Trump ailesinin ticari faaliyetlerinden Jeffrey Epstein dosyalarına, İran savaşından başkanlık aflarına kadar birçok başlık mercek altına alınacak. Beyaz Saray olası soruşturmalara karşı hazırlık yaparken, Trump hakkında üçüncü kez azil süreci başlatılması da tartışılıyor.
Trump hakkında gündeme gelen 10 soruşturma dosyası
1. Trump ailesinin ticari faaliyetleri: Donald Trump ve ailesinin başkanlık döneminde elde ettiği gelirler, ticari kazançlar ve kamu göreviyle özel çıkarlar arasındaki olası ilişkiler.
2. Jared Kushner dosyası: Trump'ın damadı Jared Kushner'ın gayriresmî dış politika danışmanlığı ile yabancı devletlerle iş yapan yatırım şirketi arasındaki olası çıkar çatışmaları.
3. Trump ailesinin kripto para yatırımları: Yabancı kişi ve kuruluşların kripto para yatırımları üzerinden Trump yönetimi üzerinde nüfuz kurup kurmadığı.
4. Jeffrey Epstein dosyaları: Epstein soruşturmasına ilişkin belgelerin Adalet Bakanlığı tarafından gizlenip gizlenmediği, belgelerdeki karartmaların hukuka uygunluğu ve açıklanmayan bilgilerin bulunup bulunmadığı.
5. Beyaz Saray'ın balo salonu projesi: Yaklaşık 8 bin 360 metrekarelik projenin finansmanı, bağışçıların Trump yönetimiyle ilişkileri ve olası ayrıcalıklı muamele iddiaları.
6. Lincoln Anıtı'nın yansıtma havuzu çalışmaları: Federal arazilerde yürütülen projelerin izin süreçleri ve kamu kaynaklarının kullanımı.
7. Savunma Bakanı Pete Hegseth dosyası: Savunma Bakanlığı'nın Donald Trump Jr. ile bağlantılı şirketlere verdiği krediler ve sözleşmelerde çıkar çatışması bulunup bulunmadığı.
8. Trump'ın af kararları: 6 Ocak Kongre baskını sanıkları, Binance'in kurucusu Changpeng Zhao ve diğer isimlere verilen aflarda siyasi bağışların veya kişisel ilişkilerin etkili olup olmadığı.
9. Trump Jr. ve Rus iş insanı Umar Kremlev ilişkisi: Trump Jr.'ın Rus iş insanıyla ilişkilerine dair kayıtlar ve bu ilişkilerin ticari ya da siyasi boyutu.
10. İran savaşı ve Savunma Bakanlığı kararları: Trump yönetiminin İran savaşına ilişkin kararları, askeri operasyonların yürütülmesi ve Savunma Bakanlığı'nın faaliyetleri.
Ayrıca: Trump hakkında üçüncü azil süreci
Demokratlar arasında Trump'ın üçüncü kez azledilmesi de tartışılıyor. Ancak parti içinde bunun öncelikli hedef olması konusunda görüş birliği bulunmuyor. Bazı Demokratlar, önce yönetim yetkililerinin ve Trump'a yakın isimlerin soruşturulmasını savunuyor.
ABD siyasetinde ara seçimlerin sonuçları, Donald Trump yönetimi açısından önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor. 3 Kasım'da gerçekleştirilen ara seçimlerde hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da çoğunluğu elde eden Demokratlar, Cumhuriyetçilerin Kongre üzerindeki kontrolünü sona erdirdi. Böylece Trump'ın ikinci başkanlık döneminde Beyaz Saray ile Kongre arasında yeni ve sert bir siyasi mücadelenin yaşanmasının önü açıldı.
Demokratlar, seçim sonuçlarının ardından Trump yönetiminin faaliyetlerini kapsamlı bir denetimden geçirmeye hazırlanıyor. Özellikle çıkar çatışmaları, kamu kaynaklarının kullanımı ve başkanlık yetkilerinin kötüye kullanıldığı iddiaları, yeni dönemin öncelikli soruşturma başlıkları arasında yer alıyor.
