CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'ın açıklanmasının ardından Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'a iki ayrı soru önergesi verdi.
OVP'de yer alan enflasyon, büyüme, vergi, bütçe açığı, faiz ve kamu harcamalarına ilişkin rakamların ciddi soru işaretleri oluşturduğunu belirten Kış, hükümetin 2027 yılında yüzde 21 enflasyon öngörmesine karşın bütçenin birçok temel kaleminde yüzde 40-50 bandında artış planlandığına dikkat çekti.
Yeni OVP'de 2026 yılı büyüme tahmini yüzde 3,8'den yüzde 3,3'e çekilirken yıl sonu enflasyon tahmini yüzde 16'dan yüzde 28,5'e yükseltildi. 2027 yılı için ise yüzde 4,2 büyüme ve yüzde 21 enflasyon hedeflendi.
OVP rakamlarının kendi içinde açıklanmaya muhtaç olduğunu savunan Kış, 2027 yılı merkezi yönetim bütçe harcamalarının yaklaşık yüzde 38,7 artarak 27,3 trilyon liraya çıkarılmasının öngörüldüğünü belirtti.
Mal ve hizmet alımlarında yüzde 44,4, cari transferlerde yüzde 45,3, sermaye transferlerinde ise yaklaşık yüzde 130 artış planlandığını ifade eden Kış, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Vatandaşa 2027 için yüzde 21 enflasyon hedefi açıklıyorsunuz; fakat bütçe harcamalarını yüzde 39'a yakın artırıyorsunuz. Mal ve hizmet alımlarında yüzde 44, cari transferlerde yüzde 45, sermaye transferlerinde yüzde 130 artış öngörüyorsunuz. O halde sormak zorundayız: Enflasyonla mücadelede ücret artışları risk görülüyor da kamu harcamalarındaki bu genişleme neden risk görülmüyor?”
Kış, 2027 yılında sermaye transferlerinin yaklaşık 325 milyar liradan 750 milyar liraya çıkarılmasının öngörüldüğünü hatırlatarak, yaklaşık 425 milyar liralık ilave kaynağın hangi kurum ve programlara aktarılacağının açıklanmasını istedi.
Cari transferlerin de yaklaşık 7 trilyon liradan 10,2 trilyon liraya yükselmesinin öngörüldüğünü belirten Kış, bütçedeki harcama artışlarının gerekçesinin kamuoyuna açıklanması gerektiğini söyledi.
“Vergi yüzde 36,5 nasıl artacak?”
Kış'ın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e yönelttiği soruların başında 2027 yılı vergi gelirleri geldi.
OVP'de 2027 yılı için yüzde 21 enflasyon ve yüzde 4,2 reel büyüme öngörülmesine karşın vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 36,5 artırılmasının planlandığını belirten Kış, bu artışın hangi kaynaklardan sağlanacağını sordu.
Kış, şöyle konuştu:
“Enflasyon yüzde 21, büyüme yüzde 4,2 olacaksa vergi gelirlerini yüzde 36,5 nasıl artıracaksınız? Yeni vergiler mi gelecek? Vergi oranları mı artacak? İstisna ve muafiyetler mi kaldırılacak? Yoksa bütçeyi hazırlarken gerçekte yüzde 21'den daha yüksek bir enflasyon mu varsaydınız? Vatandaşın bilmesi gereken tam da budur.”
OVP'ye göre 2027 yılında bütçe açığının yaklaşık yüzde 46,5 artarak 3 trilyon 865 milyar liraya ulaşması bekleniyor.
Kış, yüzde 21'lik enflasyon hedefiyle bütçe açığında yüzde 46'yı aşan artışın aynı program içerisinde nasıl bağdaştırıldığının açıklanması gerektiğini söyledi.
“Bir tarafta dezenflasyon ve mali disiplin söylemi, diğer tarafta enflasyonun iki katından daha hızlı büyüyen bir bütçe açığı var” diyen Kış, 2026 ve 2027 yılları için bütçe açığının ve faiz dışı dengenin milli gelire oranlarının da açıklanmasını istedi.
“2027'de faize yaklaşık 4 trilyon lira”
Faiz ödemelerinin de 2027 bütçesinde önemli bir kalem oluşturduğuna dikkat çeken Kış, 2027 yılı faiz giderlerinin yaklaşık yüzde 40,7 artarak 3 trilyon 975 milyar liraya ulaşmasının öngörüldüğünü belirtti.
