İngiliz haber ajansı Reuters, Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDG) yönelik Şam yönetiminin başlattığı operasyonun arka planını, diplomatik temaslar ve bölgesel aktörlerin tutumu üzerinden derledi. Habere göre operasyon fikri, Şam, Paris ve Irak’ta yapılan bir dizi toplantı sonrasında şekillendi.
Reuters’a konuşan kaynaklar, SDG’nin uzun süredir ABD’nin müttefiki olmasına rağmen Washington yönetiminin operasyon planlarına doğrudan engel olmadığını aktardı. Bu süreçte Suriye Geçici Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara’nın, ülke topraklarını tek bir liderlik altında birleştirme vaadini hayata geçirme ve ABD yönetimi için tercih edilen bir muhatap olma hedefiyle hareket ettiği belirtildi.
Washington’un Suriye politikasına aşina bir ABD’li kaynak, Reuters’a yaptığı değerlendirmede, “Görünüşe göre Şara usta bir stratejist” ifadesini kullandı.
Suriye’de operasyon fikri nasıl ortaya çıktı
Şara ile SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi arasında 10 Mart 2025’te imzalanan anlaşmanın ardından yıl boyunca süren görüşmelere rağmen, SDG’nin Şam’la entegrasyonuna ilişkin yıl sonu takviminde kayda değer bir ilerleme sağlanamadı. Reuters’a konuşan üç Kürt yetkili, bu tıkanıklığın ardından operasyon seçeneğinin gündeme gelmeye başladığını aktardı.
4 Ocak’ta Şam’da Suriyeli yetkililer ile SDG temsilcileri arasında yapılan entegrasyon toplantısının, bir Suriyeli bakan tarafından aniden sonlandırıldığı belirtildi. Ertesi gün ise Suriyeli bir heyet, ABD’nin arabuluculuğunda İsrail ile güvenlik konularını görüşmek üzere Paris’e gitti.
Toplantı hakkında bilgi sahibi iki Suriyeli kaynağa göre, Şam yönetimi Paris’te İsrailli yetkilileri, SDG’ye destek vermekle suçladı ve Kürt tarafını entegrasyonu geciktirmeye teşvik etmekten vazgeçmeleri çağrısında bulundu.
“İsrail sınırlı operasyona itiraz etmedi” iddiası
Reuters’ın aktardığına göre Suriyeli yetkililer, Paris’te SDG’nin kontrolündeki bazı bölgelerin geri alınmasına yönelik sınırlı bir operasyon önerisini masaya koydu. Aynı kaynaklar, bu önerinin açık bir itirazla karşılaşmadığını öne sürdü.
Ancak ABD nezdindeki İsrail Büyükelçisi Yechiel Leiter, bu iddiayı reddetti. Leiter, Paris’teki görüşmelere bizzat katıldığını belirterek, İsrail’in Suriye ordusunun Suriyeli Kürtlere yönelik bir saldırısını hiçbir aşamada onaylamadığını söyledi.
Türkiye’den iletilen mesaj
Reuters’a konuşan bir Suriyeli yetkili, Şam yönetiminin Türkiye’den, Washington’un Kürt sivillerin korunması şartıyla SDG’ye yönelik bir operasyona destek vereceği yönünde bir mesaj aldığını aktardı. Kürt siyasetçi Hadiya Yusuf ise “Paris’teki mutabakat bu savaş için fiilen yeşil ışık yaktı” değerlendirmesinde bulundu.
ABD’den mesafe sinyali
Konuyla ilgili bilgilendirilen bir ABD’li diplomat ile Suriyeli ve Kürt kaynaklara göre, bu temaslardan yaklaşık iki hafta sonra saldırı başladı ve Washington, SDG’ye verdiği uzun süreli desteği geri çektiğine dair sinyaller vermeye başladı.
Üç kaynağın aktardığına göre, 17 Ocak’ta ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Irak Kürdistan Bölgesi’nde Mazlum Abdi ile görüştü. Barrack’ın bu görüşmede, ABD’nin çıkarlarının artık SDG’den ziyade Şara yönetimiyle örtüştüğünü ilettiği belirtildi.
Bir ABD’li askeri yetkili ile iki Kürt yetkili ise Şara’nın saldırısının Kürt sivillere zarar vermesi ya da IŞİD tutuklularının bulunduğu gözaltı merkezlerini istikrarsızlaştırması halinde ABD’nin SDG’ye koruma güvencesi verdiğini söyledi.
Washington’dan uyarı, ardından ateşkes
Suriye birliklerinin, başlangıçta önerilen alanların ötesine ilerlemesi üzerine ABD ordusunun ilerlemenin durdurulmasını istediği, koalisyon uçaklarının bazı kritik bölgelerde uyarı fişekleri attığı aktarıldı. Ancak bu adımların Kürt tarafının beklentilerini karşılamadığı ifade edildi.
Reuters’a konuşan üç ABD’li kaynağa göre, saldırının son aşamasında Şara neredeyse kontrolü kaybedecek kadar ileri gitti. Bir gün önce ateşkes ilan edilmesine rağmen, 19 Ocak itibarıyla Suriye’nin kuzeydoğusunda Kürtlerin elinde kalan son şehirlerin kuşatıldığı belirtildi.
Bunun üzerine ABD yönetiminin ateşkesin ihlal edilmesine sert tepki gösterdiği ve Kürt sivillere yönelik kitlesel şiddet ihtimalinden endişe duyduğu kaydedildi. Kaynaklardan ikisi, çatışmaların sürmesi halinde ABD’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları yeniden gündeme almayı değerlendirdiğini söyledi.
20 Ocak’ta Şara’nın ani bir kararla yeni bir ateşkes ilan etmesi ve SDG’den entegrasyon planı talep etmesi, Washington’da memnuniyetle karşılandı. Reuters’a göre bu adımın ardından Şara yönetimi, ABD nezdinde daha “sorunsuz” bir konuma geldi.
Aynı gün ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, SDG’nin IŞİD’e karşı bir güç olarak kuruluş amacının büyük ölçüde ortadan kalktığını ve Kürtler için en büyük fırsatın Şara’nın yeni hükûmeti altında bulunduğunu açıkladı.
