İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, halk arasında "eyyam-ı bahur" olarak bilinen dönemin meteorolojide belirli tarihlere sahip resmi bir olay olmadığını söyledi.
Toros, bazı takvimlerde bu dönemin 31 Temmuz-7 Ağustos, bazılarında ise 1-8 Ağustos tarihleri arasında gösterildiğini belirterek, eyyam-ı bahurun yılın en sıcak günlerini ifade eden bir kavram olduğunu dile getirdi.
Her yıl aynı tarihlerde ve aynı şiddette sıcaklıkların yaşanmasının beklenemeyeceğini kaydeden Toros, atmosferik tahmin modellerinin ağustosun ilk günlerinde Türkiye'nin büyük bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkacağını gösterdiğini ifade etti.
Güneydoğu'da sıcaklık, İstanbul'da nem etkili olacak
Geçen yıl eyyam-ı bahur döneminde sıcaklık rekorlarının kırıldığını hatırlatan Toros, bu yıl sıcak hava dalgasının Türkiye'nin doğusuna Arap Yarımadası'ndan, batısına ise Afrika üzerinden ulaşacağını belirtti.
Bölgelere göre farklı hava koşullarının yaşanacağını aktaran Toros, Güneydoğu Anadolu'da en önemli riskin yüksek hava sıcaklığı olacağını, İstanbul ve Marmara'nın kıyı kesimlerinde ise yüksek nem nedeniyle hissedilen sıcaklığın daha da artacağını söyledi.
Toros, eyyam-ı bahur sürecinde Güneydoğu Anadolu'da sıcaklıkların 40 derecenin üzerine çıkmasının, çarşamba gününden itibaren ise Türkiye genelinde mevsim normallerinin üzerinde seyretmesinin beklendiğini ifade etti.
Uzun vadeli ısınma eğilimi sürüyor
Kısa süreli sıcak hava dalgaları ile iklim değişikliğinin birbirinden farklı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Toros, tek bir sıcak hava olayının doğrudan iklim değişikliğinin kanıtı olarak gösterilemeyeceğini ancak uzun yıllara ait verilerin Türkiye'de belirgin bir ısınma eğilimine işaret ettiğini söyledi.
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 249 istasyondan elde ettiği verilere göre, Türkiye'nin ortalama sıcaklığının 1970-1980 döneminde 12,7 derece iken, 2014-2025 döneminde 14,4 dereceye yükseldiğini belirten Toros, yaklaşık 1,7 derecelik artış yaşandığını kaydetti.
Toros, Türkiye'nin kayıtlardaki en sıcak yılının 15,3 derece ortalamayla 2024, en soğuk yılının ise 11,4 derece ortalamayla 1992 olduğunu belirterek, uzun dönemli verilerin sıcaklık artışını ortaya koyduğunu ifade etti.
Uzmanlardan sıcak hava uyarısı
Prof. Dr. Hüseyin Toros, büyük şehirlerde beton ve asfalt gibi yüzeylerin gün boyunca depoladığı ısının gece atmosfere geri verilmesi nedeniyle "şehir ısı adası" etkisinin oluştuğunu, bunun da kent merkezlerinin kırsal alanlara göre daha sıcak kalmasına neden olduğunu söyledi.
Yeşil alanların artırılması ve gölgelendirme uygulamalarının yaygınlaştırılmasının önemine dikkat çeken Toros, özellikle yaşlılar, çocuklar, yalnız yaşayan bireyler ile kronik hastalığı bulunan kişilerin sıcak hava dalgalarından daha fazla etkilendiğini vurguladı.
Toros, kalp, damar, solunum ve metabolik hastalığı bulunan kişilerin daha dikkatli olması gerektiğini belirterek, günün en sıcak saatleri olan 11.00 ile 16.00 arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmaması, bol su tüketilmesi, açık renkli ve hava geçirgen kıyafetlerin tercih edilmesi, uzun süre güneş altında kalınmaması ve fiziksel aktivitelerin sabah veya akşam saatlerine bırakılması tavsiyesinde bulundu.
