ABD'de 13 Kasım'da hava trafik kontrol merkezlerinde yaşanan teknik arıza, ülke genelinde hava ulaşımını adeta felç etti. Radar ve iletişim sistemlerindeki istikrarsızlık nedeniyle Federal Havacılık İdaresi (FAA), ülke genelindeki havalimanlarında uçak kalkışlarını geçici olarak durdurdu.

Yaklaşık 4,5 saat süren uçuş yasağı ABD doğu saatiyle 20.15'te kaldırıldı. Ancak uçuşların yeniden başlamasıyla sorunlar sona ermedi. Uçakların, pilotların ve kabin ekiplerinin farklı havalimanlarında kalması nedeniyle iptal ve gecikmeler hafta sonu boyunca devam etti.

FAA'nın 15 Kasım'da yayımladığı verilere göre, 13 Kasım'da ülke genelinde yaklaşık 12 bin 462 uçuş iptal edildi. Bunların 9 bin 82'sini büyük hava yolu şirketlerinin seferleri oluşturdu. Kurum, iptallerin tamamının doğrudan uçuş yasağından kaynaklanmadığını da bildirdi.

Washington'da bavullar dağ gibi birikti

Krizin en çarpıcı görüntülerinden biri Washington yakınlarındaki Ronald Reagan Ulusal Havalimanı'nda ortaya çıktı. İptal edilen ve ertelenen seferler nedeniyle yolcuların bagajları teslim alanlarında birikti. Terminalin farklı noktalarına yığılan bavullar, yaşanan aksaklığın boyutunu gözler önüne serdi.

Uçuşları değişen yolcular bagajlarını bulmaya çalışırken terminallerdeki kalabalık da giderek arttı. Yüzlerce yolcu uçuşları hakkında bilgi alabilmek için uzun süre bekledi. Oturma alanlarının dolması üzerine bazı yolcular yere otururken bazıları da bavullarını masa gibi kullanarak bilgisayarlarından işlemlerini sürdürdü.

Havalimanı yetkilileri, uçuş yasağı sırasında terminallerin açık kaldığını ancak yolcuların ciddi gecikmelerle karşılaşabileceğini duyurdu.

22 hava trafik merkezinin 17'sinde sistem arızası yaşandı

FAA'nın incelemesi, teknik sorunun ilk açıklamalardan daha geniş bir alana yayıldığını ortaya koydu. ABD'deki 22 hava trafik kontrol merkezinin 17'sinde sistem istikrarsızlığı yaşandı. Sorun, havalimanlarına yaklaşan ve havalimanlarından ayrılan uçakları yöneten bazı kontrol birimlerini de etkiledi.

Arızanın merkezinde hava trafik kontrol birimlerini birbirine bağlayan eski telekomünikasyon altyapısı bulunuyordu. Sisteme her 4-5 saniyede yaklaşık bin bağlantı isteği gönderilmesi, iletişim ağında aşırı yük oluşturdu.

Artan veri trafiği, pilotlarla iletişimi sağlayan sistemleri ve radar verilerinin aktarımını etkiledi. FAA, bütün iletişim kanallarının devre dışı kalmadığını, bazı frekansların ve radar bağlantılarının çalışmaya devam ettiğini açıkladı.

Teknik incelemelerde Teksas'ın Amarillo kentindeki radar istasyonu ile Arkansas'ın El Dorado kentindeki telsiz iletişim tesisi üzerinde duruldu. FAA'nın ağ hizmetlerini sağlayan L3Harris şirketinin El Dorado'daki tesiste yeni bir yönlendirici kurulumu gerçekleştirdiği belirtildi.

Berlin’deki Z kuşağı protestolarına polisten sert müdahale: 22 gözaltı
Berlin’deki Z kuşağı protestolarına polisten sert müdahale: 22 gözaltı
İçeriği Görüntüle

Aşırı veri trafiğinin ardından iki noktadan gelen bağlantılar engellenirken iletişim ağı yeniden dengelendi. Benzer sorunların tekrarlanmaması için yaklaşık 60 yönlendiricide aynı işlev tedbir amacıyla devre dışı bırakıldı. Arızanın kesin teknik nedenine ilişkin incelemeler ise devam etti.

3 bin 500 uçak güvenli şekilde indirildi

Uçuş yasağı başladığında ABD hava sahasında yaklaşık 3 bin 500 uçak bulunuyordu. Hava trafik kontrolörleri ve pilotlar, çalışmaya devam eden iletişim kanallarını kullanarak uçakların güvenli şekilde iniş yapmasını sağladı.

