Gülcan Kış, konut piyasasında ilan manipülasyonu, spekülasyon ve fahiş kira artışlarına ilişkin verdiği soru önergesine Ticaret Bakanlığı tarafından gönderilen yazılı yanıtı sert sözlerle eleştirdi.
Kış, “Bir yandan ‘sorun yok’ deniliyor, diğer yandan aynı metinde ceza kesildiği itiraf ediliyor. Bu yanıt krizi çözmüyor, krizi doğruluyor” dedi.
Bakanlığın cevabında satılık konut ilanlarının geri çekildiğine dair bir tespit bulunmadığı savunulurken, fiyat manipülasyonu yaptığı belirlenen 1.423 kişi ve kuruluşa toplam 173 milyon 300 bin lira idari para cezası uygulandığı bilgisi yer aldı. Kış, “Sorun yoksa bu cezalar neden kesildi?” diye sordu.
TCMB verileri tabloyu ortaya koydu
Kış, değerlendirmesini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan “Değerlemesi Yapılan Konutların Birim Kiraları” verileriyle destekledi.
TCMB verilerine göre Türkiye genelinde ortalama kira metrekare başına 224,75 TL olarak hesaplandı. Buna göre 100 metrekarelik bir konutun ortalama kirası 22 bin 475 TL’ye ulaştı.
Net asgari ücretin 28 bin 75 TL olduğunu hatırlatan Kış, “Türkiye ortalaması kira 22 bin 475 TL ise geriye kalanla fatura mı ödenecek, gıda mı alınacak, ulaşım mı karşılanacak? Bu tablo, tek başına yaşamayı fiilen imkânsız hale getiriyor. Barınma temel hak olmaktan çıkmış, lüks hâline gelmiştir” ifadelerini kullandı.
İstanbul’da kira asgari ücreti geçti
TCMB verilerine göre 100 metrekarelik bir konutta ortalama kira İstanbul’da 36 bin 786 TL ile en yüksek seviyeye çıktı. İstanbul’u 32 bin 528 TL ile Muğla, 25 bin 218 TL ile İzmir izledi. En düşük kira ortalaması ise 9 bin 400 TL ile Mardin’de kaydedildi. 10 bin TL’nin altında kalan tek şehir yine Mardin oldu.
Kış, “İstanbul’da ortalama kira asgari ücreti aşıyorsa burada artık ‘piyasa’ değil, açık bir sosyal adalet krizi vardır. İnsanlara ‘şehir değiştirin’ mi denilecek?” dedi.
Mersin’de artış yüzde 2295’i aştı
Mersin’e ilişkin verilerin de tabloyu doğruladığını belirten Kış, TCMB’ye göre kentte 100 metrekarelik bir konutun ortalama kirasının 17 bin 489 TL seviyesinde olduğunu söyledi.
2018’in ilk çeyreği ile 2025’in son çeyreği arasında Mersin’de kira artış oranının yüzde 2295,8’e ulaştığını kaydeden Kış, “Bu artış oranı, konutun nasıl bir barınma krizine dönüştüğünün açık belgesidir. Gelir artışıyla açıklanamayacak bu tablo, denetimsizlik ve spekülasyonun sonucudur” değerlendirmesinde bulundu.
Denetim re’sen yapılmalı
Bakanlığın “kendilerine bu yönde bir başvuru yapılmadığı” yönündeki yaklaşımını da eleştiren Kış, devletin yurttaştan dilekçe beklememesi gerektiğini söyledi.
“Barınma gibi temel bir alanda denetim re’sen yapılır. ‘Başvuru yok’ demek sorumluluktan kaçmaktır” diyen Kış, açıklamasının sonunda şu çağrıda bulundu:
“İlan manipülasyonu, fiyat tutma, spekülasyon… Adı ne olursa olsun sonuç aynı: Yurttaş evinden ediliyor, kira kıskacında eziliyor. Konut yatırım oyuncağı değil, barınma hakkıdır. Bu kriz ‘sorun yok’ denilerek değil; kamucu, caydırıcı ve şeffaf bir denetimle çözülür.”
