Türkiye’nin önemli turizm bölgelerinde her yaz tartışma konusu olan “özel plaj”, “şezlong kiralama zorunluluğu”, “ücret ödemeden denize girememe” ve “kıyıya erişimin engellenmesi” uygulamalarıyla ilgili Yargıtay’dan emsal niteliğinde karar geldi. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na kadar taşınan süreç, İzmir’in Çeşme ilçesinde bulunan Altınkum Plajı’nda yaşanan olayla başladı.
Doktor ve çocukları plajdan çıkarılmak istendi
İki çocuğuyla birlikte serinlemek amacıyla halk plajı statüsündeki Altınkum Plajı’na giden bir doktor, havlusunu kuma sererek denize girmek istedi. Bu sırada plajda faaliyet gösteren özel bir işletmenin çalışanı, ailenin yanına gelerek alanı terk etmelerini istedi. Vatandaşın jandarmaya başvurması üzerine olayla ilgili adli süreç başlatıldı.
İşletme çalışanına ve yetkilisine hapis cezası
Yerel mahkeme, vatandaşın kıyı hakkını engelleyen işletme çalışanı ile çalışanına talimat veren işletme yöneticisini suçlu buldu. Mahkeme, işletme çalışanına “kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma” suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası verirken, işletme yetkilisine de çalışanı bu yönde yönlendirdiği gerekçesiyle “azmettirme” suçundan 1 yıl 8 ay hapis cezası verdi. Dosyanın Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na taşınmasının ardından yüksek mahkeme, yerel mahkemenin kararını hukuka uygun bularak onadı. Bu kararla birlikte vatandaşların kıyılara ve denize erişim hakkını koruyan hüküm, Türkiye genelinde uygulanacak emsal bir karar niteliği kazandı.
Kıyılar herkesin ortak kullanımında
Yargıtay’ın kararında Anayasa’nın 43. maddesi ile 3621 sayılı Kıyı Kanunu hükümlerine dikkat çekildi. Kararda, “Anayasa’ya göre kıyılar devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve toplumun ortak kullanımına açıktır.” ifadelerine yer verildi. Yargıtay kararında ayrıca şu değerlendirme yapıldı:
“Hiçbir tüzel veya gerçek kişi, kamuya açık sahili tamamen kapatamaz, vatandaşın serbestçe dolaşmasını ve denize girmesini engelleyemez.”
Emsal kararla birlikte, vatandaşların kıyılardan ücretsiz ve serbest şekilde yararlanma hakkının hukuki güvencesi bir kez daha ortaya konuldu.