Yeni Kongre'nin 3 Ocak 2027'de göreve başlamasıyla birlikte Demokratlar, komisyon başkanlıklarını devralacak. Bu değişim, Trump yönetimi açısından yalnızca siyasi bir güç kaybı anlamına gelmiyor. Demokratlar, komisyonlar aracılığıyla belge talep etme, tanıkları ifadeye çağırma ve gerektiğinde celp yetkilerini kullanma imkanına da kavuşacak.
Trump ailesinin ticari faaliyetleri mercek altında
Demokratların öncelikli hedeflerinden biri, Trump ve ailesinin ikinci başkanlık döneminde yürüttüğü ticari faaliyetler olacak.
Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi'nin başkanlığını üstlenmesi beklenen California Milletvekili Robert Garcia, Trump ailesinin kamu göreviyle bağlantılı ekonomik faaliyetlerinin araştırılmasını öncelikleri arasına aldı. Garcia, Trump ve ailesinin ikinci başkanlık döneminde elde ettiği kazançları takip eden bir çalışma da yayımladı.
The Washington Post'a konuşan Garcia, yönetimde çok sayıda yolsuzluk ve usulsüzlük iddiası bulunduğunu savunarak bunların kapsamlı biçimde soruşturulması gerektiğini ifade etti.
İncelemelerin odağındaki isimlerden biri de Trump'ın damadı Jared Kushner olacak. Kushner'ın bir yandan Trump'a gayriresmî dış politika danışmanlığı yapması, diğer yandan yabancı devletlerle ticari ilişkileri bulunan bir özel sermaye yatırım şirketini yönetmesi, çıkar çatışması tartışmalarını beraberinde getiriyor.
Trump ailesinin kripto para sektöründeki yatırımları da Demokratların radarında. Demokrat siyasetçiler, yabancı kişi ve kuruluşların kripto para yatırımları üzerinden Trump yönetimi üzerinde nüfuz kurup kurmadığının araştırılmasını istiyor.
Jeffrey Epstein dosyaları da soruşturma gündeminin önemli başlıklarından biri olacak. Cinsel istismar ve insan ticareti suçlamalarıyla gündeme gelen ve hayatını kaybeden finansçı Jeffrey Epstein'a ilişkin belgelerin kamuoyuyla paylaşılma süreci yeniden incelenecek.
Demokratlar, ABD Adalet Bakanlığı'nın Epstein dosyalarını açıklarken bazı belgeleri hukuka aykırı biçimde gizleyip gizlemediğinin ortaya çıkarılmasını talep ediyor. Bu kapsamda Epstein Dosyaları Şeffaflık Yasası'nın uygulanması ve belgelerde yapılan karartmaların hukuka uygunluğu araştırılabilecek.
Senato'da yeniden çoğunluk lideri olması beklenen Chuck Schumer de şubat ayında Epstein dosyalarıyla ilgili kamuoyundan saklandığı öne sürülen bilgilerin incelenmesi amacıyla özel bir çalışma grubu kurmuştu. Yeni dönemde Demokratların, Adalet Bakanlığı yetkililerinden belge ve ifade talep etmesi bekleniyor.
Soruşturmaların yalnızca Epstein dosyalarının açıklanma süreciyle sınırlı kalmayacağı, Trump'ın Epstein ile geçmişteki ilişkilerinin ve yönetimin belgeleri ele alış biçiminin de inceleme konusu olabileceği belirtiliyor.
Hayat pahalılığı ve yolsuzluk iddiaları aynı dosyada
Demokratlar, Trump yönetimine yönelik soruşturmaları yürütürken seçmenlerin günlük yaşamını doğrudan etkileyen ekonomik sorunları da gündemde tutmak istiyor. Parti içinde, yolsuzluk iddialarının hayat pahalılığıyla birlikte ele alınması gerektiği görüşü öne çıkıyor.
Senato Yargı Komitesi'nin başkanlığını üstlenmesi beklenen Sheldon Whitehouse, seçim öncesinde yaptığı açıklamada yolsuzluk iddiaları ile hayat pahalılığı arasında bağlantı kurulması gerektiğini vurgulamıştı.
Beyaz Saray ise seçmenlerin yüzde 90'ından fazlasının kamu yönetiminde yolsuzluk bulunduğunu düşündüğünü savunarak, soruşturmaların Amerikan ailelerinin karşı karşıya olduğu maliyet sorunlarına çözüm arayışını gölgelememesi gerektiği görüşünü dile getirdi.
