Avrupa Birliği'nde kişi başına yıllık ortalama 177,8 kilogram ambalaj atığı oluşuyor. Bu miktarı azaltmayı hedefleyen AB, plastik ambalajlara yönelik kapsamlı yeni kuralları hayata geçiriyor. Yeni düzenlemelerin ilk aşaması bugün başlarken, yasak ve zorunlulukların önemli bölümü 2027-2030 yılları arasında kademeli olarak uygulanacak.
12 Ağustos'tan itibaren gıda ambalajlarında PFAS olarak bilinen ve "sonsuz kimyasallar" olarak nitelendirilen maddelerin kullanımına yönelik yasak uygulanmaya başlanacak. Su, yağ ve leke geçirmemesi için ambalajlarda kullanılan PFAS'ın çevrede uzun süre parçalanmadan kalması nedeniyle düzenleme kapsamına alındığı belirtildi.
2027'den itibaren yeni dönem
Yeni kurallara göre 12 Şubat 2027'den itibaren kafe ve restoranlar müşterilerine kendi kahve kupalarını veya yemek kaplarını getirme seçeneği sunmak zorunda olacak. 12 Şubat 2028'de ise zincir restoran ve kafeler tek kullanımlık bardakların yanı sıra yeniden kullanılabilir bardak seçeneği sunmakla yükümlü hale gelecek. 12 Şubat 2029'dan itibaren fast food ve paket servislerde kullanılan polistiren köpük kaplar yasaklanacak. Aynı tarihten itibaren havalimanlarında valizlerin streç filmle sarılması uygulaması da sona erecek.
Ketpçap-mayonez paketleri kalkıyor
2030 yılında tek kullanımlık plastik kullanımına yönelik daha kapsamlı yasaklar devreye girecek. Restoranlarda yerinde tüketim için kullanılan tek kullanımlık plastik ambalajlar yasaklanacak. Masalarda bulunan tek kullanımlık şeker, tuz, ketçap ve mayonez paketleri de bu kapsamda kaldırılacak. Paket servislerde ise bu ürünlerin kullanımına izin verilecek. Küçük işletmeler için bazı muafiyetler uygulanabilecek. Otellerde kullanılan küçük plastik şampuan ve sabun ambalajları da yasak kapsamına girecek.
2030'dan itibaren kasalarda verilen hafif plastik poşetlerin yanı sıra taze meyve ve sebzelerde kullanılan bazı plastik ağ, poşet ve kutuların kullanımı da yasaklanacak. Birden fazla içecek kutusu veya şişesinin plastik filmle bir arada tutulmasına da izin verilmeyecek. Taşımanın zorunlu olduğu durumlarda ise istisnalar uygulanabilecek. Ayrıca 2030'dan itibaren en az yüzde 70 oranında geri dönüştürülebilir olmayan ambalajların satışına izin verilmeyecek.
AB'nin nihai hedefi, ambalaj atıklarını 2040 yılına kadar 2018 seviyesine kıyasla en az yüzde 15 azaltmak. Düzenlemeler kapsamında tek kullanımlık plastik şişe ve içecek kutuları için AB üyesi ülkelerde depozito sistemlerinin kurulması da öngörülüyor. Yeni kurallar, günlük yaşamdan restoran ve otellere, süpermarketlerden havalimanlarına kadar geniş bir alanda plastik kullanımını aşamalı olarak azaltmayı hedefliyor.
