ABD ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret gerilimine bu kez Kanada da dahil oldu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Kanada’yı AB’nin ilk “ortak üyesi” yapma yönündeki önerisinin ardından ABD Başkanı Donald Trump’tan sert bir açıklama geldi.
Trump, Kanada’nın Avrupa ile ilişkilerini daha ileri bir seviyeye taşıma ihtimaline tepki göstererek, söz konusu girişimi “gülünç” bulduğunu söyledi. ABD Başkanı ayrıca Kanada’yı “kötü bir ticaret ortağı” olarak nitelendirdi.
Trump’tan ticaret resti
Trump’ın açıklamalarında asıl dikkat çeken bölüm, Avrupa Birliği’ne yönelik olası ekonomik misilleme tehdidi oldu.
ABD Başkanı, Kanada’nın AB ile yakınlaşmasının Washington açısından “düşmanca bir eylem” olarak değerlendirilmesi halinde Avrupa’ya çok ağır tarifeler getirebileceğini ve bazı alanlarda ticareti durdurabileceğini söyledi.
Trump, girişimin iyi niyetli olması halinde sorun görmediğini belirterek, aksi durumda Avrupa’nın ciddi ekonomik yaptırımlarla karşılaşabileceği mesajını verdi. Böylece Trump’ın açıklaması, Kanada’nın AB ile ortak üyelik sürecine girmesi halinde otomatik olarak ticaretin kesileceği şeklinde değil, Washington’ın bu adımı nasıl değerlendireceğine bağlı bir misilleme uyarısı olarak öne çıktı.
Von der Leyen’den Kanada’ya yeni teklif
Trump’ın açıklamasından saatler önce Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında Kanada ile ilişkilerin yeni bir aşamaya taşınmasını önerdi.
Von der Leyen, Kanada’nın AB’nin ilk “associate member”ı, yani ortak üyesi olması için çalışmak istediğini açıkladı. Teklif, tam üyelikten farklı olarak Kanada ile Avrupa arasındaki ekonomik ve stratejik iş birliğinin genişletilmesini öngörüyor.
Plan kapsamında teknoloji, savunma sanayisi, enerji, kritik mineraller, bataryalar, yapay zekâ, kuantum teknolojileri, siber güvenlik ve Arktik bölgesi gibi alanlarda daha yakın iş birliği kurulması hedefleniyor.
Von der Leyen, Kanada ile kurulması planlanan yeni ilişkinin başka bir ülkeye karşı olmadığını özellikle vurgulayarak bunun ortak gücü artırmaya yönelik bir ortaklık olduğunu söyledi.
Kanada ABD’ye alternatif arıyor
Kanada’nın Avrupa’ya yönelmesi, Washington ile Ottawa arasındaki ilişkilerin son dönemde giderek gerilmesinin ardından geldi. Başbakan Mark Carney yönetimi, ülkenin ekonomik ve güvenlik ilişkilerini ABD dışındaki ortaklarla çeşitlendirmeye çalışıyor.
Carney, Kanada’nın Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurmasına sıcak bakarken, Ottawa’nın tam AB üyeliği yerine ülkenin egemenliğini koruyacak daha ileri bir ortaklık modeli aradığı belirtiliyor. Kanada ile AB arasındaki mevcut ticaret anlaşmasının ötesine geçilerek savunma, teknoloji ve enerji gibi stratejik alanlarda kapsamlı bir iş birliği hedefleniyor.
Öte yandan “ortak üyelik” statüsünün nasıl işleyeceği henüz kesinleşmiş değil. AB’nin mevcut yapısında bu adla yerleşik bir üyelik kategorisi bulunmadığından, Kanada için önerilen modelin hukuki ve kurumsal çerçevesinin ilerleyen süreçte netleştirilmesi bekleniyor.
