Anayasa Mahkemesi (AYM), paylı mülkiyetli taşınmazlarda önalım hakkını düzenleyen Medeni Kanun maddesindeki bazı ibareleri iptal etti. Karar Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenleme, önalım davasında hâkime taşınmazın rayiç bedelini belirleme yetkisi veriyordu.
Önalım hakkı nedir, düzenleme neyi değiştirmişti?
Medeni Kanun’un 732. maddesine göre paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması halinde diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabiliyor. Ev, arsa ve tarla gibi taşınmazlarda paydaşlar, payını paydaş olmayan birine satan paydaşa karşı dava açarak bu hakkı kullanabiliyordu.
Maddeye yapılan eklemeyle, dava konusu payın rayiç bedelinin hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenmesi öngörüldü. Önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini hâkimin belirlediği yere, kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlü kılındı. Bu yükümlülük kesin süre içinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemiyordu. Yatırılan bedel, hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödeniyordu.
AYM’nin gerekçesi
AYM’ye bazı mahkemeler ve 137 milletvekili başvurdu, başvurularda ilgili düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürüldü. AYM, iptal kararında rayiç bedel belirleme yetkisiyle önalım hakkını kullanmak isteyen paydaşın ödeme yükümlülüğünün hâkim tarafından belirlenen rayiç bedelle sınırlandığını belirtti. Mahkeme, bu sınırlamanın mülkiyet hakkının kullanılmasına engel olduğu sonucuna vardı. AYM, düzenlemedeki “rayiç bedeli”, “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ibarelerini iptal etti. Kararın 9 ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti.
