Milyonlarca dul ve yetimi yakından ilgilendiren “çift emekli maaşı” tartışmasında son sözü Yargıtay verdi. Hem eşten hem babadan ölüm aylığı almak isteyenler için emsal niteliği taşıyan karar, sosyal güvenlik sisteminde yeni bir dönemin kapısını araladı.
Olay, eşinin vefatı nedeniyle SSK kapsamında aylık alan bir kadının, babasından da Bağ-Kur statüsünde ikinci maaş talep etmesiyle başladı. Sosyal Güvenlik Kurumu başvuruyu reddetti, kadın ise babasının eski kanun döneminde vefat ettiğini ileri sürerek davayı açtı.
Dosya yargı sürecinde farklı kararlarla gündeme geldi. Yerel Mahkeme, başvuruyu reddederken, İstinaf Mahkemesi davacıyı haklı buldu ve eski mevzuatın uygulanması gerektiğine hükmetti. SGK’nın temyizi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararı bozdu, Bölge Adliye Mahkemesi direnince dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na taşındı.
Hukuk Genel Kurulu, son kararında çift maaş talebini reddetti. Kararda, hak sahipliği ve sigortalıya ilişkin şartların farklı tarihlerde yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Davacının eşinin 1 Ekim 2008 sonrası vefat ettiği ve babasından maaş hakkının eşinin ölümüyle doğduğu belirtildi. Bu nedenle, aynı anda hem eşten hem babadan ölüm aylığı bağlanması mümkün bulunmadı.
Hangi tarih esas alınıyor?
Yargıtay kararında üç temel nokta öne çıkıyor:
Sigortalıya dair şartlar: Sigortalının ölüm tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre belirleniyor.
Hak sahibine dair şartlar: Hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte geçerli kanun uygulanıyor.
Hakkı doğuran olay: Babasının vefat ettiği dönemde kadın aylık alamıyordu; maaş hakkı eşinin ölümüyle doğdu.
Kararın etkisi
Hak sahipleri açısından: “Babam eski tarihte vefat etti, hakkım saklıdır” düşüncesi her durumda geçerli değil. İkinci maaş için hakkın doğduğu tarihteki mevzuat belirleyici oluyor.
Sosyal güvenlik sistemi açısından: Çift aylık ödemeleri sınırlandırıldı ve güncel mevzuat esas alınarak uygulama netliği sağlandı.
Yargıtay’ın emsal kararı, hem eşten hem babadan ölüm aylığı talep edecekler için yol gösterici nitelik taşıyor. Çift maaş beklentisi olanların, dava açmadan önce hakkın doğduğu tarihte geçerli mevzuatı dikkatle incelemesi önem taşıyor. Aksi halde uzun ve maliyetli yargı süreçleri hüsranla sonuçlanabilir.
