Emekli aylığı, memur ve asgari ücrette yaşanan değer kaybına ilişkin 5 öneri sıralayan SGK uzmanı Özgür Erdursun, "Asgari ücret açlık sınırının daha da altına inecek, memur ve emekli gelirleri gecikmeli artış nedeniyle erimeye devam edecek, alım gücü her geçen ay düşecek" dedi.
Erdursun, Dünya'da yayımlanan "Asgari ücrete ve emekliye ara zam beklentisi?" başlıklı yazısında emekli aylığı, asgari ücret ve memur maaşlarına ilişkin sorunlara ve çözümlere yer verdi.
Yazısında enflasyonun ocak ayında yüzde 4,84, şubat ayında yüzde 2,96 olarak gerçekleştiğini, mart ayında da yaklaşık yüzde 3 seviyelerinde gelmesinin beklendiğini ifade eden Erdursun, "Yani yılın daha ilk çeyreğinde fiyatlar ciddi şekilde artmış durumda" sözlerine yer verdi.
Enflasyonun yüksekliği kadar, gelirlerin bu artışa ayak uyduramamasının temel sorun olduğunu vurgulayan Erdursun, "2026 yılı için belirlenen net asgari ücret 28.075 TL. Buna karşılık TÜRK-İŞ verilerine göre şubat ayı itibarıyla dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 32.365–33.328 TL aralığında, yoksulluk sınırı ise 105 bin TL’yi aşmış durumda. Bu tablo çok net: Asgari ücret daha yılın başında açlık sınırının altında kalmış durumda. Bu da yapılan artışların enflasyon karşısında ne kadar hızlı eridiğini gösteriyor" ifadelerine yer verdi.
"Dengeli bir yaklaşım gerekiyor"
Yazısının devamında yaşanan sorunlara ilişkin 5 çözüm sıralayan Erdursun sözlerini şöyle sürdürdü:
"Memur ve emekli tarafında ise farklı bir sistem işliyor. Bu kesimlere enflasyon farkı veriliyor, ancak bu fark altı ay geriden geliyor. Yani fiyatlar her ay artarken gelir ayarlaması gecikmeli yapılıyor. Bu da özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde ciddi bir alım gücü kaybına yol açıyor.
Buraya kadar sorun açık. Ancak çözüm önerilerinin de aynı derecede gerçekçi olması gerekiyor.
Çünkü ücretleri artırmak sadece çalışanı değil, ekonominin bütün dengelerini etkiler. Kamu çalışanlarına ve emeklilere yapılacak artışlar bütçe üzerinde ciddi bir yük oluşturur. Asgari ücrette yapılacak artışlar ise işveren maliyetlerini yükseltir. Bu da ya fiyatlara zam olarak yansıyabilir ya da istihdam üzerinde baskı oluşturabilir. Dolayısıyla mesele sadece “ücret artsın mı?” sorusu değildir. Asıl mesele, ücretler nasıl artırılırsa hem alım gücü korunur hem de ekonomi dengesi bozulmaz sorusudur. Bu noktada dengeli bir yaklaşım gerekiyor.
Beş aşamalı öneri
Öncelikle enflasyon farkı uygulamasının yapısı gözden geçirilmeli. Altı ayda bir yapılan güncelleme, bugünkü enflasyon ortamında yetersiz kalıyor. Yeni bir model olarak üç aylık güncelleme sistemi değerlendirilebilir. Böylece hem gecikme azaltılır hem de ani maliyet artışları sınırlanır.
İkinci olarak asgari ücrette tamamen sabit bir yıl yaklaşımı yerine, şartlı ve ölçülü bir ara güncelleme mekanizması oluşturulmalıdır. Enflasyon belirli bir seviyeyi aştığında sınırlı bir güncelleme yapılması, hem çalışanı korur hem de işveren açısından öngörülebilirliği artırır.
Üçüncü olarak ücret politikası bütüncül ele alınmalıdır. Sadece belirli bir kesime yönelik düzenlemeler yapmak, sistem içinde yeni dengesizlikler yaratabilir. Eğitim düzeyi, mesleki tecrübe ve kariyer basamakları dikkate alındığında, ücret yapısının genel dengesi korunmalıdır. Aksi halde nitelikli iş gücü ile düşük gelirli kesim arasındaki ücret makası daralırken, bu durum uzun vadede verimlilik ve motivasyon açısından sorunlara yol açabilir. Bu nedenle yapılacak düzenlemeler tüm ücret yapısını dengeli şekilde koruyacak bir çerçevede ele alınmalıdır.
Dördüncü olarak ücret artışlarının tek başına çözüm olmadığı gerçeği göz ardı edilmemelidir. Şayet enflasyon düşmezse, yapılan her artış kısa sürede etkisini kaybeder. Bu nedenle ücret politikası ile enflasyonla mücadele birlikte yürütülmelidir.
Beşinci olarak işveren üzerindeki maliyet yükü dikkate alınmalıdır. Ücret artışlarının tamamının doğrudan işverene yüklenmesi, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından sürdürülebilir değildir. Bu nedenle devletin vergi ve prim destekleriyle sürece dengeleyici katkı sağlaması gerekir.
"Alım gücü her geçen ay düşecek"
Şayet hiçbir düzenleme yapılmazsa ortaya çıkacak tablo nettir: Asgari ücret açlık sınırının daha da altına inecek, memur ve emekli gelirleri gecikmeli artış nedeniyle erimeye devam edecek, alım gücü her geçen ay düşecek. Bu da sadece sosyal bir sorun değil, aynı zamanda ekonomik bir daralma riski yaratacaktır. Sonuç olarak Türkiye’nin ihtiyacı tek taraflı değil, dengeli bir geçiş modelidir. Enflasyon düşene kadar sabit gelirliyi koruyan, ancak bunu yaparken bütçe disiplinini ve piyasa dengelerini de gözeten bir yaklaşım zorunludur."
