale getirmek ve sahip olunanlara odaklanmak yardımcı oluyor.
• Gençlerdeki mutsuzluk ise toplumsal müdahale (ekran süresi sınırlama, destek sistemleri) gerektiriyor.
