ABD-İsrail ile İran arasında aylardır küresel ekonomiyi sarsan savaşta mutabakat anlaşmasının imzalanması, dünya piyasalarında olumlu bir hava estirdi. Enflasyonu artıran ve enerji krizini derinleştiren çatışma ortamının yerini uzlaşma sürecine bırakması, yatırımcıların risk iştahını artırdı.
Henüz nihai imzaların atılmamış olmasına rağmen güçlü bir niyet beyanı olarak değerlendirilen mutabakat, küresel piyasalarda önemli hareketlere neden oldu. Anlaşma haberinin ardından hisse senedi piyasaları ve değerli metaller yükselişe geçerken, petrol fiyatlarında sert düşüşler görüldü.
Hürmüz düğümü çözülüyor
Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve Hürmüz Boğazı’nın trafiğe kapatılmasıyla zirveye ulaşan kriz, petrol fiyatlarını hızla yükseltmiş ve küresel enflasyon kaygılarını artırmıştı.
Bu süreçte likidite endişelerinin etkisiyle ons altın yüzde 19’un üzerinde değer kaybederken, mutabakat haberiyle birlikte yeniden yükselişe geçti.
Ons altın yüzde 3,1 artışla 4 bin 339 dolara çıktı. Gümüş yüzde 4,1 yükselişle 70,7 dolara, platin yüzde 3,5 artışla 1.781 dolara, paladyum ise yüzde 4,7 yükselişle 1.347,6 dolara ulaştı. Bakırın libresi yüzde 0,6 değer kazanarak 6,49 dolara yükseldi ve rekor seviyelere yakın seyrini sürdürdü.
Buna karşılık Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,1 düşüşle 82,1 dolara gerilerken, alüminyumun libresi de yüzde 1,7 azalarak 1,57 dolara indi.
Petrol ve gaz fiyatlarında sert düşüş
Savaşın en fazla etkilediği enerji piyasalarında ise yön tamamen değişti. Mutabakat beklentisiyle zaten gerilemeye başlayan Brent petrol, 12 Haziran’da gördüğü 87,33 dolar seviyesinden anlaşma haberinin ardından yüzde 4,4 daha düşerek 83,44 dolara kadar çekildi.
Petrol fiyatlarındaki gerileme doğal gaz fiyatlarına da yansıdı. Uzmanlar, halen savaş öncesindeki 70 dolar seviyesinin üzerinde bulunan petrol fiyatlarının, anlaşma sürecinin olumlu ilerlemesi halinde düşüşünü sürdürebileceğini değerlendiriyor.
Merkez bankaları rahatladı
Enerji maliyetlerindeki düşüş, küresel enflasyon baskılarının hafiflemesine de katkı sağladı. Kriz sürecinde ABD’de enflasyon yüzde 4,2 ile son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşmış ve ABD Merkez Bankası'nın (FED) yeniden faiz artırabileceği yönündeki beklentileri güçlendirmişti.
Mutabakat sonrası oluşan yeni tablo, düşük faiz politikalarını destekleyen ABD yönetiminin elini güçlendirirken, bu ay faiz kararında değişikliğe gitmeyen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) açısından da olumlu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Risk primlerinin gerilemesiyle birlikte ABD vadeli endekslerinde de yükseliş görüldü. Nasdaq 100 vadeli kontratları yüzde 2, S&P 500 yüzde 1,2 ve Dow Jones yüzde 0,9 primli işlem gördü.
İç piyasada çifte sevinç
Küresel piyasalardaki olumlu hava, Türkiye piyasalarına da yansıdı. Gram altın yüzde 3 yükselişle 6 bin 457 liradan işlem görürken, Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günün ilk yarısında yüzde 3,10 değer kazanarak 14.370,35 puana yükseldi.
Açılışta bankacılık endeksi yüzde 6,41, holding endeksi ise yüzde 3,11 değer kazandı. Petrol fiyatlarındaki gerilemeden olumlu etkilenen ulaştırma sektörü yüzde 5’in üzerinde yükselerek günün en çok kazandıran sektörü oldu.
Bankacılık endeksi yüzde 4,96, madencilik endeksi ise yüzde 4,87 artış gösterdi. BIST 100 endeksi dolar bazında 309,5 puana ulaşarak 18 Mayıs’tan bu yana en yüksek seviyesini test etti.
Borsa İstanbul’daki yükselişte, Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) göstergesinin 26 Şubat’tan bu yana en düşük seviye olan 225 puana gerilemesi ve sanayi üretim endeksinin yüzde 3,7 artış göstermesi de etkili oldu.
