ABD Başkanı Donald Trump’ın ateşkes sürecinde “temel alınabilir” olarak nitelendirdiği İran’ın 10 maddelik teklifi ortaya çıktı. Bölge dengelerini doğrudan etkileyecek talepler dikkat çekiyor.
İran’ın ABD’den 10 maddelik talebi
İran’ın savaşı sonlandırmak ve kalıcı barışı sağlamak amacıyla ABD’ye sunduğu 10 maddelik teklif, müzakerelerin merkezine yerleşti. Trump’ın “müzakere edilebilir bir temel” olarak değerlendirdiği plan, şu başlıklardan oluşuyor:
ABD’nin İran’a yönelik tüm askeri eylemlerden vazgeçmesi
Hürmüz Boğazı üzerindeki İran kontrolünün devam etmesi
İran’ın uranyum zenginleştirme hakkının tanınması
ABD’nin uyguladığı tüm yaptırımların kaldırılması
Üçüncü ülkelere yönelik baskıların sonlandırılması
BM Güvenlik Konseyi kararlarının iptal edilmesi
Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu kararlarının sonlandırılması
ABD’nin İran’a tazminat ödemesi
ABD güçlerinin Orta Doğu’dan çekilmesi
Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların durması
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, planın detaylarına ilişkin yorum yapmaktan kaçındı. Leavitt, Trump’ın askeri ve diplomatik baskı sayesinde İran’ı Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda anlaşmaya zorladığını belirtti.
İsrail ateşkese katılmayı kabul etti
ABD basınına yansıyan bilgilere göre İsrail de iki haftalık ateşkes anlaşmasına katılmayı kabul etti. Yetkililer, sürecin son aşamasında alınan kararların kendileri için sürpriz olduğunu ifade ederken, ateşkese bağlı kalacaklarını açıkladı.
Lübnan cephesi de ateşkese dahil
Ateşkesin kapsamı yalnızca İran ile sınırlı kalmadı. Lübnan cephesinde de İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların 14 gün boyunca durdurulacağı bildirildi. Bu adımın, müzakerelere alan açmayı hedeflediği ifade ediliyor.
Trump’ın açıklamalarının ardından İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, ateşkesi “teslimiyet” olarak nitelendirdi. Konsey, ABD’nin İran’ın şartlarını kabul etmek zorunda kaldığını savundu.
İran'a Çin baskısı iddiası...
Diplomatik kulislerde yer alan bilgilere göre Çin’in Tahran yönetimine yönelik sert uyarıları sürecin seyrini etkiledi. İddialara göre, İran’da karar verici konumda bulunan Mücteba Hamaney’in teklife onay vermesinde Pekin’in baskısı belirleyici oldu.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in de sürece son aşamada dahil olduğu ve diplomasi kanalının açık tutulmasında rol oynadığı öne sürüldü. Pakistan’ın ev sahipliğinde İslamabad’da yapılacak görüşmeler için hazırlıkların sürdüğü bildirildi.
İran medyası: “Şartlarımız kabul edildi”
İran Devlet Televizyonu, ateşkesin Tahran’ın şartlarının kabul edilmesiyle sağlandığını duyurdu. Tasnim Haber Ajansı ise gelişmeyi “Trump geri çekildi” ifadeleriyle değerlendirdi.
ABD ve müttefiklerinin katılımıyla Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirilecek zirvede, tarafların nihai anlaşma için masaya oturması bekleniyor. İsrail cephesinde ise ateşkese yönelik temkinli ancak uyumlu bir yaklaşımın benimsendiği ifade ediliyor.
