Sandu, İngiltere merkezli The Rest Is Politics adlı podcastte yaptığı değerlendirmede, Moldova gibi küçük ve kırılgan ülkelerin Rusya baskısı altında demokratik ve egemen bir yapıyı sürdürmesinin her geçen gün daha zor hale geldiğini söyledi. Sandu’nun bu açıklamaları, Moldova’nın geleceğine ilişkin en radikal senaryolardan birinin ilk kez bu kadar açık dile getirilmesi olarak yorumlandı.
Rusya faktörü tartışmayı tetikledi
Moldova yönetimi, özellikle Transdinyester ve Gagavuzya gibi Rusya yanlısı bölgelerin uzun süredir ciddi bir güvenlik riski oluşturduğuna dikkat çekiyor. Yetkililer, Moskova’nın siyasi ve askeri baskısının artması halinde “olağanüstü seçeneklerin” gündeme gelebileceği mesajını veriyor.
Ülkede yaklaşık 1 milyon 500 bin kişinin Romanya vatandaşlığına sahip olması, olası bir birleşmenin teknik ve hukuki açıdan daha uygulanabilir olduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor. Bu durum, birleşme ihtimalini yalnızca siyasi değil, toplumsal bir mesele haline de getiriyor.
Romanya cephesinde tablo net değil
Tarihsel, kültürel ve dilsel bağlara rağmen Romanya’da birleşme fikri konusunda net bir mutabakat bulunmuyor. Kamuoyunda birleşmenin siyasi, ekonomik ve güvenlik maliyetleri yoğun şekilde tartışılırken, bazı siyasetçiler Sandu’nun çıkışını “tarihi bir fırsat” olarak nitelendiriyor.
Bükreş yönetiminin daha pragmatik bir yaklaşım benimsediği de dikkat çekiyor. Moldova’nın ayrı bir devlet olarak Avrupa Birliği içinde sahip olduğu oy ve temsil gücünün, Romanya açısından önemli bir diplomatik koz olduğu ifade ediliyor.
AB süreci ve Avrupa dengeleri
Masadaki senaryonun temel hedeflerinden birinin, Rusya’nın Doğu Avrupa’daki siyasi ve askeri etkisini sınırlamak olduğu belirtiliyor. Moldova’nın 2022 yılında Avrupa Birliği aday ülke statüsü kazanması ve 2024’te yapılan referandumda AB üyeliğine az farkla destek çıkması, birleşme tartışmasını daha da karmaşık hale getirdi.
Birleşme halinde Moldova’nın Avrupa Birliği sürecinin, doğrudan Romanya üzerinden ilerleyeceği ve bunun Brüksel’de yeni hukuki ve siyasi tartışmaları beraberinde getireceği değerlendiriliyor.
Muhalefetten sert tepki
Sandu’nun açıklamaları Moldova içinde de sert tepkilere yol açtı. Rusya yanlısı Sosyalist Parti ve Komünist Parti, birleşme fikrini “vatana ihanet” olarak nitelendirerek Cumhurbaşkanı Sandu’yu istifaya çağırdı. Muhalefet partileri, böyle bir adımın ülkeyi parçalanma riskiyle karşı karşıya bırakacağını savundu.
Transdinyester ve Gagavuzya’dan gelen açıklamalarda ise Moldova’nın statüsünde bir değişiklik olması halinde bölgelerin kendi kaderini tayin hakkını kullanabileceği yönünde mesajlar verildi.
Sandu’nun Romanya vatandaşlığına da sahip olması, tartışmaları kişisel siyasi gelecek eksenine de taşıdı. Bazı çevreler, Sandu’nun başkanlık sonrası siyasi kariyerini Romanya’da sürdürme ihtimalini de hesapladığını öne sürüyor.