Bu rakamın 2027 yılı için öngörülen Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ödenek teklif tavanlarının her birinden daha yüksek olduğuna dikkat çeken Kış, 2027-2029 döneminde toplam faiz ödemelerinin yaklaşık 13,9 trilyon liraya ulaşmasının beklendiğini söyledi.
Kış, “Vatandaştan üç yılda 71,6 trilyon lira vergi toplanacak, bunun 13,9 trilyon lirası faize gidecek. Bu tabloyu başarı diye anlatamazsınız” dedi.
“2027 bütçesi seçim ekonomisinin işaretlerini mi taşıyor?”
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'a verdiği soru önergesinde 2027 bütçesindeki harcama artışlarının olası bir erken seçim ekonomisiyle ilişkili olup olmadığını da gündeme getiren Kış, bütçedeki artışların genişlemeci bir maliye politikasına işaret ettiğini savundu.
Sermaye transferlerinin yaklaşık yüzde 130, cari transferlerin yüzde 45,3, mal ve hizmet alımlarının ise yüzde 44,4 artırılmasının öngörüldüğünü hatırlatan Kış, bu artışların gerekçesinin açıklanmasını istedi
Erken seçim iddiasını kesin bir hüküm olarak değil, yanıtlanması gereken bir soru olarak gündeme getiren Kış, şöyle konuştu:
“2027 bütçesinin rakamları çok ciddi sorular doğuruyor. Sermaye transferleri iki kattan fazla artıyor, cari transferlere trilyonlarca liralık ilave kaynak ayrılıyor, bütçe açığı yüzde 46 büyüyor. Bu bütçe hangi ekonomik senaryoya göre hazırlanıyor? 2027 yılı için bir seçim ekonomisi senaryosu var mı, yok mu? Cumhurbaşkanlığı bunu açıkça yanıtlamalıdır.”
“2023 hedefi 2029 hedefi olarak yeniden karşımızda”
Kış, geçmiş OVP'lerde açıklanan hedeflerin sürekli ileri tarihlere taşındığını da savundu.
Daha önceki programlarda tek haneli enflasyona ulaşılması için daha erken tarihler hedeflenirken yeni OVP'de bu hedefin 2029 yılına taşındığını belirten Kış, kişi başına gelir hedefinde de benzer bir durum yaşandığını söyledi.
Geçmişte 2023 yılı için açıklanan 25 bin dolar kişi başına gelir hedefinin yeni OVP'de 2029 yılı için yeniden hedef haline getirildiğini ifade eden Kış, “Altı yıl önce gerçekleştirilemeyen hedefi altı yıl sonrasına taşıyıp yeni bir başarı hikâyesi gibi sunamazsınız” dedi.
İstihdam hedeflerinde de ciddi sapmalar olduğunu belirten Kış, önceki programda 2026 yılı için yaklaşık 34 milyon 381 bin kişilik istihdam öngörülürken yeni OVP'de bu rakamın yaklaşık 32 milyon 579 bin kişide kaldığını hatırlattı.
“Hedefler değişiyor, fatura değişmiyor”
CHP'li Kış, ekonomi politikalarına yönelik eleştirilerini şu sözlerle tamamladı:
“Enflasyon hedefi tutmuyor, yeni hedef açıklanıyor. Büyüme aşağı revize ediliyor. İstihdam hedefi kaçıyor. Tek haneli enflasyon sürekli erteleniyor. 2023 için verilen kişi başına 25 bin dolar sözü 2029'a taşınıyor.
Ama değişmeyen bir şey var: Vatandaşın ödediği vergi, faiz ve hayat pahalılığı.
Asıl sorumuz çok basit: Hükümetin gerçek 2027 senaryosu OVP'de yazan yüzde 21 enflasyon senaryosu mu, yoksa bütçenin rakamlarında başka bir 2027 mi saklı?
Hedeflerde sıkılaşma, bütçede gevşeme; ücretlerde baskı, vergide artış olmaz. Enflasyonla mücadelenin faturası yine işçinin, memurun, emeklinin ve dar gelirlinin sırtına yüklenemez.”