FAA, olay sırasında herhangi bir uçağın kaybolmadığını ve bütün uçakların güvenli şekilde indiğini açıkladı. Hava sahasının yeniden açılmasının ardından yalnızca cuma gecesi 8 binden fazla uçuş operasyonu gerçekleştirildi.

Kriz Avrupa ve Meksika'ya da sıçradı

ABD'deki uçuş yasağı uluslararası hava ulaşımını da etkiledi. Avrupa'dan ABD'ye yapılacak bazı uçuşlar geçici olarak durdurulurken Meksika çıkışlı seferlere de kısıtlamalar getirildi.

Yüzlerce uçak güzergâh değiştirmek zorunda kaldı. Bazı uçaklar kalkış yaptıkları havalimanlarına geri dönerken bazıları farklı havalimanlarına yönlendirildi. Kriz yolcu taşımacılığının yanı sıra hava kargo sektörünü de etkiledi. FedEx gibi kargo şirketleri, teslimatlarda yaşanabilecek aksaklıklara karşı önlem aldı.

Pazar günü 11 bin 500'den fazla uçuş etkilendi

Uçuş yasağının kaldırılmasının üzerinden iki gün geçmesine rağmen ABD havalimanlarında yoğunluk devam etti. Reuters'ın 15 Kasım tarihli haberine göre pazar günü ülke genelinde yaklaşık 2 bin 100 uçuş iptal edildi, 9 bin 400 sefer ise gecikmeyle gerçekleştirildi.

Böylece yalnızca pazar günü iptal veya gecikmelerden etkilenen uçuş sayısı 11 bin 500'ü aştı. Cumartesi günü de yaklaşık 6 bin 700 uçuş iptal edilirken 9 bin 100'den fazla sefer gecikme yaşadı.

Hava yolu şirketleri arasında en fazla etkilenenlerden biri JetBlue oldu. Şirketin pazar günkü uçuşlarının yaklaşık yüzde 28'i iptal edildi. American Airlines'ta bu oran yüzde 20'ye ulaştı. United Airlines, Southwest ve Delta da iptallerden etkilenen şirketler arasında yer aldı.

Yolculara uçuşlarını erteleme çağrısı

Hava yolu şirketleri, iptal edilen seferlerin ardından yolcuları yeni uçuşlara yerleştirmek ve farklı havalimanlarında kalan uçakları yeniden konumlandırmak için çalışmalarını sürdürdü.

Delta Air Lines, seyahat tarihini değiştirme imkânı bulunan yolcularına uçuşlarını pazartesi veya daha sonraki günlere ertelemelerini tavsiye etti. American Airlines operasyonlarını yeniden düzenlerken Alaska Airlines da uçak ve personel planlamasının zaman alacağı konusunda yolcuları uyardı.

FAA Başkanı Bryan Bedford, uçuş programlarının pazar akşamına kadar büyük ölçüde normale dönmesini beklediklerini açıkladı. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ise hava ulaşımının pazartesi günü toparlanacağını öngördü.

Siber saldırı ihtimali gündeme geldi

Ülke genelinde hava ulaşımını etkileyen arızanın ardından siber saldırı ihtimali de araştırıldı. FAA ve ABD İç Güvenlik Bakanlığı, mevcut bulguların herhangi bir siber saldırıya işaret etmediğini bildirdi. Yetkililer, arızanın aynı dönemde Microsoft hizmetlerinde yaşanan kesintiyle de bağlantılı olmadığını açıkladı.

Yaşanan olay, ABD'nin eskiyen hava trafik kontrol altyapısını yeniden gündeme taşıdı. Ulaştırma Bakanlığı, sistemlerin modernizasyonu için ek yatırımlara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

13 Kasım'da alınan yaklaşık 4,5 saatlik uçuş durdurma kararı, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ABD'de uygulanan en uzun ülke çapındaki uçuş durdurma kararı oldu. Ocak 2023'te pilotlara uçuş güvenliği bildirimleri gönderen sistemde yaşanan arıza nedeniyle kalkışlar yaklaşık iki saat durdurulmuştu.

Bu kez teknik arızanın ardından uçuşların yeniden başlaması saatler alırken hava yolu şirketlerinin normal operasyonlarına dönmesi günler sürdü.

Kaynak: Haber Merkezi