Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin CHP kurultaylarına yönelik verdiği "mutlak butlan" kararının detayları netleşti. Mahkeme, 38. Olağan Kurultay ile İstanbul İl Kongresi’nin parti içi demokrasi ve serbest irade ilkelerine aykırı yapıldığı gerekçesiyle iptaline ve Kemal Kılıçdaroğlu yönetiminin tedbiren göreve iadesine hükmetti.
Eski Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş'ın açtığı davanın ardından istinaf mahkemesine taşınan CHP kurultay davasında gerekçeli karar açıklandı. Karar, eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu’nun kamuoyunda tartışılan "arınma" çağrısından bir gün sonra taraflara tebliğ edildi.
Delege iradesinin fesada uğratıldığı iddiası
Dava dilekçesinde, Özgür Özel’in genel başkan seçildiği 4-5 Kasım 2023 tarihli kurultayda delegelerin iradesine müdahale edildiği öne sürülmüştü. Özel’in seçimi 18 oy farkla kazandığı hatırlatılan dilekçede, rüşvet ve benzeri iddialar öne sürülerek, "Suç işlenmeseydi ve 10 oyun yönü değişseydi seçimi diğer aday kazanacaktı" ifadelerine yer verilmişti.
Mahkemenin iptal gerekçesi
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36’ncı Hukuk Dairesi, hem 38’inci Olağan Kurultay hem de 21’inci Olağanüstü Kurultay hakkında kesin hükümsüzlük anlamına gelen "mutlak butlan" kararı verdi. Mahkeme, iptal gerekçesinde şu saptamalarda bulundu:
"38. Olağan Seçimli Kurultayı ile 8 Ekim 2023 tarihli İstanbul İl Kongresi’nin, parti içi demokrasi, eşitlik ve serbest irade ilkelerine aykırı şekilde gerçekleştiği tespit edilmiştir."
Eski yönetim aynen göreve dönecek
Mahkeme, aldığı iptal kararıyla birlikte Özgür Özel ve mevcut parti yönetimini tedbiren görevden uzaklaştırırken, yönetimin eski kadrolara devredilmesine hükmetti. Kararın hüküm fıkrasında şu ifadelere yer verildi:
"38. Olağan Seçimli Kurultayının mutlak butlan nedeniyle malul olduğunun tespiti ile yapıldığı tarihten itibaren iptaline, bu tarihten sonra yapılan tüm olağan ve olağanüstü kurultayların ve alınan kararların iptaline, kurultay tarihinden önceki genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve parti organlarının görevlerine aynen devam etmelerine karar verilmiştir."
İki isim yönünden husumet reddi
Öte yandan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, davayı açan eski Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş ile Yılmaz Özkanat yönünden "aktif husumet ehliyeti bulunmadığı" gerekçesiyle yapılan istinaf başvurularını esastan reddetti. Daire, yerel mahkemenin bu iki isim hakkındaki hukuki değerlendirmesini yerinde buldu.
Mutlak butlan nedir?
Türk Dil Kurumu'na göre butlan, Arapça kökenli bir sözcük ve geçersizlik anlamına geliyor.
Hukukta, hukuki işlemlerdeki geçersizlik türlerinden biri olarak tanımlanıyor.
BBC Türkçe'ye konuşan avukat ve Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Umut Yeniocak, bu kavramı açıklarken önce hukuki işlemin ne demek olduğunu anlatıyor.
Hukuki işlemin, bir hukuki sonucun ortaya çıkmasına yönelik olarak ortaya çıkan hukuki irade beyanı olduğunu söyleyen Yeniocak örnek veriyor:
"Bir şeyi satın almak için yaptığınız sözleşme ya da bir dernek, şirket ya da siyasi parti genel kurulunda alınan kararların her biri birer hukuki işlemdir."
Bir hukuki işlemin amaçlanan hukuki sonuçları doğurması için geçerlilik şartlarını taşımasının, yani en geniş ifadeyle hukuka uygun olmasının arandığını belirten Prof. Dr. Yeniocak, geçerlilik şartlarından birinin eksik olması durumunda işlemin geçersiz olacağını belirtiyor.
İşlemin geçersiz olmasıyla da beklenen hukuki sonuç gerçekleşmiyor.
Hukuki işlemlerde geçersizliğe sebep olarak ise yokluk, mutlak butlan, iptal edilebilirlik gibi gerekçeler öne çıkıyor.
