Sağlık Bakanlığı'nın, sağlık alanındaki projelere finansman sağlamak ve okullardaki beslenme programlarını desteklemek amacıyla "Sağlıklı Hayata Katkı Fonu" kurulmasına yönelik bir yasa taslağı hazırladığı öğrenildi. Taslakta, belirli ürünlerden alınacak katkı paylarının fon bünyesinde toplanarak sağlık alanındaki çalışmalara aktarılması öngörülüyor.
Taslağa göre fon, Sağlık Bakanlığı bünyesinde kamu tüzel kişiliğine sahip bir yapı olarak faaliyet gösterecek. Fon kaynaklarının kullanımı ise yönetim kurulu kararıyla belirlenecek.
Şekerli içeceklere kademeli pay
Taslakta en dikkat çeken düzenlemelerden biri şekerli içeceklerden alınacak katkı payı oldu. Buna göre ürünlerdeki şeker oranına göre farklı tutarlarda kesinti uygulanacak.
100 mililitrede 5 ila 7,5 gram şeker bulunan içeceklerden 100 mililitre başına 1 TL, 7,5 ila 11 gram şeker içeren ürünlerden 2 TL, 11 gram ve üzeri şeker içeren ürünlerden ise 5 TL katkı payı alınması planlanıyor.
Nişasta bazlı şeker içeren içeceklerde ise en yüksek tutarın iki katı uygulanacak. Bu kapsamda 100 mililitre başına 10 TL katkı payı tahsil edilmesi öngörülüyor.
Atıştırmalıklar ve tütün ürünleri de kapsamda
Taslak yalnızca şekerli içecekleri değil, tütün ürünleri ile aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen bazı atıştırmalıkları da kapsıyor.
Buna göre paketli tütün ürünlerinden paket başına 20 TL, paketsiz tütün ürünlerinden kilogram başına 100 TL katkı payı alınması planlanıyor. Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalıklarda satış fiyatının yüzde 20'si, nişasta bazlı şeker içeren atıştırmalıklarda ise satış fiyatının yüzde 40'ı oranında kesinti yapılması öngörülüyor. Katkı paylarının üretici veya ithalatçı gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilmesi ve aylık olarak ödenmesi planlanıyor. Taslakta fonun çeşitli vergilerden muaf tutulması da yer alıyor. Buna göre fonun kurumlar vergisine tabi olmaması, gelir ve kurumlar vergisi stopajı uygulanmaması öngörülüyor.
Ayrıca damga vergisi, veraset ve intikal vergisi ile bazı finansman yükümlülüklerinden de istisna tutulması planlanıyor. Fona yapılacak nakit bağış ve yardımların gelir ve kurumlar vergisi matrahından indirilebilmesine yönelik düzenleme de taslakta yer alıyor.
Kaynaklar sağlık projelerinde kullanılacak
Taslakta fonun temel amacı "genel sağlığın korunması" olarak tanımlanıyor. Elde edilen gelirlerin proje bazlı olarak çeşitli sağlık çalışmalarında kullanılması hedefleniyor.
Bu kapsamda okullarda sağlıklı beslenme programları ve kantin destekleri, çocukluk çağı obezitesinin izlenmesi, diş sağlığı taramaları, gıda sektöründe şeker azaltımına yönelik araştırma ve geliştirme çalışmaları, tüketici farkındalığını artırmaya yönelik kampanyalar ve tütünle mücadele faaliyetleri desteklenecek.
Ayrıca belediyelerin park, yürüyüş yolu ve spor alanı projeleri, sağlıklı hayat merkezlerinin kurulması ve kapasitesinin artırılması ile dezavantajlı bölgelerde mobil sağlık ekipleri aracılığıyla obezite taramaları ve beslenme eğitimleri de fon kaynaklarından yararlanabilecek.
Cumhurbaşkanı oranları değiştirebilecek
Taslakta Cumhurbaşkanı'na katkı payı oran ve tutarlarını yarıya kadar düşürme veya iki katına kadar artırma yetkisi verilmesi öngörülüyor. Belirlenen tutarların ise her yıl yeniden değerleme oranında artırılması planlanıyor.
Fon gelirlerine yurt içi ve yurt dışından yapılacak bağış, yardım ve hibelerin de dahil edilmesi hedefleniyor.
Taslak metinde "vergi" ifadesi yerine "sağlık katkı payı" ve "fon katkısı" tanımlamalarının kullanıldığı görülüyor.
