USNI News’in sektör kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Beyaz Saray ve ABD Donanması, yeni savaş gemisi sınıfı için üç müttefik ülkenin tasarımlarını inceliyor.
Listede Türkiye’nin İstanbul sınıfının yanı sıra Japon Mitsubishi Heavy Industries tarafından geliştirilen Mogami sınıfının ihracat modeli ile Güney Kore’nin Chungnam sınıfı fırkateyni yer alıyor.
İstanbul sınıfı NATO Zirvesi sonrasında gündeme geldi
USNI News’e konuşan iki kaynak, Türk fırkateyninin temmuz ayında düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türk yetkililer ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılan görüşmenin ardından değerlendirmeye alındığını belirtti.
Ancak süreç henüz teknik inceleme aşamasında bulunuyor. ABD yönetimi veya Türkiye tarafından açıklanmış bir ihale sonucu, sipariş ya da imzalanmış anlaşma bulunmuyor.
ABD Donanma Bakan Vekili Hung Cao, uluslararası savaş gemilerinin incelenmesi için Donanmanın araştırma, geliştirme ve tedarik birimine çalışma talimatı verdi. Değerlendirmenin 12 Kasım 2026’ya kadar tamamlanması planlanıyor.
İlk iki gemi yurt dışında üretilebilir
Washington yönetiminin üzerinde durduğu seçeneklerden biri, “Finlandiya modeli” olarak adlandırılan üretim yaklaşımı. Bu modele göre ilk iki gemi seçilen ülkenin tersanesinde inşa edilebilecek. Daha sonraki gemilerin üretimi ise teknoloji transferi ve yabancı yatırım desteğiyle ABD tersanelerine taşınacak.
ABD Donanması Sözcüsü Kaptan Ron Flanders, Trump’ın müttefiklerin kanıtlanmış gemi inşa tecrübesinden yararlanılması ve ABD’nin yerli üretim kapasitesinin hızla artırılması yönünde talimat verdiğini söyledi.
Flanders, gemilerin daha hızlı teslim edilmesini sağlayacak seçenekler üzerinde çalışıldığını; bununla birlikte ABD tersanelerinde uzun vadeli yatırım, teknoloji transferi ve iş gücü artışının hedeflendiğini belirtti.
ABD neden yabancı fırkateyn arıyor?
ABD Donanması, filosunda büyük muhripler ile daha hafif savaş gemileri arasında oluşan kapasite boşluğunu kapatmak istiyor.
Donanmanın Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze muhripleri, gelişmiş deniz savaşları için tasarlanmasına rağmen daha basit görevlerde de kullanılıyor. Yeni fırkateynlerin daha düşük riskli sularda görev yapması ve yüksek değerli gemilere refakat etmesi planlanıyor.
Böylece muhriplerin daha zorlu ve üst düzey görevler için ayrılabilmesi amaçlanıyor.
ABD, daha önce Constellation sınıfı fırkateyn programını iptal etmiş ve Sahil Güvenlik gemisi tasarımından geliştirilecek FFX programına yönelmişti. İlk FFX gemisi için ön üretim çalışmaları başlamasına rağmen henüz sözleşme imzalanmadı.
Kongre yabancı üretime karşı çıkıyor
Beyaz Saray’ın ağustos ayında yayımladığı memorandum, “ulusal güvenlik çıkarı” gerekçesiyle yabancı yapımı savaş gemilerinin ABD Donanmasında kullanılmasını engelleyen yasaya istisna getirilmesinin önünü açtı.
Ancak Kongre’deki bazı düzenlemeler bu planın uygulanmasını zorlaştırabilir.
Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi, 2027 savunma politikası taslağında yabancı gemi üretimine olanak sağlayacak muafiyeti kaldırdı. Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesinin taslağında ise yabancı tersanelerde üretilecek Amerikan savaş gemileri için federal kaynak kullanılmasını engelleyen bir madde yer aldı.
İki kanadın üzerinde uzlaşacağı nihai yasa metni henüz yayımlanmadı.
Türkiye’nin denizcilik ihracatı için kritik fırsat
İstanbul sınıfı, Türkiye’nin MİLGEM programı kapsamında geliştirdiği milli savaş gemisi ailesinin fırkateyn modeli olarak biliniyor. Projenin ilk gemisi TCG İstanbul, 2024 yılında Türk Deniz Kuvvetlerinin envanterine girdi.
MİLGEM ailesi daha önce Pakistan, Ukrayna, Malezya, Romanya ve Endonezya gibi ülkelerle yapılan anlaşmalarla uluslararası pazarda yer aldı.
İstanbul sınıfının ABD Donanmasının değerlendirme listesine girmesi, Türkiye’nin savaş gemisi tasarlama ve üretme kapasitesi açısından önemli bir gelişme olarak görülüyor. Bununla birlikte olası tedarik sürecinin başlayabilmesi için ABD Donanmasının teknik seçimi kadar Beyaz Saray ile Kongre arasındaki yasal anlaşmazlığın da çözülmesi gerekiyor.
