İran’da geçtiğimiz hafta başlayan ve ülke geneline yayılan protestolar kanlı bir şekilde bastırılırken, ölü sayısının hızla arttığı bildiriliyor. Tahran’dan gelen ve bağımsız kaynaklarca doğrulanan görüntüler, morgların kapasitesinin dolduğunu, yüzlerce siyah ceset torbasının adli tıp merkezlerinin avlularına dizildiğini ortaya koydu. Sokaktaki kontrolünü büyük ölçüde kaybeden İran yönetimi ise protestoları bastırmak için idam cezalarını devreye soktu.
1979 İslam Devrimi’nden bu yana en ciddi meşruiyet krizlerinden biriyle karşı karşıya olan İran İslam Cumhuriyeti, toplumsal öfkeyi şiddet yoluyla bastırmaya çalışıyor. Perşembe günü başlayan ve cuma günü zirveye ulaşan gösterilerde, güvenlik güçlerinin kalabalıklara doğrudan ateş açtığı, bunun sonucunda ülke genelinde morgların dolup taştığı ifade ediliyor.
Görüntüler katliamın boyutunu gözler önüne serdi
Başkent Tahran’daki Kahrizak Adli Tıp Merkezi önünde kaydedilen ve sosyal medyaya sızan görüntüler, yaşanan dramı gözler önüne serdi. Morg kapasitesinin yetersiz kalması nedeniyle siyah ceset torbalarına konulan onlarca cenazenin beton zemin üzerinde yan yana dizildiği görülüyor. Yakınlarını teşhis etmeye çalışan ailelerin feryatları görüntülere yansırken, benzer manzaraların Meşhed ve Reşt gibi kentlerde de yaşandığı bildiriliyor.
İnsan hakları örgütleri, pazartesi sabahı itibarıyla protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 650’yi aştığını açıkladı. Ölümlerin büyük bölümünün ateşli silah yaralanmalarından kaynaklandığı belirtildi.
Rejim idam kartını devreye soktu
Sokaktaki öfkeyi bastırmakta zorlanan Tahran yönetimi, “caydırıcılık” gerekçesiyle idam cezalarını hızlandırdı. Protestoları organize etmek ve “devlete karşı savaş açmak” suçlamasıyla gözaltına alınan Erfan Soltani isimli göstericinin, kısa sürede idama mahkûm edildiği duyuruldu.
Yargı kaynaklarına göre Soltani’nin infazının 14 Ocak Çarşamba günü kent meydanında, halka açık şekilde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Uzmanlar bu adımı rejimin bir “panik refleksi” olarak değerlendirirken, yeni idamların gündeme gelebileceği endişesi uluslararası kamuoyunda tepki topladı.
Ailelerden “mermi parası” talep edildiği iddiası
Morglardaki yoğunluğun yanı sıra, cenazelerin ailelere teslimi sırasında da ciddi sorunlar yaşandığı öne sürülüyor. Reşt kentinden aktarılan bilgilere göre, bazı ailelerden, hayatını kaybeden kişilerin vücudundan çıkan mermilerin bedeli gerekçesiyle “mermi parası” talep edildi. İnsan hakları savunucuları, bu uygulamanın aileler üzerinde baskı kurma amacı taşıdığını belirtiyor.
ABD’den ekonomik misilleme açıklaması
İran’daki gelişmeler uluslararası arenada da yankı buldu. ABD yönetimi, artan insan hakları ihlalleri ve idam tehditleri üzerine ekonomik yaptırımların genişletileceğini duyurdu. Washington, İran ile ticari ilişkilerini sürdüren ülkelere yüzde 25 ek gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı. Kararın, başta Türkiye, Çin ve Hindistan olmak üzere İran’la ticaret yapan ülkeleri doğrudan etkilemesi bekleniyor.
