Meclis Akran Zorbalığını Araştırma Alt Komisyonu, okullarda giderek artan akran zorbalığı vakalarına karşı hazırladığı taslak raporu tamamladı. Raporda, Türkiye'de 10 milyona yakın öğrencinin zorbalık döngüsü içinde olduğu belirtilirken, dünya genelinde başarı sağlamış 5 farklı uluslararası mücadele modeli mercek altına alındı.
Türkiye'de yaklaşık 18 milyon öğrencinin eğitim gördüğü okullarda, akran zorbalığı vakalarına karşı yeni bir yol haritası belirleniyor. Türkiye gazetesinde yer alan habere göre TBMM Akran Zorbalığını Araştırma Alt Komisyonu tarafından hazırlanan taslak rapor, sorunun ulaştığı boyutları istatistiklerle ortaya koyarken, çözüm için uygulanabilecek uluslararası modelleri detaylandırdı.
Türkiye'nin 'akran zorbalığı' tablosu
Komisyon raporunda yer alan istatistikler, Türkiye'deki okullarda akran zorbalığının ulaştığı seviyeyi gözler önüne serdi. Araştırma verilerine göre;
Zorbalık yapma oranı: Yüzde 50’nin üzerinde.
Zorbalığa maruz kalma oranı: Yüzde 70 bandına yaklaşmış durumda.
Etkilenen öğrenci sayısı: 18 milyonluk toplam öğrenci nüfusunun yaklaşık 10 milyonu, doğrudan akran zorbalığına maruz kalıyor veya zorbalık davranışı sergiliyor.
Genel yaş grubu verisi: 6-17 yaş grubundaki çocukların genelinde zorbalığa uğrama oranı yüzde 13,8 olarak kaydedildi.
Risk altındaki gruplar: İşlevsel zorluk yaşayan çocukların daha büyük risk altında olduğu belirlendi. Bu gruptaki çocukların en az bir zorbalık türüne maruz kalma oranı yüzde 27,2 olarak tespit edildi.
Dünyadan örnekler
Komisyon, bu istatistiklerin ardından akran zorbalığıyla mücadelede başarı elde etmiş ülkelerin sistemlerini inceledi. Raporda, dünya genelinde etkili olan ve okul sistemlerine entegre edilen beş farklı uluslararası modele yer verildi:
1. Olweus Zorbalığı Önleme Programı (Küresel)
Dünya çapında en yaygın kullanılan program olarak bilinen Olweus modeli; okul genelinde, sınıf düzeyinde ve bireysel müdahaleleri içeren kapsamlı bir yaklaşıma sahip. Verilere göre bu model, uygulandığı bölgelerde zorbalık vakalarında yüzde 20 ila yüzde 70 oranında azalma sağlıyor.
2. KiVa Programı (Finlandiya)
Finlandiya merkezli bu sistem, doğrudan zorbalara değil, zorbalığa tanık olan "seyirci" öğrencilere odaklanıyor. Öğrencilerin müdahale etme becerilerini artırmayı ve mağdurlara destek olmayı hedefleyen KiVa, zorbaların elde ettiği "sosyal ödülleri" azaltarak ve seyircilerin empati becerilerini geliştirerek zorbalık oranlarını düşürüyor.
3. ViSC Programı (Avusturya)
Avusturya'da uygulanan program, çok kültürlü okul ortamları için özel olarak tasarlanmış durumda. Sosyal öğrenme odaklı bir yaklaşım benimseyen ViSC, hem öğretmenlerin hem de öğrencilerin sosyal becerilerini aynı anda geliştirmeyi hedefliyor.
4. No Trap! Programı (İtalya)
İtalya'da geliştirilen "No Trap!" tamamen akran destekli bir müdahale modeli. Bu sistemde öğrenciler, zorbalıkla mücadele konusunda özel olarak eğitilerek akranlarına destek oluyor. Akran eğitimciler aracılığıyla okuldaki empati ve problem çözme becerilerinin güçlendirilmesi sağlanıyor.
5. Free of Bullying - Zorbalık İçermeyen Program (İskandinav Ülkeleri)
İskandinav ülkelerinde özellikle çocuk bakım merkezleri, anaokulları ve ilkokullarda uygulanan bu girişim, erken yaş eğitimini temel alıyor. Program, çocukların kuruma ve birbirlerine olan aidiyet duygusunu güçlendirerek zorbalığı henüz başlamadan önlemeyi amaçlıyor.
Türkiye'nin sosyo-kültürel yapısına uyarlanacak
Meclis taslak raporunda, incelenen bu uluslararası programların doğrudan kopyalanması yerine, Türkiye’nin sosyo-kültürel yapısına en uygun şekilde uyarlanmasının hedeflendiği belirtildi.
Raporda yer alan uzman görüşlerinde, akran zorbalığıyla mücadelede sadece cezai yaptırımların yeterli olmayacağı; önleyici, destekleyici ve eğitici yaklaşımların okul müfredatlarına entegre edilmesinin zorunlu olduğu vurgulandı. Uyarlama sürecinin ardından yeni yol haritasının okullarda aşamalı olarak hayata geçirilmesi öngörülüyor.
