İran’da ekonomik sorunlara karşı başlayan protestolar, ülke genelinde yoğunlaşarak sürüyor. Sürgündeki muhalif lider Rıza Pehlevi’nin çağrısıyla çok sayıda kentte yürüyüşler düzenlenirken, internet ve telefon iletişiminde kesintiler yaşandı.
İran’da yaklaşık iki hafta önce başlayan ekonomik krize yönelik protestolar, 12. gününde de devam ediyor. Dün akşam saatlerinde başta başkent Tahran olmak üzere birçok büyük şehirde geniş katılımlı yürüyüşler gerçekleştirildi. Sürgündeki muhalif lider Rıza Pehlevi’nin sosyal medya çağrısıyla binlerce kişi sokağa çıktı.
Protestoların şiddetlenmesi üzerine ülkede internet erişimi kısıtlandı. Dünya genelinde internete erişimi izleyen NetBlocks, Kirmanşah gibi batı kentlerinde bağlantının tamamen kesildiğini duyurdu. Bazı bölgelerde cep telefonu iletişiminde de aksaklıklar gözlendi.
Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde ise esnaf kepenk indirerek protestolara destek verdi. Norveç merkezli insan hakları örgütü Hengaw, Sakkız, Urmiye, Mahabad ve Senendec’te bu şekilde dayanışma sağlandığını bildirdi. ABD merkezli HRANA ise Senendec ve Merivan’da greve gidildiğini aktardı.
Protestolar sırasında güvenlik güçleriyle yaşanan çatışmalarda, Oslo merkezli İran İnsan Hakları örgütüne göre en az 45 kişi hayatını kaybetti. HRANA verilerine göre en az 2 bin 260 kişi gözaltına alındı. Daha önce Fars Haber Ajansı, Tahran’ın batısındaki eylemler sırasında bir polis memurunun bıçaklanarak öldürüldüğünü bildirmişti.
Dün paylaşılan görüntülerde, Hazar Denizi kıyısındaki Tonekabun’da güvenlik güçlerinin protestoculara göz yaşartıcı gazla müdahale ettiği, ülkenin güneyindeki Abadan kentinde ise polisin göstericilere ateş açtığı görüldü.
İran'da protestolar neden başladı?
İran'da 2025'in son Pazar günü yerel para birimi riyaldeki değer kaybına öfkelenen Tahran esnafı sokağa çıktı. Ekonomik krize gösterilen tepki kısa sürede rejim karşıtı bir hâl aldı ve ülke geneline yayıldı. Hükümet bir dizi ekonomik reform sözü verse de ülkenin ruhani lideri Ayetullah Ali Hamaney göstericilere sert müdahaleden yana açıklamalar yaptı.
İsrail ve ABD'nin göstericilere güçlü ve açık şekilde destek vermesi de ülkede rejim yanlılarını öfkelendiriyor. Hükümetin bazı üyeleri protestocuları İsrail ajanı olmakla suçluyor. İsrail'in geçen yılki saldırılarının ardından ülkede onlarca kişi İsrail ajanı oldukları suçlamasıyla idam edilmişti.