Senato Finans Komitesi'nin başına geçmesi beklenen Ron Wyden da ekonomik sorunları soruşturmaların öncelikli başlıklarından biri yapmayı planlıyor. Komitenin Demokratlardan sorumlu baş soruşturma danışmanı Daniel Goshorn, özel sermaye yatırım şirketlerinin sağlık, konut ve temel ihtiyaç maliyetleri üzerindeki etkilerinin incelenebileceğini açıkladı.
Yapay zekâ veri merkezlerinin vergilendirilmesi ve bu alandaki yatırımlara yönelik kamuoyu tepkisi de komitenin gündeminde bulunuyor. Demokratların bu yaklaşımı, yolsuzluk ve çıkar çatışması iddialarını seçmenlerin doğrudan hissettiği ekonomik sorunlarla ilişkilendirme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Trump yönetiminin başkent Washington'daki projeleri de Kongre'nin denetiminden geçebilir. Bu projelerin başında Beyaz Saray'da inşa edilmesi planlanan yaklaşık 8 bin 360 metrekarelik balo salonu geliyor.
Trump'ın uzun yıllardır bağışçısı ve destekçisi olan kişilerin projeye finansman sağlaması, bağışçıların yönetimle ilişkileri ve olası çıkar çatışmaları konusunda tartışmalara yol açtı.
Temsilciler Meclisi Doğal Kaynaklar Komitesi'nin önde gelen Demokrat üyelerinden Jared Huffman, projenin gerekli izinler alınarak yürütülüp yürütülmediğini araştırmak istediğini açıkladı. Huffman ayrıca balo salonuna bağış yapan kişi ve kuruluşların Trump yönetiminden ayrıcalıklı muamele görüp görmediğinin incelenmesi gerektiğini belirtti.
Demokratların inceleme planında Lincoln Anıtı'nın önündeki yansıtma havuzuna yönelik çalışmalar da bulunuyor. Federal araziler üzerindeki projelerin onay süreçleri ve özel bağışlarla kamu yatırımları arasındaki ilişki, yeni Kongre'nin denetim başlıkları arasında yer alacak.
Savunma Bakanı Hegseth ve Trump'ın af kararları da gündemde
Demokratların soruşturma hazırlığında Trump'ın yanı sıra üst düzey yönetim yetkilileri de hedefte. Bu isimlerin başında, İran savaşında önemli rol oynayan Savunma Bakanı Pete Hegseth geliyor.
Temsilciler Meclisi Demokrat Azınlık Lideri Hakeem Jeffries, ekim ayında düzenlenen bir mitingde, Kongre'de çoğunluğu kazanmalarının ardından öncelikli hedeflerinden birinin Hegseth'in görevden ayrılmasını sağlamak olacağını söylemişti.
Senatörler Elizabeth Warren, Andy Kim ve Richard Blumenthal da daha önce Hegseth'e mektup göndererek Savunma Bakanlığı'nın Donald Trump Jr. ile bağlantılı şirketlere verdiği kredi ve sözleşmelere ilişkin bilgi talep etmişti. Senatörler, söz konusu işlemlerde çıkar çatışması bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulmasını istemişti.
Robert Garcia da Trump Jr.'ın Rus iş insanı Umar Kremlev ile ilişkilerine ilişkin kayıtları talep etmişti.
Öte yandan Beyaz Saray'ın Demokratların Kongre'de çoğunluğu ele geçirmesinin ardından olası soruşturmalara karşı hazırlık yaptığı bildirildi.
Reuters'a konuşan Trump yönetimi yetkilileri, Beyaz Saray hukuk danışmanlarının siyasi atamalarla göreve gelen isimleri ve federal kurum yöneticilerini Kongre'den gelebilecek talepler konusunda bilgilendirdiğini aktardı.
Toplantılarda belge taleplerine, ifade çağrılarına ve celplere nasıl yanıt verileceğinin ele alındığı belirtildi. Yetkililere yazılı iletişimlerinde dikkatli olmaları yönünde tavsiyelerde bulunulduğu da öne sürüldü.
Beyaz Saray'ın, Trump'ın ilk başkanlık döneminde izlediği stratejiye benzer biçimde bazı belge taleplerini geciktirebileceği ve belirli bilgileri başkanlık yetkileri kapsamında gizli tutmaya çalışabileceği değerlendiriliyor.
