ABD ile İran arasında tırmanan gerilim, bu kez İstanbul’da kurulacak bir diplomasi masasında ele alınacak. ABD Başkanı Donald Trump’ın eylül ayında New York’ta Gazze için oluşturduğu ve sonuç alan “barış masası” modeli, yaklaşık 4,5 ay sonra İran krizi için Türkiye’de yeniden devreye giriyor.
Dolmabahçe’de kritik buluşma
Cuma günü Dolmabahçe’de yapılması planlanan zirveye, ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Corey Kushner’in yanı sıra İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin katılması bekleniyor. Toplantıya Türkiye adına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan başkanlık edecek.
Edinilen bilgilere göre, görüşmelerin İstanbul’da yapılması önerisi doğrudan Bakan Fidan’dan geldi. Fidan’ın geçtiğimiz hafta İranlı mevkidaşı Arakçi ile yaptığı görüşmede bu teklifi gündeme getirdiği, Arakçi’nin de olumlu yaklaşmasının ardından hazırlıkların hız kazandığı öğrenildi.
Ankara müzakerelere bölgesel boyut kazandırdı
Ankara, Washington-Tahran geriliminin yalnızca iki ülke arasındaki bir mesele olmadığı görüşünde. Bu nedenle müzakerelerin klasik ABD-İran formatının dışına çıkarılarak, bölgeyi doğrudan ilgilendiren çok taraflı bir zemine taşınması hedefleniyor.
Bu kapsamda Türkiye, İsrail ile İran arasında 12 gün süren savaş öncesindeki tabloyun yeniden yaşanmaması için bölge ülkelerini ortak ara buluculuğa davet etti.
Altı başkente resmi davet
Ankara’nın çağrısı üzerine Katar, Suudi Arabistan, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman ve Pakistan’a davet gönderildi. Diplomatik kaynaklara göre, “Ayrı ayrı ara buluculuk yerine, birlikte ve açık şekilde masaya oturalım” yaklaşımı bölge ülkelerinden olumlu karşılık buldu.
Planlamaya göre İstanbul’daki toplantı, Türkiye’nin başkanlığında ABD ve İran’ın da katılımıyla 9 ülke arasında gerçekleştirilecek.
ABD basınından “Umman” iddiası
Öte yandan ABD basınında yer alan bazı haberlerde, İran’ın görüşmeleri İstanbul yerine Umman’a taşımak istediği ve süreci yalnızca ABD ile yürütmeyi tercih ettiği iddia edildi.
Tahran ve Washington’dan farklı mesajlar
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, gece saatlerinde yaptığı açıklamada, ABD ile yapılacak görüşmelerin yeri konusunda istişarelerin sürdüğünü belirtti. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada ise görüşmenin planlanan tarih ve yerde gerçekleştirileceği vurgulandı.
Tüm bu gelişmeler ışığında, cuma günü İstanbul’da yapılması beklenen zirve, ABD-İran hattında tansiyonu düşürebilecek en kritik diplomatik adımlardan biri olarak görülüyor.
