Orta Doğu’da tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarını sarsmaya başladı. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve Tahran yönetiminin karşı hamleleri, bölgeyi her geçen gün daha geniş bir çatışma alanına dönüştürüyor.
Savaşın ekonomik etkisi ise şimdiden hissedilmeye başlandı.
Hürmüz kapandı, petrol fırladı
İran, savaşın üçüncü gününde Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurdu. Küresel petrol ticaretinin büyük bölümünün geçtiği boğazdaki bu adım, fiyatları hızla yukarı taşıdı. Petrol önce 80 dolara yükseldi.
Ardından dünyanın en büyük petrol şirketlerinden Saudi Aramco’nun hedef alınmasıyla birlikte fiyatlar 84 doların da üzerine çıktı. Enerji çevrelerinde artık 100 dolar senaryoları yüksek sesle konuşulmaya başlandı.
LNG durdu, Avrupa’da gaz krizi kapıda
Kriz bununla da sınırlı kalmadı. Katar’daki dünyanın en büyük LNG tesislerinden birinin ihracatı durdurduğu açıklandı. Bu gelişme, özellikle Avrupa’da doğalgaz fiyatlarının yüzde 30’un üzerinde artmasına yol açtı.
Katar gazının önemli alıcılarından olan Asya ülkelerinde de fiyatların daha da yükselebileceği endişesi hakim. LNG arzındaki daralma nedeniyle kömüre yönelimin artması, kömür fiyatlarını da son üç yılın zirvesine taşıdı. Kömürün ton fiyatı 128,7 dolara kadar çıktı.
Avrupa’da istasyonlar boşalıyor
Enerji geçiş yollarının kapanması ve üretim tesislerinin vurulması domino etkisi yarattı. Avrupa’nın bazı ülkelerinde akaryakıt istasyonlarında pompaların üzerine “kullanım dışı” yazıları asıldı. Birçok noktada uzun araç kuyrukları oluştu.
Bazı ülkeler ise olası arz krizine karşı akaryakıt stoklarını artırma yoluna gitti.
Türkiye’de zam beklentisi ve ‘eşel mobil’ hazırlığı
Sektör kaynaklarına göre, motorinin litre fiyatına 6,70 TL, benzine ise 2,50 TL zam yapılması bekleniyor. Bu artışla birlikte motorinin 70 TL’ye, benzinin ise 60 TL’ye yaklaşacağı öngörülüyor. Zam beklentisi, vatandaşların istasyonlara yönelmesine neden oldu.
Petrolün 100 dolar senaryosuna yaklaşması üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığı da harekete geçti. Pandemi döneminde uygulanan ve akaryakıt fiyat artışlarının vergi indirimiyle dengelenmesini öngören “eşel mobil” sisteminin yeniden devreye alınabileceği belirtiliyor.
Bakanlık kaynakları, etki analizlerinin sürdüğünü, gerekli görülmesi halinde artışların vatandaşa yansımaması için vergi gelirinden feragat edilebileceğini ifade ediyor.
Savaşın cephe hattı genişledikçe, faturanın yalnızca askeri değil ekonomik olarak da tüm dünyaya kesileceği endişesi büyüyor.
