İstanbul’un önemli sağlık yapılarından biri olan Heybeliada Sanatoryumu, 1924 yılında verem hastalarının tedavisi amacıyla hizmete açıldı. Sağlık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren kurum, 2005 yılında kapatıldı. Hastalar ve personel, Süreyyapaşa Göğüs Kalp ve Damar Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne nakledilirken, sanatoryum binası uzun yıllar kullanılmadan bırakıldı.
Tahsis 2018’de yapılmış, mahkeme iptal etmişti
Sanatoryumun da içinde bulunduğu arazi, 2018 yılında Milli Emlak Müdürlüğü tarafından Diyanet İşleri Başkanlığı’na tahsis edildi. Tahsis gerekçesi olarak din görevlilerine yönelik mesleki eğitim, Kur’an eğitimi ve gençlik faaliyetleri gösterildi. Bu karara karşı İstanbul Tabip Odası, TMMOB Şehir Plancıları Odası, TMMOB Mimarlar Odası, İstanbul Barosu ve Türk Toraks Derneği ortak dava açtı. İdare Mahkemesi, 2022 yılında ilgili kurum görüşlerinin eksik olduğu gerekçesiyle tahsis işlemini iptal etti.
Koruma Kurulu olumlu görüş verdi
Adalar Belediyesi Başkan Yardımcısı Hüseyin Yılmaz’ın verdiği bilgiye göre, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 6 Mayıs tarihli toplantısında arazinin Diyanet’e tahsisine ilişkin olumlu görüş çıktı. Belediye temsilcisi karara karşı oy kullansa da, kurul çoğunluğunun oyuyla tahsis sürecinin önü açıldı. Yılmaz, “Devir süreci başlamış durumda. Yakında devredilir” dedi. Çamlimanı mevkisinde bulunan Heybeliada Sanatoryumu, birinci derece doğal sit alanı ve ikinci derece korunması gereken kültür varlığı statüsünde bulunuyor. Bu nedenle tahsis işlemleri için kurul onayı gerekiyor.
Adalar Belediyesi dava açacak
Hüseyin Yılmaz, Adalar’daki imar planlarının henüz kesinleşmediğini belirterek, “İmar planlarında lejant, yani arazinin hangi işlevle kullanılacağı netleşmeden bu tür bir devri teknik olarak uygun bulmuyoruz. Planlar kesinleşmeden kamu arazisinin devredilmesine karşı dava açacağız” ifadelerini kullandı. Adalar Belediyesi, sanatoryumun pandemi, halk sağlığı ya da sağlık turizmi gibi alanlarda kullanılmak üzere yeniden Sağlık Bakanlığı’na tahsis edilmesini istiyor.
“Sağlık amacıyla değerlendirilmesi daha doğru olur”
İstanbul Tabip Odası Başkanı Talat Kırış da yeni tahsis kararına karşı olduklarını söyledi. Kırış, “Diyanet özelinde değil; hangi kuruma devredilirse devredilsin karşı çıkıyoruz. Burası yıllarca sağlık kurumu olarak hizmet verdi. Yine sağlıkla ilgili bir amaç için kullanılması daha doğru olur. Bizim arzumuz emekli hekimler için bir huzurevi yapılmasıydı” dedi.
“Dünya ölçeğinde sağlık mirası”
Dünya Mirası Adalar Derneği’nden Derya Tolgay ise sanatoryumun yalnızca Türkiye için değil, dünya ölçeğinde de önemli bir sağlık ve hafıza mirası olduğunu belirtti. Tolgay, “Heybeliada Sanatoryumu’nu yalnızca Türkiye için değil, dünya için de kıymetli bir miras olarak görüyoruz. Böylesi bir kamusal mirasın yalnızca belli bir kullanım alanına tahsis edilmesini doğru bulmuyoruz” diye konuştu. Tolgay, dernek olarak konuyu yargıya taşıyacaklarını da ifade etti.