Demokratların ise olası engellemelere karşı Trump yönetimiyle bağlantılı özel şirketleri, bankaları ve finans kuruluşlarını da incelemeye dahil etmeyi planladığı belirtiliyor. Senato Finans Komitesi danışmanı Daniel Goshorn, yönetimin işbirliği yapmaması durumunda bankalardan ve diğer finans kuruluşlarından bilgi talep edilebileceğini söyledi.
Demokratların incelemek istediği bir diğer başlık da Trump'ın başkanlık yetkisini kullanarak verdiği af kararları olacak.
Trump, kısa süre önce New York Post tarafından yayımlanan bir podcast yayınında, kendisiyle çalışan herkese af çıkarıp çıkarmayacağı sorusuna olumlu yanıt verdi. ABD Başkanı, 6 Ocak 2021'de Kongre binasına yönelik saldırıyla bağlantılı olarak hüküm giymiş veya yargılanmakta olan yaklaşık 1500 kişiyi ikinci başkanlık döneminin ilk gününde affettiğini hatırlattı.
Trump ayrıca, Cumhuriyetçi adaylara büyük miktarda bağış yapan milyarder Elon Musk'ı da olası hukuki süreçlerden koruyabileceğini ima etti.
Reuters'ın haberine göre Trump, ikinci başkanlık döneminde yolsuzlukla bağlantılı suçlardan yargılanan veya hüküm giyen çok sayıda kamu görevlisi hakkında da af kararı verdi. Demokratlar, bu kararların alınmasında siyasi bağışların veya kişisel ilişkilerin etkili olup olmadığını araştırmayı planlıyor.
İnceleme kapsamına alınması beklenen isimlerden biri de Binance'in kurucusu ve eski Üst Yöneticisi Changpeng Zhao. Kara para aklamayı önleme yasalarını ihlal etmekten suçunu kabul eden Zhao'ya yönelik Trump'ın af kararı, Demokratların araştırmak istediği konular arasında bulunuyor. Ayrıca varlıklı kişi ve ailelerin af elde etmek amacıyla siyasi ve finansal girişimlerde bulunup bulunmadığı da incelenecek.
Trump hakkında üçüncü kez azil süreci başlatılması ise Demokrat Parti içinde görüş ayrılıklarına neden oluyor. Trump, ilk başkanlık döneminde iki kez azil suçlamasıyla karşı karşıya kalmış ancak Senato'daki yargılamalarda aklanmıştı.
Bazı Demokratlar yeni bir azil girişiminin Kongre'nin çalışmalarını uzun süre meşgul edebileceğini ve Trump'a siyasi mağduriyet söylemi geliştirme fırsatı sunabileceğini düşünüyor. Bu nedenle önceliğin doğrudan Trump yerine kabine üyelerine ve yönetimin faaliyetlerine yönelik soruşturmalara verilmesi seçeneği değerlendiriliyor.
ABD Anayasası'na göre Temsilciler Meclisi başkan hakkında azil suçlaması yöneltebiliyor. Ancak başkanın görevden alınabilmesi için Senato'da hazır bulunan üyelerin üçte ikisinin mahkûmiyet yönünde oy kullanması gerekiyor. Dolayısıyla Demokratların Kongre'nin iki kanadında çoğunluğu elde etmesi, Trump'ın otomatik olarak görevden alınabileceği anlamına gelmiyor.
Trump ise Oklahoma'da düzenlediği bir mitingde geçmişteki azil süreçlerine değinerek Demokratları bu konuda yenmeye alıştığını söyledi.
Demokratlar açısından yeni dönemin en önemli sınavı, Trump yönetimine yönelik soruşturmaları siyasi bir hesaplaşmanın ötesine taşıyarak somut sonuçlara dönüştürmek olacak. Bir yanda yolsuzluk ve çıkar çatışması iddialarının araştırılması, diğer yanda seçmenlerin hayat pahalılığı ve ekonomik sorunlarına çözüm bulunması beklentisi bulunuyor. Kongre'nin 3 Ocak 2027'de göreve başlamasıyla Washington'da Beyaz Saray ile Demokratların kontrolündeki Kongre arasında oldukça hareketli bir siyasi dönemin yaşanması bekleniyor.
