Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), lojistik aksamalar ve olumsuz hava koşullarının arz endişelerini artırmasıyla küresel gıda fiyatlarının eylülde yaklaşık son 4 yılın en yüksek seviyesine ulaştığını açıkladı.
FAO'nun yayımladığı verilere göre, uluslararası gıda ürünlerinin fiyatlarındaki aylık değişimleri takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, eylülde bir önceki aya göre yüzde 1,5 artarak 136 puana yükseldi. Böylece endeks, Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Tarihi rekorun altında
Gıda Fiyat Endeksi, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasının ardından Mart 2022'de ulaştığı tarihi rekorun yaklaşık yüzde 14,3 altında bulunuyor. Endeks, geçen yılın aynı ayına kıyasla ise yüzde 5,8 yükseldi.
FAO'ya göre fiyatlardaki artışta nakliye hatlarında yaşanan aksamalar, olumsuz hava koşulları ve tarım ürünlerindeki fiyat yükselişleri etkili oldu.
FAO Başekonomisti Maximo Torero, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Hürmüz Boğazı ve Karadeniz'deki aksamalar iklim şoklarıyla birleşerek enerji, taşımacılık ve temel gıda emtiaları üzerinde baskı oluştururken, küresel emtia fiyatlarında kalıcı ve giderek geniş tabanlı bir artış görüyoruz. Bu baskıların sürmesi halinde, özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde tüketici gıda fiyatlarına kısa sürede yansıyacaktır” ifadelerini kullandı.
Lojistik kısıtlamalar ve kuraklık etkisi
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, ağustosa göre yüzde 5,1 arttı. Karadeniz bölgesindeki lojistik kısıtlamalar ve Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerinde ekim öncesinde etkili olan kurak hava koşulları, buğday fiyatlarının yüzde 6,3 yükselmesine neden oldu.
ABD'deki verim endişeleri, Brezilya'daki ihracat kısıtlamaları ve Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizliklerin mısır gibi biyoyakıt ham maddelerinin fiyatlarını desteklemesiyle küresel mısır fiyatları da yüzde 5,6 arttı.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Güneydoğu Asya'daki kurak hava koşullarının palm yağı üretimi üzerindeki etkileri ve küresel ithalat talebinin güçlü seyretmesiyle yüzde 0,9 yükseldi.
FAO Et Fiyat Endeksi ise bol ihracat arzının etkisiyle tavuk ve domuz eti fiyatlarındaki düşüş sonucunda yüzde 1,1 geriledi. ABD'deki güçlü talebin etkisiyle Brezilya'da sığır eti fiyatları yükselirken, koyun eti fiyatları büyük ölçüde değişmedi.
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, peynir fiyatlarındaki düşüşün süt tozu fiyatlarındaki artışı dengelemesiyle yüzde 0,1 geriledi. Tereyağı fiyatlarında ise değişiklik yaşanmadı.
FAO Şeker Fiyat Endeksi eylülde yüzde 6,1 arttı. Artışta 2026/27 sezonunda küresel arzın daralacağı beklentisi, Tayland'daki üretim tahminlerinin düşmesi, Hindistan'da zayıf muson yağışları ve güçlenen El Niño koşulları, Brezilya'nın orta-güney bölgesindeki aşırı yağışlar ile Avrupa Birliği'nde şeker pancarı ekim alanlarının daralması etkili oldu.
FAO küresel tahıl üretimi tahminini düşürdü
FAO, küresel üretim, tüketim, ticaret ve stok eğilimlerine ilişkin değerlendirmelerin yer aldığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da yayımladı.
Örgüt, 2026 yılı küresel tahıl üretimi tahminini bir önceki değerlendirmeye göre yüzde 2,1 azaltarak 2 milyar 979 milyon tona çekti. Tahmin, 2025 rekoltesinin altında kalmasına rağmen tarihin en yüksek ikinci hasadı olma özelliğini koruyor.
Raporda, sıcak ve kurak hava koşulları nedeniyle Avrupa Birliği ve ABD'deki yemlik tahıl verim beklentilerinin düşürüldüğü belirtildi. Avustralya'daki hava koşullarının iyileşmesiyle buğday üretim tahmini ise 813,9 milyon tona yükseltildi.
Küresel tahıl ticaretinin, Karadeniz'deki sınırlı nakliye rotaları ve alternatif taşıma kapasitesinin yetersizliği nedeniyle bir önceki sezona göre yüzde 3,5 azalarak 505,8 milyon tona gerilemesi bekleniyor.
