İran ve ABD arasında 6 Şubat’ta Umman’ın başkenti Muskat’ta yapılan ilk dolaylı müzakereler, iki ülke arasında artan gerilim ortamında gerçekleşti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi toplantıyı “iyi bir başlangıç” olarak nitelendirirken, ABD Başkanı Donald Trump görüşmelerin olumlu geçtiğini ve önümüzdeki hafta yeni bir tur yapılacağını açıkladı.
Sekiz ay aradan sonra başlayan ABD-İran müzakereleri, Umman Dışişleri Bakanı Bedr Albusaidi’nin arabuluculuğunda gerçekleşti. Görüşmeler, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını güçlendirdiği ve iki ülke arasında olası çatışma riskinin arttığı bir döneme denk geldi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, müzakere heyetlerinin başkentlerine dönerek değerlendirme yapacaklarını belirtti. Arakçi, görüşmelerin “tamamen nükleer meselesine” odaklandığını vurguladı ve taraflar arasında aşılması gereken bir güvensizlik atmosferi bulunduğunu söyledi. Sosyal medyadaki paylaşımında ise toplantının, “İran ve Amerikalıların düşünce biçimlerini netleştirmek ve olası ilerleme alanlarını tespit etmek için yararlı” olduğunu ifade etti.
ABD’li yetkililer, görüşmelerden önce İran’ın balistik füze programı ve bölgesel silahlı gruplara desteğinin de ele alınmasını talep etmişti. Trump ise görüşmelerin iyi geçtiğini ve İran’ın anlaşma yapma isteğinde olduğunu kaydetti. Aynı zamanda anlaşma sağlanamaması durumunda sonuçların sert olacağı uyarısında bulundu.
Müzakerelerin yapılacağı yer konusu da tartışmalıydı; başta Türkiye’de yapılması planlanan görüşmelerin ardından İran, toplantının Muskat’ta olmasını talep etti ve Beyaz Saray bu talebi kabul etti. Ayrıca İran, görüşmelerde bölge ülkelerinin gözlemci olarak bulunmasını istemedi ve ABD ile doğrudan temas kurulmasını tercih etti.
Görüşmelerden kısa süre önce ABD, Arap Denizi’nde seyreden bir İran insansız hava aracını düşürdü. ABD Merkez Komutanlığı, insansız hava aracının Abraham Lincoln uçak gemisine “saldırgan şekilde yaklaştığını” açıkladı. Beyaz Saray sözcüsü, olayın ardından planlanan görüşmelerin hâlâ gündemde olduğunu belirtti.
Sonlanmasının ardından tekrar başlayan müzakereler
ABD-İran müzakerelerinin son turunun aslında geçen Haziran ayında yapılması planlanmış, ancak İsrail’in İran’a yönelik saldırısı nedeniyle süreç durmuştu. Washington, Tahran’ın nükleer ve füze programını durdurmasını hedeflerken, İran nükleer faaliyetler konusunda müzakereye hazır olduğunu, füze savunması konusunun ise tartışmaya açık olmadığını ifade ediyor.
Küresel aktörler de sürece dikkat kesildi. Kremlin, görüşmelerin sonuç vermesini ve gerilimin azalmasını umduğunu belirterek tüm tarafları itidale çağırdı. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise diplomatik çözüm çağrısı yaptı ve askeri müdahaleye karşı olduklarını ifade etti. Erdoğan, sürecin canlı olduğunu ve diyalog zemininin hâlâ açık olduğunu vurguladı.
ABD Başkanı Trump, Ocak ayında İran’daki protestolar ve artan gerilim üzerine bölgede askeri önlemler alınacağını açıklamış, Abraham Lincoln uçak gemisi Orta Doğu’ya konuşlandırılmıştı. İran ise nükleer program ve bölgesel temaslar konusunda görüşmeye açık olduğunu bildirdi.
