Düzenlemeyle üniversitelerle ilişiği kesilen veya üniversiteye yerleştiği halde kayıt yaptırmayan bazı öğrencilere yeniden eğitim hakkı tanınırken, başkaları adına tez ve akademik çalışma hazırlayanlara ağır adli para cezaları getirildi. Türkiye’de mevzuata aykırı şekilde yükseköğretim faaliyeti yürütenlere ise hapis cezası öngörüldü.
Öğrencilere yeniden eğitim fırsatı
Kanunda yer alan geçici düzenlemeye göre, kendi isteğiyle ilişiğini kesenler de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle üniversitelerden ayrılan öğrenciler ile bir programa yerleştiği halde kayıt yaptırmayanlar, belirlenen şartları taşımaları halinde eğitimlerine yeniden dönebilecek.
Bu kapsamda öğrencilerin, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde başvuru yapmaları gerekiyor. Haktan yararlanmaya hak kazanan öğrenciler, 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine devam edebilecek.
Askerlik görevini sürdüren öğrenciler ise görevlerinin sona ermesinden itibaren 2 ay içinde başvuru yaparak düzenlemeden yararlanabilecek.
Ancak bazı suçlardan hüküm giyenler ve belirli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilenler kapsam dışında tutuldu. Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar düzenlemeden yararlanamayacak.
Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler, kayıt sırasında sahte belge verenler ile terör örgütleri veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı ve oluşumlarla üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler de kapsam dışında bırakıldı.
Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesi’ne bağlı bazı eğitim kurumlarından ilişiği kesilen öğrenciler de öğrenci affından yararlanamayacak.
Başkası adına tez yazanlara adli para cezası
Yeni düzenlemeyle akademik çalışmalar konusunda da önemli yaptırımlar getirildi.
Kendi emeği ve akademik birikimi dışında, başkasına kısmen veya tamamen yazdırdığı tez, makale, kitap ya da proje üzerinden akademik derece veya unvan elde eden kişilerin söz konusu derece ve unvanları geri alınabilecek. Bu kişiler ayrıca üniversite öğretim mesleğinden çıkarılabilecek.
Başkasına tez, makale, kitap veya proje hazırlayan ya da bu faaliyetlere aracılık edenlere ise 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek.
Bu fiilin meslek haline getirilerek işlenmesi durumunda adli para cezası 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olmayacak.
İzinsiz yükseköğretim faaliyetine hapis cezası
Düzenlemeyle Türkiye’de mevzuata aykırı yükseköğretim faaliyeti yürütenlere yönelik cezalar da artırıldı.
Yurt dışındaki bir eğitim kurumu adına Türkiye’de mevzuata aykırı şekilde ön lisans, lisans veya lisansüstü program açan ya da yürütenlere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası verilecek.
Türkiye’de mevzuata aykırı şekilde yükseköğretim kurumu açan veya işletenler de aynı cezayla karşı karşıya kalacak.
Bu kurumların tanıtımını yapanlar hakkında ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.
Vakıf üniversitelerine kademeli yaptırım
Kanunla vakıf yükseköğretim kurumlarına uygulanacak yaptırımlar da yeniden düzenlendi.
Yeni sistemde yaptırımlar kademeli olarak uygulanabilecek. Uyarıdan öğrenci kontenjanlarının azaltılmasına, yeni program açılmasının engellenmesinden faaliyet izninin geçici olarak durdurulmasına ve faaliyet izninin tamamen kaldırılmasına kadar çeşitli yaptırımlar öngörüldü.
Faaliyet izni geçici olarak durdurulan bir vakıf üniversitesinin yönetimi, garantör üniversiteye veya Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenecek aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilebilecek.
Bir üniversitenin adı değiştirildi
Düzenlemeyle Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi’nin adı “İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi” olarak değiştirildi.
Üniversiteye bağlı bazı fakülte ve yüksekokullar ise Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’ne bağlandı.
Öğretim üyelerinin çalışma süresine yeni düzenleme
Yaş haddini dolduracak öğretim üyeleri için de yeni bir uygulama getirildi.
Yaş haddinden önce başvuran ve sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrosunda bulunanlardan, yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görevlerine devam etmelerinde fayda görülenler, üniversitenin görüşü ve YÖK’ün kararıyla emeklilik yaş haddini doldurduktan sonra sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek.
Bu çalışma, 75 yaşını geçmemek üzere, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar ikişer yıllık sürelerle sürdürülebilecek.
YÖK, sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek öğretim üyesi sayısını bölüm, program veya yükseköğretim kurumu bazında sınırlandırabilecek ve uygulamanın akademik kriterlere uygun yürütülmesi için gerekli düzenlemeleri yapabilecek.
Sözleşmeli öğretim üyelerinin özlük hakları korunacak
Yaş haddinden sonra sözleşmeli öğretim üyesi olarak çalışmaya devam eden akademisyenlerin, kadrolu olarak görev yaptıkları dönemde sahip oldukları özlük haklarının korunması da kanunla güvence altına alındı.
Ayrıca kadrolu ve sözleşmeli öğretim üyeleri arasında fiili çalışmaya bağlı ödemeler bakımından uygulama birliğinin sağlanması amaçlandı.
Yurt dışındaki yükseköğretim programlarına ilişkin düzenleme
Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla aylıklı izin verilebilecek.
Bu izin süresi 3 yılı aşamayacak ve öğretim elemanlarının özlük hakları korunacak.
Uluslararası anlaşmalarla kurulan üniversitelerde veya YÖK’ün taraf olduğu protokoller kapsamında yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında açılan programlarda ise bu süre 5 yıla kadar uzatılabilecek.
Son sınıf öğrencilerine ek sınav ve intörnlük hakkı
Azami öğrenim süresinin sonunda mezun olabilmek için yalnızca son sınıfta bulunan öğrencilere de yeni haklar getirildi.
İntörnlük dönemi hariç olmak üzere, başarısız olunan veya alınamayan teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı tanınacak.
Teorik veya uygulamalı dersleri başarıyla tamamladığı halde uygulamalı eğitime ya da intörnlük eğitimine başlamayan, eğitimini tamamlamayan veya bu eğitimlerde başarısız olan öğrenciler de söz konusu eğitimlerini tamamlama imkanından yararlanabilecek.
Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı verilmeyecek.
Disiplin soruşturmalarında yeni usul
Disiplin soruşturmalarının yürütülmesi, ifade ve savunma haklarının kullanılması konusunda da yeni düzenlemeler yapıldı.
Buna göre soruşturmacı tarafından öğrenciye gönderilecek ifade davetinde, hakkındaki iddialar açıkça belirtilecek ve öğrencinin ifadesinin alınması için en az 7 gün süre verilecek.
Bu süre içinde sözlü veya yazılı ifade verilmemesi halinde, mevcut deliller üzerinden işlem yapılabilecek.
Savunmaya davet yazısında ise öğrenciye isnat edilen eylemin ne olduğu, bu eyleme karşılık gelen disiplin cezası ve savunma için tanınan sürenin en az 7 gün olduğu bildirilecek.
Öğrenciye ayrıca, süresi içinde savunma yapmaması halinde savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği aktarılacak. Soruşturulan öğrenciye, savunmasını vermeden önce soruşturma evrakını inceleyebileceği de bildirilecek.
Yeni düzenlemeler, kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe girdi.
