Küresel deniz ticaretinde güvenlik endişeleri giderek büyüyor. ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı uluslararası gündemin merkezinde yer alırken, 2026 yılında deniz taşımacılığına yönelik saldırılarda en fazla can kaybının yaşandığı bölge Karadeniz oldu. Rusya-Ukrayna savaşının denizlere taşınan etkisi, ticari gemileri ve mürettebatlarını doğrudan tehdit ederken, bölgedeki riskler Türkiye'nin deniz ticaretini de etkilemeye başladı.
The Wall Street Journal'ın (WSJ) deniz güvenliği verilerine dayandırdığı habere göre, özellikle insansız hava araçları ve deniz dronlarıyla gerçekleştirilen saldırılar Karadeniz'i uluslararası taşımacılığın en riskli güzergâhlarından biri haline getirdi. Saldırıların Ukrayna ve Rusya kıyılarından batıya doğru genişleyerek Romanya ve Bulgaristan açıklarına ulaşması ise NATO'nun doğu kanadında güvenlik endişelerini artırdı.
Karadeniz'de 300'den fazla saldırı: 30'u aşkın denizci öldü
Deniz güvenliği şirketi Ambrey'in verilerine göre, 2026 yılı boyunca Karadeniz'de 300'den fazla saldırı gerçekleştirildi. Türk Armatörler Birliği, MarineTraffic verileri ve yerel makamların açıklamalarına dayanan bilgilere göre, bu saldırılarda 30'dan fazla denizci hayatını kaybetti, 20'den fazla denizciden ise haber alınamadı.
Karadeniz'deki can kaybı, ABD ile İran arasındaki çatışmaların şubat ayı sonunda başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu genelinde deniz taşımacılığına yönelik saldırılarda yaşanan ölümleri geride bıraktı.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine göre, aynı dönemde Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu'da yaklaşık 130 saldırı meydana geldi. Bu saldırılarda 25 denizci yaşamını yitirdi. Böylece Karadeniz, 2026 yılında deniz taşımacılığına yönelik saldırıların neden olduğu can kayıplarında Hürmüz Boğazı'nı geride bıraktı.
İstanbul Boğazı'nda gemi trafiği yüzde 41 geriledi
Karadeniz'deki güvenlik krizinin Türkiye'ye yansıyan en somut sonuçlarından biri İstanbul Boğazı'ndaki gemi trafiğinde görüldü. Denizcilik faaliyetlerini takip eden sivil toplum kuruluşu Global Fishing Watch'ın verilerine göre, ekim ayında İstanbul Boğazı üzerinden Karadeniz'e giriş yapan gemi sayısı, 2025 yılının aynı ayına kıyasla yüzde 41 azaldı. Boğazdaki çift yönlü gemi geçişleri de aynı dönemde yüzde 38 geriledi.
Rakamlar, savaşın yalnızca çatışma bölgelerinde değil, uluslararası ticaretin önemli geçiş noktalarında da etkisini gösterdi. Ticari gemilerin Ukrayna ve Rusya kıyılarındaki tehlikeli güzergâhlardan uzaklaşması, bölgedeki deniz taşımacılığını yavaşlattı.
İstanbul Boğazı'ndaki düşüş, Karadeniz'de yaşanan güvenlik sorunlarının Türkiye'nin ticaret akışına doğrudan yansıdığını ortaya koydu. Bölgedeki riskler, yalnızca gemi sahiplerini ve denizcileri değil, boğazlar üzerinden gerçekleştirilen ticarete bağlı sektörleri de yakından ilgilendiriyor.
Saldırılar NATO üyesi Romanya ve Bulgaristan kıyılarına ulaştı
Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın denizlerdeki etkisi, son dönemde Romanya ve Bulgaristan açıklarına kadar genişledi. WSJ'nin aktardığı bilgilere göre, ekim ayında iki ülkenin kıyılarına yakın bölgelerde yaklaşık 12 ticari gemi saldırıya uğradı. Saldırıların neredeyse yarısında mürettebat arasında hayatını kaybeden, kaybolan veya yaralananlar oldu.
