ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO’nun işleyişine yönelik planları, müttefikler arasında yeni tartışmaların fitilini ateşledi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, NATO’nun yapısında değişikliğe gidilmesini öngören bir plan üzerinde çalıştığı ileri sürüldü. Buna göre, savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5’i seviyesine çıkarmayan ülkelerin, ittifakın karar alma süreçlerinden kısmen dışlanması gündemde.
İddialara göre Trump yönetimi, “öde-katıl (pay-to-play)” olarak adlandırılan bir model üzerinde duruyor. Bu model kapsamında, belirlenen harcama hedefini karşılamayan müttefiklerin NATO’nun genişleme kararları, ortak tatbikatlar ve hatta kolektif savunmayı içeren 5. madde gibi kritik konularda söz hakkının sınırlandırılması planlanıyor.
Trump’ın bu yaklaşımında, Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler sonrası Avrupalı müttefiklerden beklenen desteğin alınamamasının etkili olduğu belirtiliyor. ABD yönetiminden bir yetkili, Avrupa ülkelerine yönelik hayal kırıklığının “gerçek” olduğunu ifade ederek, yeterli katkı sağlamayan ülkelerin karar süreçlerinde yer almaması gerektiğini savundu.
NATO üyeleri halihazırda savunma harcamaları için yüzde 2 hedefini esas alırken, yeni yüzde 5’lik hedefin nasıl uygulanacağı tartışma konusu oldu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin de liderlerin bu yıl Ankara’da yapılacak zirvede yeni hedefe ilişkin yol haritasını ele alacaklarını belirttiği ifade edildi.
Karar alma süreçleri tartışma konusu
Planın hayata geçirilmesi durumunda, NATO’nun oybirliği esasına dayanan karar alma mekanizmasının nasıl işleyeceği belirsizliğini koruyor. Uzmanlar, müttefik ülkelerin bu tür bir değişikliğe karşı çıkabileceğini ve bunun ittifak içinde yeni bir gerilime yol açabileceğini değerlendiriyor.
Öte yandan Trump’ın, Avrupa ülkelerinin İran’a karşı yeterli destek vermediği gerekçesiyle daha önce de eleştirilerde bulunduğu ve ABD’nin ittifaktaki rolüne ilişkin sert mesajlar verdiği biliniyor.
