ABD’nin askeri ve diplomatik baskıyı artırdığı bir süreçte İran’dan dikkat çeken bir hamle geldi. İngiliz gazetesi Financial Times’ın özel haberine göre Tahran yönetimi, hava savunma sistemlerini güçlendirmek amacıyla Rusya ile yaklaşık 500 milyon Euroluk gizli bir anlaşmaya imza attı.
Sızdırılan Rus belgelerine ve konuya yakın kaynaklara dayandırılan haberde, sözleşmenin geçen yıl İsrail’le yaşanan ve İran’ın hava savunma altyapısında ciddi hasara yol açan çatışmaların ardından gündeme geldiği belirtildi. İranlı yetkililer için bu adım, yalnızca askeri değil, aynı zamanda psikolojik bir yeniden toparlanma anlamı taşıyor.
Anlaşmanın kapsamı
Habere göre Aralık ayında Moskova’da imzalanan ve toplam değeri 495 milyon Euroyu bulan sözleşme kapsamında Rusya, İran’a üç yıl içinde binlerce gelişmiş omuzdan atılan hava savunma füzesi teslim edecek.
Paket; Rusya’nın en modern sistemlerinden biri olarak gösterilen 500 adet “Verba” fırlatma ünitesi, 2.500 adet “9M336” füzesi ve gece görüş imkânı sağlayan 500 “Mowgli-2” dürbününü içeriyor. Kızılötesi güdümlü bu sistemler; seyir füzeleri, alçaktan uçan savaş uçakları ve insansız hava araçlarına (İHA) karşı kullanılabiliyor.
Uzmanlara göre Verba sistemlerinin en dikkat çekici özelliği, sabit radar altyapısına ihtiyaç duymadan küçük ve mobil birlikler tarafından kullanılabilmesi. Bu durum, İran’ın dağınık ve esnek bir savunma hattı kurmasına olanak tanıyabilir.
Belgelere göre füzelerin birim fiyatı 170 bin Euro, fırlatma mekanizmalarının fiyatı ise 40 bin Euro olarak belirlendi. Teslimatların 2027–2029 yılları arasında üç parti halinde yapılması planlanıyor. Ancak kaynaklar, sınırlı sayıda sistemin şimdiden İran’a ulaşmış olabileceğini öne sürüyor.
Zamanlama dikkat çekiyor
Anlaşmanın ortaya çıkışı, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın nükleer programını sınırlaması için Tahran’a yönelik sert mesajlar verdiği ve Orta Doğu’da askeri varlığı artırdığı bir döneme denk geldi.
FT’nin aktardığına göre İran, söz konusu sistemleri resmi olarak Temmuz ayında, ABD’nin İsrail’e destek verdiği 12 günlük çatışmaların hemen ardından talep etti. İsrail’in hava üstünlüğü kurduğu bu süreçte İran’ın entegre hava savunma ağının ciddi şekilde zarar gördüğü ifade ediliyor.
Eski bir üst düzey ABD’li yetkili ise anlaşmayı, Rusya’nın kriz anında yeterince destek veremediği müttefikiyle ilişkilerini “onarım çabası” olarak değerlendirdi. Bu yorum, Moskova–Tahran hattındaki askeri iş birliğinin yalnızca teknik değil, stratejik bir boyut taşıdığına işaret ediyor.
Yaptırım gölgesinde sevkiyat
Haberde, müzakerelerin Kremlin’in devlet silah ihracat ajansı Rosoboronexport ile İran Savunma Bakanlığı’nın Moskova temsilcisi Ruhollah Katebi arasında yürütüldüğü belirtildi. Katebi’nin daha önce, Rusya’nın Ukrayna savaşında kullandığı İran yapımı balistik füzelerin satışındaki rolü nedeniyle ABD yaptırım listesine alındığı hatırlatıldı.
Öte yandan İran’ın Moskova Büyükelçisi Kazem Celali’nin devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Rusya’dan kalkan askeri kargo uçuşlarına atıfta bulunarak anlaşmaların “uygulandığını” üstü kapalı biçimde doğruladığı öne sürüldü. Gazete, son sekiz gün içinde bir Rus İlyuşin Il-76TD kargo uçağının Kuzey Kafkasya’dan İran’ın Kerec kentine en az üç sefer düzenlediğini bildirdi.
Bölgedeki gerilimin tırmandığı bir dönemde gelen bu adım, Orta Doğu’daki askeri dengelerin yeniden şekillenebileceğine işaret ediyor. İran için bu anlaşma, yalnızca yeni silah sistemleri değil; aynı zamanda kuşatma altında olduğu hissedilen bir dönemde stratejik bir nefes alma girişimi olarak görülüyor.
