Türkiye otomotiv sektörü, yüksek faiz oranları, krediye erişimde yaşanan zorluklar ve düşen tüketici alım gücü nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. Yılın ilk aylarında beklentilerin gerisinde kalan otomotiv pazarında, özellikle ikinci yarıda daralma dikkat çekiyor. Eylül ayından itibaren etkisini gösteren fon krizi de tüketicilerin harcama kararlarını ertelemesine neden oluyor.
Elips Haber'e değerlendirmelerde bulunan Otomotiv Uzmanı Erol Şahin, 2027 yılında otomotiv sektörünü bekleyen risklere ilişkin açıklamalarda bulundu. Araç fiyatlarından ÖTV düzenlemelerine, otomobil satışlarından krediye erişim sorunlarına kadar birçok konuyu değerlendiren Şahin, önümüzdeki dönemde hem sektörün hem de tüketicilerin zorlanacağını ifade etti.
Fon krizinin yalnızca doğrudan etkilenen yatırımcılarla sınırlı kalmadığını belirten Şahin, normal tüketicilerin de harcamalarını gözden geçirmeye başladığını söyledi. Tüketicilerin tasarrufa yönelmesiyle birlikte otomobil alımlarının ertelendiğini kaydeden Şahin, bu durumun otomotiv pazarındaki daralmayı artıran önemli etkenlerden biri olduğuna dikkat çekti.
“2027'de otomobil pazarı 1 milyonun altına düşebilir”
Otomotiv pazarının yıl başındaki beklentilerin gerisinde kaldığını belirten Şahin, yılın ilk 10 ayında toplam satışların 883 bin seviyesinde gerçekleştiğini söyledi. Yıl başında 1 milyon 300 bin adet civarında öngörülen pazar büyüklüğünün mevcut koşullarda yakalanmasının zorlaştığını ifade eden Şahin, yıl sonunda satışların en fazla 1 milyon 100 bin seviyesini zorlayabileceğini dile getirdi.
Kasım ayındaki satışların da beklentilerin gerisinde seyrettiğini belirten Şahin, 2027 yılı için sektörde 900-950 bin adetlik pazar büyüklüğünün konuşulduğunu aktardı.
Türkiye otomotiv sektöründe uzun süredir 1 milyon adetlik satış seviyesinin altına düşülmeyeceği yönünde bir beklenti bulunduğunu hatırlatan Şahin, mevcut ekonomik koşulların bu beklentiyi değiştirdiğini söyledi.
“2027'de araç fiyatlarına yüzde 20-30 zam gelebilir”
Araç sahibi olmanın 2027 yılında daha maliyetli hâle gelebileceğini belirten Şahin, otomobil fiyatlarını etkileyecek birçok unsur bulunduğunu söyledi.
Döviz kurundaki olası yükselişin yanı sıra ithal araç maliyetleri, işçilik, lojistik, tedarik giderleri ve enflasyonun fiyatlara gecikmeli yansımasının otomobil fiyatlarını artırabileceğini ifade eden Şahin, TL bazında liste fiyatlarında yüzde 20 ila 30 arasında artış yaşanabileceğini kaydetti.
MTV, trafik sigortası, kasko, akaryakıt ve bakım giderlerinin de araç sahiplerinin bütçesinde önemli bir yer tutacağını belirten Şahin, 2027 yılına ilişkin maliyetlerin henüz kesinleşmediğini vurguladı.
MTV artışında Yeniden Değerleme Oranı'nın belirleyici olacağını ancak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu oran üzerinden farklı bir karar verebileceğini hatırlatan Şahin, nihai düzenlemenin Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla netleşeceğini ifade etti.
Akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların maliyet hesaplamalarını zorlaştırdığını belirten Şahin, elektrik tarifelerinde yapılan değişikliklerin de araç sahiplerinin toplam giderlerini etkileyebileceğine dikkat çekti.
"Yeni vergi düzenlemesi gündeme gelebilir"
Otomotiv sektörünün geleceğinde vergi politikalarının belirleyici olacağını söyleyen Şahin, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) gelirlerine ilişkin bütçe hedeflerinin de yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.
Bu yıl için ÖTV tahsilat hedefinin 950 milyar lira olarak belirlendiğini hatırlatan Şahin, mevcut koşullarda bu hedefin yakalanmasının zor olduğunu ifade etti. 2027 yılı için ise 1 trilyon 200 milyar liranın üzerinde bir tahsilat hedefi bulunduğunu belirten Şahin, bu hedefin gerçekleşmesinin de mümkün görünmediğini söyledi.
Otomotiv sektöründen elde edilen ÖTV gelirlerinin bütçe açısından önemli bir paya sahip olduğunu vurgulayan Şahin, otomotivin toplam ÖTV gelirleri içerisindeki payının dönemlere göre değişmekle birlikte yüzde 7,5-8 seviyesinde olduğunu kaydetti. Bu vergiden elde edilen gelirin yanı sıra otomotiv satışları üzerinden alınan Katma Değer Vergisi'nin (KDV) de bütçeye katkı sağladığını ifade etti.