Romanya ve Bulgaristan'ın NATO üyesi olması, saldırıların daha geniş kapsamlı bir güvenlik krizine dönüşebileceği endişesini artırdı. Bazı Avrupalı liderler saldırıların arkasında Rusya'nın bulunduğunu savunurken, Moskova yönetimi suçlamaları reddediyor.
Bölgedeki gelişmeler, NATO'nun doğu sınırlarında yaşanan hava sahası ihlalleri, siber saldırılar ve sabotaj iddialarıyla birlikte değerlendiriliyor.
Rusya ve Ukrayna deniz ticaretini hedef alıyor
2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalinin başlamasından bu yana Karadeniz, iki ülke arasındaki savaşın önemli cephelerinden biri haline geldi. Rus güçleri, Ukrayna'nın tahıl ve diğer gıda ürünlerini dünya pazarlarına taşıyan ticari gemileri hedef alırken Ukrayna da deniz dronlarıyla Rus gemilerine saldırılar düzenliyor.
Ukrayna'nın gıda ihracatı, özellikle Afrika ve Orta Doğu'daki birçok ülkenin gıda tedariki açısından büyük önem taşıyor. Savaşın ilk aylarında yoğunlaşan deniz saldırıları, uluslararası baskı ve çatışmaların seyrindeki değişimlerle bir süre azaldı. Ancak son aylarda yeniden artan saldırılar, ticari gemilerin güvenli geçişini zorlaştırdı.
AB'den Karadeniz güvenliği için 50 milyon euro
Karadeniz'de artan tehditler üzerine Avrupa Birliği de yeni güvenlik önlemlerini gündeme aldı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Romanya ve Bulgaristan'ın ortaklaşa kuracağı Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi'nin kuruluş sürecini hızlandırmak amacıyla 50 milyon euro kaynak ayrılacağını duyurdu.
Merkezin deniz trafiğinin izlenmesi, tehditlerin erken tespiti, istihbarat ve bilgi paylaşımı ile bölgesel güvenlik koordinasyonu alanlarında faaliyet göstermesi planlanıyor. Avrupa Komisyonu, artan saldırılar nedeniyle projenin takviminin öne çekileceğini açıkladı.
NATO müttefikleri de bölgedeki deniz gözetimini güçlendirmek amacıyla devriye uçakları, radarlar ve insansız sistemlerin kullanımını artırmayı planlıyor.
Türkiye'nin stratejik konumu öne çıkıyor
Karadeniz güvenliğinde Türkiye'nin rolü de giderek önem kazanıyor. Avrupa Komisyonu, Romanya ve Bulgaristan ile Türkiye arasındaki yakın deniz güvenliği iş birliğinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Karadeniz'e kıyısı bulunan altı ülkeden biri olan Türkiye, İstanbul ve Çanakkale boğazları sayesinde bölgenin uluslararası ticaret bağlantısında stratejik bir konumda bulunuyor. Güvenlik risklerinin artması, deniz taşımacılığının yanı sıra enerji sevkiyatı, gıda ticareti ve tedarik zincirleri açısından da ciddi sonuçlar doğuruyor.
Karadeniz, Avrupa ile Asya arasında önemli bir ticaret bağlantısı oluştururken tarım ürünleri, enerji ve ham maddelerin taşınmasında kritik bir güzergâh olarak kullanılıyor. Gemilere yönelik saldırılar, denizcilik şirketlerini rotalarını yeniden değerlendirmeye zorluyor.
WSJ'nin haberinde, ticari gemilerin saldırılardan korunmak amacıyla Ukrayna ve Rusya açıklarındaki sulardan büyük ölçüde uzaklaştığı belirtildi. Ancak saldırıların Romanya ve Bulgaristan kıyılarına kadar yayılması, daha önce görece güvenli kabul edilen güzergâhları da riskli hale getirdi.
