Arap basınında yer alan iddialara göre, ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik görüşmelerde önemli bir aşamaya gelindi. BAE merkezli yayın kuruluşu Al-Arabiya, iki ülke arasında cuma günü imzalanması beklenen 14 maddelik gizli mutabakat zaptının detaylarını kamuoyuyla paylaştı.
CNN Türk ABD Temsilcisi Yunus Paksoy da söz konusu anlaşma taslağının detaylarını canlı yayında aktararak, metinde savaşın sonlandırılmasından yaptırımların kaldırılmasına kadar birçok kritik başlığın yer aldığını söyledi.
Tüm cephelerde ateşkes öngörülüyor
Sızdırılan metne göre taraflar, mutabakatın imzalanmasıyla birlikte Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan edecek.
Anlaşma kapsamında ABD ve İran'ın birbirlerine karşı güç kullanmaktan ve tehditte bulunmaktan kaçınacağı, ayrıca karşılıklı olarak egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı göstereceği ifade ediliyor.
Taslak metinde tarafların en geç 60 gün içerisinde nihai bir anlaşmaya ulaşmak için müzakereleri sürdürme konusunda mutabık kaldıkları belirtiliyor.
İddialara göre anlaşmanın önemli maddelerinden biri de deniz trafiğinin yeniden normale dönmesini içeriyor.
Buna göre ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması, İran'ın ise Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesi için gerekli adımları atması öngörülüyor.
Metinde ayrıca ABD'nin nihai anlaşmanın ardından çevre bölgelerdeki askeri varlığını azaltacağı ve belirli bir takvim çerçevesinde güçlerini çekmeyi değerlendireceği ifade ediliyor.
İran'a 300 milyar dolarlık ekonomik destek iddiası
Sızdırılan mutabakat metninde dikkat çeken maddelerden biri de ekonomik destek paketi oldu.
İddiaya göre ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran'ın ekonomik kalkınması ve yeniden yapılandırılması amacıyla en az 300 milyar dolarlık finansman sağlanmasını destekleyecek kapsamlı bir plan üzerinde çalışacak.
Bu planın uygulama mekanizmasının ise nihai anlaşmanın parçası olarak 60 gün içinde şekillendirilmesi öngörülüyor.
Taslak metinde, İran'a yönelik uluslararası ve tek taraflı yaptırımların kaldırılması da yer alıyor.
Buna göre ABD'nin, nihai anlaşma çerçevesinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı süreçleri dahil olmak üzere İran'a yönelik yaptırımların sona erdirilmesi için adım atacağı öne sürülüyor.
Ayrıca İran'ın petrol, petrokimya ve enerji ihracatına yönelik yaptırımlarda muafiyet sağlanması, bankacılık, sigorta ve taşımacılık alanlarında da kısıtlamaların gevşetilmesi planlanıyor.
Nükleer programda statüko korunacak
Metinde yer alan iddialara göre İran, nükleer silah üretmeyeceği yönündeki taahhüdünü bir kez daha teyit ediyor.
Tarafların, nihai anlaşmaya kadar mevcut durumu koruma konusunda uzlaştığı, bu süreçte İran'ın nükleer programında yeni adımlar atmayacağı, ABD'nin ise yeni yaptırımlar uygulamayacağı ve bölgedeki askeri varlığını artırmayacağı belirtiliyor.
Mutabakat taslağına göre ABD, İran'a ait dondurulmuş fonlar ve varlıkların kademeli olarak serbest bırakılmasını da değerlendirecek.
Bu kaynakların İran Merkez Bankası tarafından belirlenen alıcılar için kullanılabileceği ve gerekli izinlerin verilmesinin planlandığı ifade ediliyor.
Nihai anlaşmanın BM kararıyla onaylanması hedefleniyor
Sızdırılan 14 maddelik metinde, nihai anlaşmanın uygulanmasını denetleyecek ortak bir mekanizma kurulması da yer alıyor.
Taslağın son maddesine göre ise taraflar arasında varılacak nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanması hedefleniyor.
Öte yandan söz konusu metnin resmi makamlar tarafından doğrulanmadığı, anlaşmanın içeriğine ilişkin taraflardan henüz resmi bir açıklama yapılmadığı belirtildi.