ÖTV tahsilat hedeflerinin tutturulamaması durumunda yeni vergi düzenlemelerinin gündeme gelebileceğini belirten Şahin, olası değişikliklere ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:
ÖTV sisteminde yeni düzenlemeler yapılabileceğini, vergilendirmenin yakıt türüne veya araçların çekiş gücüne göre çeşitlendirilebileceğini belirten Şahin, ÖTV matrahlarının yukarı taşınmasının da seçenekler arasında yer alabileceğini söyledi.
Şahin, 2027 yılında hem tüketicileri hem de otomotiv sektörünü beklenmedik gelişmelerin karşılayabileceğini belirterek, "Otomotivin maliyetinden çok, 'Alabilecek miyiz?' kısmında takılıp kalacağız" dedi.
“Araç alacaklar için kasım ve aralık uyarısı”
2027 yılında araç fiyatlarının artabileceğine ilişkin beklentiler, otomobil satın almayı düşünen tüketicilerin yıl sonu kampanyalarına yönelmesine neden oluyor. Kasım ve aralık aylarının otomobil almak için avantajlı dönemler olduğunu belirten Erol Şahin, özellikle stoklarını eritmek isteyen bayilerin bu dönemde daha cazip kampanyalar sunabildiğini söyledi.
35 yıllık otomotiv sektörü deneyimine dayanarak değerlendirmede bulunan Şahin, kasım ve aralık aylarının araç satın almak isteyenler için yılın en uygun dönemleri olduğunu ifade etti.
Otomobil markalarının ve bayilerin yıl sonu satış hedefleri bulunduğunu hatırlatan Şahin, hedeflerin gerisinde kalınması veya stokların eritilmek istenmesi durumunda kampanyaların öne çıktığını belirtti.
Şahin, 1 Ocak itibarıyla üretilecek araçların 2027 model yılına ait olacağını, bu nedenle bayilerin mevcut stoklarını yıl bitmeden satmak isteyebileceğini söyledi.
Türkiye gibi enflasyonun ve faizlerin yüksek olduğu ülkelerde stokta bekleyen bir aracın aylık maliyetinin ortalama yüzde 4 seviyesinde olabildiğini belirten Şahin, bayilerin bu maliyeti üstlenmek yerine kampanyalarla satış yapmayı tercih edebildiğini kaydetti.
Şahin, "Eğer ihtiyaç varsa kasım ve aralık ayları alım için en doğru zamanlardır" değerlendirmesinde bulundu.
“Krediye erişim sorunu otomobil satışlarını frenliyor”
Otomotiv sektöründeki daralmanın yalnızca fiyat artışlarıyla açıklanamayacağını belirten Şahin, tüketicilerin krediye erişiminde yaşanan sorunların da satışları doğrudan etkilediğini söyledi.
Yaklaşık dört yıldır tüketicilerin krediye erişiminin kısıtlı olduğunu ifade eden Şahin, otomobil almak isteyen vatandaşların finansman bulmakta zorlandığını dile getirdi.
Şahin, geçmiş yıllarda ertelenen talep ve filo satışları sayesinde otomotiv pazarının belirli ölçüde korunduğunu, bu yılın haziran ayına kadar da benzer bir tablonun sürdüğünü belirtti. Ancak eylül ayından itibaren etkisini gösteren fon krizinin ardından normal tüketicilerin de harcamalarını ertelemeye başladığını söyledi.
Fon krizinden doğrudan etkilenmeyen tüketicilerin bile gelişmelerin ardından harcamalarını azaltarak tasarrufa yöneldiğini belirten Şahin, bu durumun otomobil alımlarının ertelenmesine yol açtığını ifade etti.
Tüketicilerin tasarrufu ön plana almasının ve kredi imkânlarının sınırlı olmasının otomotiv sektöründeki baskıyı artırdığını kaydeden Şahin, 2027 yılı için olumlu bir tablo öngörmediklerini dile getirdi.
“Türkiye otomotiv pazarının büyümesi gerekiyor”
Türkiye'nin nüfusuna kıyasla otomobil satışlarında Avrupa ülkelerinin gerisinde kaldığını belirten Şahin, bin kişi başına düşen yeni araç satışında Türkiye'nin Avrupa'da sondan üçüncü sırada bulunduğunu söyledi.
Yaklaşık 86 milyon nüfusa sahip Türkiye'de yıllık otomobil satışlarının 1 milyon adet civarında sıkışıp kalmasının sektörün gelişimini sınırladığını ifade eden Şahin, Türkiye'nin daha fazla yatırım çekebilmesi ve ülkede üretilen araç sayısının artırılabilmesi için otomotiv pazarının 2-2,5 milyon adet seviyesine ulaşması gerektiğini belirtti.
Ancak mevcut ekonomik koşullar, finansmana erişim sorunları ve tüketici alım gücündeki gerileme nedeniyle bu büyümenin kısa vadede zor göründüğünü kaydeden Şahin, 2027 yılında otomotiv sektörünü kolay bir dönemin beklemediğini ifade etti.



